Emperyalizmin yeni avcı keklikleri veya işaret fişekleri
Nuri Maliki, Abdulfettah Sisi ve Halife Hafter gibi kılıksız heriflerdir.
Bunlar vasıtasıyla bölge ikinci kez işgal süreciyle karşı karşıya bulunuyor.
Irak ülkesi onca petrole rağmen kötü yönetimden dolayı çoktan çöktü ve
başarısız bir ülke vaziyetine düştü. Öbür taraftan da Sisi nin de psikopat
kişiliği ve şahsi ihtirası ışığında Mısır ın böyle bir sürece yuvarlaması
mukadder görünüyor. Libya da ise Hafter ikinci işgalin taşlarını döşemekle
meşgul. Sisi nin kötü seleflerinden birisi olarak Hidiv İsmail gösteriliyor.
Mithat Paşa nın kafadarlarından birisiydi. Hidiv İsmail, Dersaadet veya
padişahın iradesinin hilafına sadaret makamını temsil veya gerçekte işgal eden
Mithat Paşa dan istikraz yani borçlanma ve asker sayısını artırma iznini
koparmıştır. Bu Mısır ın başına dert ve bela oldu. Mısır ın stratejik değerini
artırmak için Hidiv İsmail iki şey yaptı. İngilizlere borçlandı ve Süveyş
Kanalı nı açtırdı. Osmanlılar, Süveyş Kanalı nı istemediklerinden dolayı değil
de; bunun sömürgecilerin iştahını kabartacağını bildikleri için bu projeden
işkillenmişlerdi. Zira Kur an-ı Kerim de Musa ile Hızır kıssasında anlatıldığı
gibi, zayıfların sağlam gemisi korsanlara yem olabilirdi. Dolayısıyla zayıf dönemde
çok stratejik bir hamle yerli ellerce korunamazsa yaban ellere
kaptırılabilirdi. Nitekim öyle de olmuştur. Hidiv İsmail in tantanalı yaşamı
yüzünden ülke borç sarmalına veya borç bataklığına batmış ve İngilizler bunu
bahane ederek Süveyş Kanalı üzerinden Hindistan a rahat ulaşabilmek için
Mısır ı işgal altına almışlardı. Borç bahane işgal şahane. Sonrasında da
sömürgecilerin iştahlarını stratejik Süveyş ten başka petrol bölgeleri de
çekmiştir. Mısır işgalin basamağı ve yolu olmuştur.
***
Mısır da yayınlanan
al Mısriyyun gazetesinden Mahmut Sultan `İhtifaliyyetü El Hidivi ve Tansib el
Müşir / Hidiv Kutlaması ve Mareşal in Atanması başlıklı yazısında, bu iki
şahsiyet arasında karşılaştırma yapar. Bu elbette mutlak bir karşılaştırma
olmayıp benzer yönlere dikkat çekmektir. Hidiv İsmail ile Sisi arasında dikkat
çeken benzerliklerden birisi şaşaalı kutlamalardır. Sisi 8 Haziran 2014 günü
krallara yakışır bir tarzda seremoni ile yemin edip cumhurbaşkanlığı görevine
başlamıştır. Bir de riyakârca selef ile halef arasında (Adli Mansur-Sisi)
teslim ve tesellüm belgesi teati edilmiştir. Bu da işin rezillik kısmıdır. Zira
böyle bir teamül yoktur. Galiba bununla Mursi ye nispet yapmak veya onun
karaltısını gölgelemek istediler. Bu da kendilerine ve psikolojilerine yakışır
bir yeniliktir! Hidiv İsmail ile Sisi arasında bir başka benzerlik ise
borçlanmadır. Hidiv İsmail vaktiyle İngilizlere karşı borçlandı ve bunun
sonucunda ülkesini ve bağımsızlığını ipotek etti. İngilizler de ele geçmez
fırsatı değerlendirdiler ve Osmanlı nın Hindistan ı olan saltanat tacının
incisi Mısır ı, kendi Hindistan larına ulaşım için işgal ettiler.
***
Sisi gibi Hidiv İsmail de 1869 yılında şaşaalı bir
törenle Süveyş Kanalı nı açmıştır. Hidiv İsmail Osmanlı ya nadanlık yaparak
eşit statü peşinde geziniyordu. Buna çalışırken tedbirsizce davranarak ülkesini
İngilizlerin pençesine düşürmüştür. Mısır da Hidiv İsmail başına buyruk hareket
ederek vilayeti kendi istediği gibi idare etmeye yelteniyordu. 1863 yılında
Mısır la daha yakın ilişkiler tesis etmek için Sultan Abdulaziz bu vilayete
seyahate çıkmıştır. Burada Hidiv İsmail in densizliğini Keçecizade Fuad Paşa
çevik bir manevra ile geçiştirmiştir. Sultan Abdülaziz, İskenderiye ye
vardığında padişahın binmesi için çok güzel bir at hazırlanmış, ayrıca Hidiv
İsmail ve Fuad Paşa için de birer at getirilmişti. Padişah atına binince Hidiv
İsmail de kendi atına binmek istedi, ancak Fuad Paşa nın Sultan ın atını
çekmeye başladığını görünce, bir hayli canı sıkılmakla beraber, kendi de aynı
şekilde davranmak zorunda kaldı. Fuad Paşa, ince zekâsıyla valiye gerçek
konumunun ne olduğunu hatırlatmıştı. Hidiv İsmail, Mithat Paşa karakterinde bir
adamdır. Frenkmeşreptir. Hidiv İsmail i ihtişam ve debdebe düşkünlüğü
yıkmıştır. Kanalın açılmasına yaklaşık 8 bin civarında konuk davet etmiştir.
Bunlar arasında krallar, imparatorlar da vardır. Bu gösteri Mısır maliyesini
çökertmiştir. Ve İngiliz işgalini beraberinde getirmiştir. Sonunda görevinden
de azledilmiştir. Aynı davranış biçimi Şah ın da sonunu getirmiştir. Devrilmesine
giden süreç Persepolis teki bir törenle başlamıştır. Tören, Ekim 1972 de
yapılmıştı. 2500 yıllık monarşist yönetimin kutlanması, törenleri Persepolis
şehrinde alabildiğine gösterişli bir biçimde gerçekleştirilecekti. 68 kral,
prens ve devlet başkanı kutlamalara katılıyordu. Hollanda veya Batılı
ülkelerden uçaklar dolusu çiçekler, pastalar sipariş edilmiştir.
Hidiv İsmail
Sultan Abdulaziz in ziyareti sırasında yapamadığını Kanal açılışı münasebetiyle
yapmak ve Dersaadet ten bağımsız hale gelmek istemiştir. Bu debdebeli davetiyle
fiili olarak taçsız krallığa adım atmak istemiştir. Ona bu aklı veren Süveyş
Kanalı nın fikir babası olan dostu Fransız diplomat Ferdinand de Lesseps den
başkası değildir. Sultan Abdulaziz in kendisine verdiği Hidivlik ünvanıyla da
yetinmemiş ve oldubitti ile kral olmayı tasarlamıştır. Ama baltayı taşa
vurmuştur. Kötü yönetiminden dolayı bilahare Sultan İkinci Abdulhamit Han
tarafından azledilmiş ve geride şanına yakışır kötü bir yâd bırakmıştır. İşgal
hazırlayıcısı olarak tarihe geçmiştir.
