SPK'nın tasfiye kararı verdiği 131 yatırım fonunda yatırımcıların paralarının geri ödenmesine ilişkin yöntem belirlendi. Fon portföyündeki varlıklar piyasa koşulları ve yatırımcıların menfaatleri gözetilerek nakde çevrilecek; fonun yükümlülükleri ve giderleri düşüldükten sonra kalan tutar, yatırımcıların sahip olduğu katılma payı oranında bireysel saklama hesaplarına aktarılacak. Süreci Tera Portföy fonlarında Türkiye İş Bankası, diğer altı portföy yönetim şirketinin fonlarında ise Ziraat Bankası yürütecek.
SPK ayrıca başlangıçta üç ay olarak belirlenen tasfiye süresini 21 Eylül 2026 tarihli kararla altı aya çıkardı. Kurul, bunun ödemelerin mutlaka altı ay sonra yapılacağı anlamına gelmediğini; piyasa koşulları uygun olduğunda sürecin daha erken tamamlanabileceğini özellikle belirtti.
Tasfiye edilen fondaki para nasıl geri alınacak?
Sistem temel olarak yatırımcının ayrıca gidip fonu satmasına değil, fon varlıklarının tasfiye yetkilisi tarafından nakde çevrilmesine dayanıyor.
Tasfiye kapsamındaki fonların portföylerinde bulunan hisse senedi, tahvil, bono, mevduat, para piyasası aracı ve diğer varlıklar belirlenen yöntem çerçevesinde satılacak veya vadesine göre nakde dönüşecek. Elde edilen nakit, ilgili yükümlülükler dikkate alındıktan sonra yatırımcılara payları oranında dağıtılacak.
Örneğin tasfiye sonunda dağıtılabilir 100 milyon TL kalan bir fonda sizin katılma paylarınız fonun toplam tedavüldeki paylarının yüzde 0,10'una karşılık geliyorsa, dağıtılabilir tutardaki payınız da bu oran üzerinden hesaplanacak.
Bu nedenle “fon hesabımda tasfiye öncesinde 100 bin TL görünüyordu, kesin 100 bin TL geri alacağım” şeklinde bir garanti bulunmuyor. Ödenecek nihai tutar tasfiye sırasında fon varlıklarının hangi fiyatlardan nakde çevrilebildiğine bağlı.
Yatırımcıların başvuru yapması gerekiyor mu?
SPK'nın açıkladığı tasfiye mekanizmasında yatırımcıların normal fon satışı yaparak paralarını çekmeleri öngörülmüyor. Çünkü tasfiye kapsamındaki fonların alım-satım işlemleri durduruldu.
Ödeme, MKK kayıtlarındaki yatırımcı ve katılma payı bilgileri esas alınarak gerçekleştirilecek. MKK ile yetkilendirilen bankalar arasında yatırımcıların sicil bazındaki bireysel saklama hesapları, katılma payları, varsa rehin/haciz/tedbirler ve gerçekleşmemiş emirler için mutabakat yapılıyor.
Dolayısıyla yatırımcının fon payını yeniden satmaya çalışması yerine tasfiye sürecinin tamamlanmasını takip etmesi gerekiyor.
Para hangi hesaba yatırılacak?
SPK'nın belirlediği sistemde nakde çevrilen tutarlar yatırımcıların bireysel saklama hesaplarına, sahip oldukları katılma payları oranında aktarılacak.
Bu nedenle yatırımcının fonu hangi banka veya aracı kurum üzerinden aldığı önem taşıyor. MKK kayıtları üzerinden yatırımcının fon payları belirlenerek hesap eşleştirmesi yapılıyor.
Yatırımcıların kendi fonlarına ilişkin duyuruları ayrıca KAP'taki ilgili fon sayfasından takip etmeleri önemli; tasfiye usul ve esaslarının fonların KAP sayfalarında ilan edilmesi öngörülüyor.
Ziraat Bankası hangi fonların parasını ödeyecek?
