1 Ekim'den itibaren borsa ekranlarında kurallar sil baştan yazılıyor. Yıldız, ana ve alt pazarlar için belirlenen piyasa değeri kriterlerinin iki katına çıkarılması ve "oynaklık" şartının devreye sokulmasıyla tüm hesaplar şaştı. Küçük yatırımcının gözü kilitlenmişken, milyarlık dev şirketlerin bir gecede endeks dışı kalması piyasaların tansiyonunu zirveye taşıdı.
Kurallar Değişti, Devler Liste Dışı Kaldı
Borsa İstanbul'un üç ayda bir yaptığı mutat güncellemelerde bu kez benzeri görülmemiş bir tırpan yaşandığı vurgulandı. Kotasyon yönergesinde yapılan köklü değişiklikle, yıldız pazarda yer alabilmek için aranan 2 milyar liralık asgari piyasa değeri 4 milyar liraya, ana pazarda 500 milyon liradan 1 milyar liraya, alt pazarda ise 200 milyondan 400 milyon liraya yükseltildi.
Yıldız pazarın kapısından girmek artık daha zor.
Sadece piyasa değeri değil, hisselerdeki dalgalanmalar da mercek altına alındı. Pay piyasası yönergesine eklenen "en yüksek oynaklık diliminde yer almamak" kriteriyle birlikte, suni yükseliş ve düşüşlerle fon getirisini artırmaya çalışan işlemlerin doğrudan pazar düşürülme sebebi sayılacağı ifade edildi.
Bu sert tedbirlerin ardından BİST 30'da 1, BİST 50'de 6 ve BİST 100'de tam 27 şirket endekse veda etti. BİST 100'den çıkarılan; 536 milyar liralık dev büyüklüğüyle Destek Finans Faktoring ve 126,3 milyar liralık değeriyle Katılımevim'in başı çektiği 27 şirketin toplam piyasa değerinin 1,3 trilyon lirayı bulduğuna dikkat çekildi.
Vitrine Çıkanlar ve Vedalaşanlar
Endekslerdeki yaprak dökümünün ardından yerini alan yeni isimler de yatırımcıya duyuruldu. BİST 30'a Destek Finans'ın yerine TR Anadolu Metal Madencilik dahil edildi. BİST 50'de ise CVK Madencilik, CW Enerji, Doğuş Otomotiv, Enerya Enerji, Mavi Giyim ve TSKB yer bulurken; Destek Finans Faktoring, Efor, Katılımevim, Kuyaş, Mia Teknoloji ve Pasifik Eurasia bu listeden çıkarıldı.
Tarihi revizyonla BİST 100'e yeni adım atan 27 şirket; Anadolu Grubu Holding, Ahlatçı Doğalgaz, Akçansa, Akfen Yenilenebilir Enerji, Aygaz, Bin Yatırımlar Holding, Eczacıbaşı Yatırım, Ege Endüstri, Ege Gübre, IC Enterra Yenilenebilir Enerji, Global Yatırım Holding, Galatawind, İskenderun Demir Çelik, Karsan, Katmerciler, Kocaer Çelik, Kordsa, Limak Doğu Anadolu, Rönesans Gayrimenkul Yatırım, Reysaş Lojistik, Sinpaş GMYO, Tab Gıda, Kıraç Galvaniz, Torunlar GMYO ve Türk Traktör olarak listelendi.
Vedalaşanlar kervanında ise Balsu Gıda, Dap Gayrimenkul, Destek Finans Faktoring, Efor, Esenboğa Elektrik, Europower, Gen İlaç, Gesan, Grainturk Holding, Galatasaray, Işıklar Enerji Yapı Holding, İzdemir Enerji, Kiler Holding, Katılımevim, Kuyaş, Margun Enerji, Odine, Pasifik Eurasia, Pasifik Teknoloji, Pasifik GMYO, Quagranit, Ral Yatırım Holding, Reeder, Sarkuysan ve Şekerbank yer aldı. Batıçim'in ise pazar uygunluğundan değil, yalnızca sıralama kaynaklı endeks dışı kaldığı aktarıldı.
Piyasaya Ağır "Operasyon" Darbesi
Ekranlardaki bu değişime paralel olarak yargı cephesinde de hareketli saatler yaşanıyor. Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPK) Katılımevim, Destek Holding ve Hedef Holding paylarındaki piyasa dolandırıcılığı tespitleri üzerine düğmeye basıldığı bildirildi.
Adalet Bakanı Akın Gürlek'in sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, İstanbul ve Aydın merkezli eş zamanlı operasyonlarda 14 şüphelinin kıskıvrak yakalandığı, bir kişinin ise yurt dışında olduğunun belirlendiği kaydedildi. Yeni dalgayla birlikte hakkında adli işlem başlatılan şüpheli sayısının 60'a fırladığı, bu isimlerden 4'ünün tutuklandığı ve 12'sinin aranmasına devam edildiği belirtildi.
Vatandaşın birikimlerine göz dikenlere karşı net bir mesaj veren Bakan Gürlek, "Suçtan elde edilen kazancın izi sonuna kadar sürülecek" ifadelerini kullandı.
Milyarlarca Lira Nereye Aktı?
Manipülasyon soruşturmaları ve pazar değişiklikleri fon yatırımcısında adeta deprem etkisi yarattı. Ekonomist Haluk Bürümcekçi'nin yayımladığı rapora göre, 11-21 Eylül tarihleri arasında para piyasası fonlarından toplam 253,4 milyar liralık net yatırımcı çıkışı yaşandığı kaydedildi. TEFAS verilerinde toplam fon büyüklüğünün 3,292 trilyon liradan 2,844 trilyon liraya kadar eridiği görüldü.
Kafalar karışık; on milyarlarca lira bir anda buharlaştı mı?
Rotasını arayan paranın izi bankacılık verilerinde ortaya çıktı. BDDK rakamlarına göre 11-17 Eylül arasında TL mevduat hacminin 19,7 trilyondan 20,1 trilyon liraya fırlayarak 327,9 milyar liralık sıçrama yaptığı saptandı. Piyasadan ürkerek çıkan sermayenin büyük oranda güvenli liman olarak TL mevduatlara sığındığı aktarıldı.
Tüm bu kaosun ortasında SPK'dan yatırımcıyı rahatlatacak bir adım geldi ve hisse geri alımlarındaki bedel üst sınırı ikinci bir duyuruya kadar kaldırıldı. Diğer yandan Türkiye Varlık Fonu'nun 22 milyar liralık tarihi alımla sahaya inerek banka ve BİST 30 hisselerinde piyasayı dengelemeye çalıştığı ifade edildi. BİST 50'de ise açığa satış işlemlerine "yukarı adım" kuralı getirilerek düşüşlerin frenlenmesi hedeflendi.
