Pandemiyle birlikte iş hayatına damga vuran ve kalıcı hale gelen evden mesai düzeni tamamen yasal bir zemine oturtuldu. İlk adımı 2016 yılında İş Kanunu ile atılan, yasal altyapısı ise 10 Mart 2021 tarihli ve 31419 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan yönetmelikle çizilen sistemin detayları gün yüzüne çıktı. Çalışan verimliliğini artırmayı ve iş-yaşam dengesini kurmayı hedefleyen yeni kurallarla birlikte, 09.00-18.00 rutini rafa kalkarken patron ile işçi arasındaki sözleşmeler baştan yazılacak.
Sözleşmelerde Saat ve Gün Şartı
Gündemdeki modele göre, personelin hangi günler ofise gideceği, hangi günler bilgisayarını evden açacağı gün ve saat bazında iş sözleşmelerine mecburi olarak eklenecek. Mesai saatleri dışında gelen iş talepleriyle hesapları şaşan vatandaşın mağduriyetini bitirmek adına, çalışmanın zaman aralığı yazılı hale getirilecek. Tarafların anlaşması durumunda bu saatlerde esnekliğe gidilebileceği, fazla mesai için ise işverenin yazılı talebi ve işçinin buna onay vermesinin şart olduğu aktarıldı. İşçi evden çalışmaktan vazgeçip eski düzene dönmek isterse, patronun bu talebi öncelikli olarak değerlendirmesi gerektiği belirtildi.
Elektrik ve İnternet Faturası Bölüşülecek
Masanın en sıcak başlığı olan maliyetler konusu da açıklığa kavuştu. Uzaktan çalışan personelin işini yapabilmesi için gereken bilgisayar, yazılım ve diğer ofis araçları doğrudan işveren tarafından temin edilecek. Teslim edilen ekipmanların o günkü bedelleri bir listeyle imza altına alınıp işçinin özlük dosyasına kaldırılacak. Evdeki çalışma alanının düzenlenmesi veya işin doğasından kaynaklanan zorunlu giderlerin (elektrik, internet vb.) faturaya yansıması durumunda bu maliyetlerin kim tarafından, nasıl karşılanacağı sözleşmede net şekilde ifade edilecek.
Bakanlık'tan Esnek İstihdam Mesajı
Yeni çalışma modeline dair en güçlü sinyal Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'ten geldi. Geçtiğimiz yıl açıklanan Kamu Tasarruf Paketi'nde kamudaki mesai saatlerini kısaltmadan uzaktan çalışma modellerini geliştireceklerini vurgulayan Şimşek, katıldığı son yayında hedeflerini paylaştı. Bakan Şimşek'in, "Önümüzdeki dönemde 15-29 yaş nüfusu eğitimde ve iş başında olmayan nüfusu hedefleyen güçlü programlar öngörüyoruz. İşin reform boyutu var. Bu kategoriler için daha esnek çalışma modeli Türkiye'nin menfaatinedir" şeklindeki resmi açıklaması, sistemin yaygınlaşacağının göstergesi oldu. Bahsi geçen esnek istihdam vizyonu, 6 Eylül'de Resmi Gazete'de yayımlanan 2027-2029 Orta Vadeli Program (OVP) metninde de bölgesel ihtiyaçlar ve atıl iş gücüne meslek kazandırma hedefiyle yer aldı.
İş Kazalarına Yakın Takip
Çalışanın evde olması, şirketin sorumluluğunu ortadan kaldırmıyor. İşverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüğünün ev ortamında da harfiyen sürdüğü kaydedildi. Patron, personele gerekli eğitimi vermek, sağlık gözetimini yapmak ve yolladığı cihazların güvenliğini sağlamak zorunda. Şirket verilerinin korunması için gerekli siber önlemler işveren tarafından alınırken, personelin de konulan işletme kurallarına uyması gerektiğine dikkat çekildi.
Hangi Meslekler Kapsam Dışı Kaldı?
Sistem her iş kolu için geçerli olmayacak. Tehlikeli kimyasal, radyoaktif madde barındıran veya biyolojik risk içeren işlerde uzaktan çalışma yapılmasına kesinlikle müsaade edilmeyeceği ifade edildi. Milli güvenlik açısından stratejik öneme sahip birimlerdeki, projelerdeki ve tesislerdeki uzaktan çalışma kararlarının ise ilgili kamu kurumlarının inisiyatifinde olduğu bildirildi. Acil veya zorlayıcı bir sebep çıkması halinde ise kurumlar, işçiden onay beklemeden işyerinin tamamını veya bir bölümünü evden çalışma düzenine geçirebilecek.