SPK kararına göre A1 Capital Portföy, Atlas Portföy, Bulls Portföy, Hedef Portföy, Pardus Portföy ve Pusula Portföy tarafından kurulan tasfiye kapsamındaki fonların işlemlerini Ziraat Bankası yürütecek.
Burada Ziraat Bankası'nın görevi yatırımcıların zararını kendi kaynaklarından karşılamak değil; tasfiye işlemlerini yürütmek ve fon varlıklarının nakde dönüştürülmesi sürecini yönetmek.
Tera Portföy fonlarındaki para nasıl alınacak?
Tera Portföy Yönetimi AŞ tarafından kurulan tasfiye kapsamındaki fonlarda Türkiye İş Bankası görevlendirildi.
İş Bankası da aynı esaslar çerçevesinde fonların varlıklarının ve yükümlülüklerinin mutabakatını gerçekleştirecek, varlıkların tasfiyesini yürütecek ve elde edilen tutarların yatırımcı paylarına göre dağıtılması sürecinde görev yapacak.
Bu da “İş Bankası fon zararını ödeyecek” anlamına gelmiyor. Banka burada SPK tarafından yetkilendirilen tasfiye yürütücüsü ve portföy saklayıcısı konumunda.
Fonun ekranda görünen değeri aynen ödenecek mi?
En kritik konulardan biri bu. Tasfiye kararından önce hesabınızda görünen fon değerinin aynen ödeneceği garanti edilmiyor.
Fon varlıkları tasfiye sırasında nakde dönüştürülecek. Varlıkların satışından elde edilen para ile fonun borç ve yükümlülükleri dikkate alınacak; geriye kalan dağıtılabilir tutar yatırımcılara katılma payları oranında aktarılacak.
Dolayısıyla yatırımcının alacağı para şu mantıkla oluşuyor:
Fonun nakde çevrilen varlıkları − fonun borç/yükümlülükleri = dağıtılabilir tasfiye bakiyesi
Ardından bu bakiye yatırımcıların pay oranlarına göre dağıtılıyor.
Fonlarda hisse senedi varsa ne olacak?
Fonun portföyünde Borsa İstanbul'da işlem gören hisseler bulunuyorsa bunların tasfiyesi de piyasa koşulları dikkate alınarak gerçekleştirilecek.
SPK'nın süreyi üç aydan altı aya çıkarmasının temel gerekçelerinden biri de fon portföylerinin yapısı ve piyasa koşulları. Kurul, bu değişikliğin varlıkların mümkün olduğunca uygun koşullarda satılmasına imkân sağlamak amacıyla yapıldığını açıkladı.
Bu nokta özellikle büyük pozisyon taşıyan fonlarda önemli. Varlıkların tamamının kısa sürede satılması fiyat üzerinde baskı oluşturabileceğinden tasfiye işlemlerinin zamana yayılması mümkün.
Paralar ne zaman ödenecek?
Şu anda bütün yatırımcılar için “şu gün para hesabınıza geçecek” şeklinde tek bir ödeme tarihi bulunmuyor.
Başlangıçta fonların tasfiyesi için üç aylık azami süre belirlenmişti. Ancak SPK, 20 Eylül tarihli kararıyla bu süreyi altı aya çıkardı ve değişikliği 21 Eylül'de kamuoyuna duyurdu.
Kurulun açıklamasındaki önemli ayrıntı şu: Altı ay azami süre niteliğinde; tasfiye mutlaka altı ay sürecek demek değil. Fonun yapısı ve piyasa koşulları uygunsa işlemler daha erken tamamlanabilecek.
Para parça parça ödenebilir mi?
Tasfiye mekanizması fonların portföy yapısına göre ilerlediği için bütün fonların aynı anda nakde dönmesi beklenmiyor. CNBC-e'nin güncel değerlendirmesinde de fon varlıklarının nasıl nakde çevrileceği ve yatırımcılara hangi aşamada ödeme yapılacağı tasfiye sürecinin temel konuları arasında gösteriliyor.
Bu nedenle yatırımcının kendi fonuna ilişkin KAP açıklamalarını ayrıca takip etmesi gerekiyor. Her fonun portföyündeki varlıklar aynı olmadığı için tasfiye hızı da aynı olmayabilir.
Daha önce satış emri verenlerin durumu ne olacak?
Bu konuda SPK özel bir ayrım yaptı.
Tasfiye kararından önce TEFAS üzerinden satış emri verilmiş ancak henüz gerçekleştirilememiş bazı iade talimatlarından doğan tutarlar, fon hesabına borç olarak kaydedilecek ve tasfiye sırasında elde edilen nakitle öncelikli olarak karşılanacak.
Tasfiye kapsamına giren yeni satış/iade taleplerinde ise normal fon satış sistemi çalışmıyor. Fonlar hem TEFAS hem de belirlenen diğer dağıtım kanallarında işlemlere kapatılmış durumda.
Fon payında haciz veya rehin varsa ne olacak?
MKK ile yetkilendirilen bankalar yalnızca yatırımcının kaç adet fon payı bulunduğunu kontrol etmiyor. Mutabakat kapsamında rehin, haciz, tedbir ve diğer takyidatlar da tespit ediliyor.
Dolayısıyla hacizli veya üzerinde başka hukuki kısıtlama bulunan fon paylarının ödemesi normal bir yatırımcı hesabından farklı şekilde sonuçlanabilir.
Yatırımcı şimdi ne yapmalı?
Yatırımcının öncelikle e-Devlet/MKK üzerinden Yatırımcı Bilgi Merkezi veya yatırım hesabındaki fon bakiyesini, fon kodunu ve pay adedini kontrol etmesi yararlı olur. Ardından ilgili fonun KAP sayfasındaki tasfiye duyuruları takip edilmeli.
Özellikle sosyal medyada dolaşan “şu formu doldurmazsanız paranızı alamazsınız”, “bankaya gidip dilekçe vermek zorundasınız” veya belirli bir tarihte herkesin parasının ödeneceği yönündeki doğrulanmamış paylaşımlar yerine SPK ve KAP açıklamaları esas alınmalı.
SPK'nın 23 Eylül'de açıkladığı MKK verisine göre tasfiye kapsamındaki 7 portföy yönetim şirketine ait 131 fonda 455 bin 758 tekil yatırımcı bulunuyor.
100 bin TL'lik fonu olan ne kadar geri alacak?
Bunu şimdiden kesin hesaplamak mümkün değil.
Örneğin yatırımcının tasfiye öncesindeki fon değeri 100.000 TL ise bu rakam nihai ödeme garantisi değil. Fonun varlıklarının tasfiye sırasında hangi değerden satıldığı ve fonun yükümlülükleri sonucunda oluşan nihai tasfiye bakiyesi belirleyici olacak.
Fonun tasfiye değeri yüksek kalırsa yatırımcı buna göre payını alacak; varlıkların değeri düşmüşse nihai ödeme de daha düşük olabilir. Bankaların görevlendirilmesi yatırımcının tasfiye öncesindeki fon değerinin devlet veya banka tarafından garanti edildiği anlamına gelmiyor.
Tasfiye edilen fonlarda devlet garantisi var mı?
Yatırım fonları mevduat hesabı değildir. Bu nedenle banka mevduatlarında uygulanan mevduat sigortası mantığıyla “hesaptaki tutarın tamamı devlet tarafından ödenecek” şeklinde değerlendirilmemeli.
Buradaki süreç, yatırım fonunun kendi mal varlığının tasfiye edilmesi ve ortaya çıkan bakiyenin pay sahiplerine dağıtılması üzerine kurulu. Yetkilendirilen bankalar da bu işlemleri yürütüyor.
Kısaca ödeme sistemi
Fon payınız silinmiyor → MKK kayıtları esas alınıyor → İş Bankası/Ziraat Bankası tasfiyeyi yürütüyor → fonun varlıkları nakde çevriliyor → yükümlülükler hesaplanıyor → kalan tasfiye bakiyesi belirleniyor → yatırımcıya sahip olduğu pay oranında ödeme yapılıyor.
SPK'nın güncel düzenlemesine göre bu süreç için azami süre altı ay, ancak işlemler daha erken tamamlanabilir.
