Pasifik sularındaki sinsi ısınma, tüm dünyanın iklim dengesini altüst etmeye hazırlanıyor.
Dünya genelinde 2 ila 7 yılda bir tekrarlayan ve yaklaşık bir yıl süren bu amansız doğa olayı, haziran ayında resmen döngüsüne başladı.
Tarladaki mahsulden cebimizdeki paraya kadar hayatımızın her alanına sızacak bu kriz karşısında uzmanlar diken üstünde.
İnsanlık, geçmişte büyük yıkımlara sahne olan "Süper El Nino" kâbusuyla şimdi çok daha çetin bir sınav veriyor.
Felaketin Ayak Sesleri: Süper El Nino Nedir?
İspanyolcada "erkek çocuk" anlamına gelen El Nino, Ekvatoral Pasifik'in orta ve doğu kesimlerinde suların normalin üzerine çıkmasıyla patlak veriyor. NOAA verilerine göre, "Nino 3.4" adı verilen bölgede okyanus sıcaklığı peş peşe beş dönem boyunca normalin 0,5 derece üzerinde kaldığında El Nino koşulları oluşmuş sayılıyor.
Şu an durum çok daha vahim.
Geçtiğimiz temmuz ayında suların şimdiden normalden 2 derece daha sıcak olduğu tespit edildi. Kasım, aralık ve ocak aylarında zirveyi görecek olan bu sıcaklık anomalisinin, ekim-aralık döneminde 2,5 dereceyi aşmasına kesin gözüyle bakılıyor.
Yüzde 69 İhtimalle Tarihe Geçecek
1982-1983, 1997-1998 ve 2015-2016 yıllarında dünyayı sarsan El Nino olayları hafızalardaki yerini korurken, 2026-27 dalgasının şiddeti korkutuyor. Suların 2 derecenin üzerine çıktığı dönemler "Çok güçlü" veya "Süper El Nino" olarak adlandırılıyor. NOAA, bu sonbahar ve kış mevsimlerinde çok güçlü bir El Nino yaşanma ihtimalinin yüzde 90'ı aştığını kaydetti. Hatta dalganın yüzde 69 olasılıkla, 1950'den itibaren tutulan kayıtlardaki "en güçlü El Nino" olarak tarihe kazınacağı aktarıldı.
Fırtınalar ve Kavurucu Sıcaklar Kapıda mı?
Okyanustaki devasa enerji ve nem, atmosferin dengesini bozarak küresel ortalama sıcaklığı anında 0,2 derece yukarı çekiyor. Artan buharlaşma, atmosfere taşınan devasa ısı; Batı Pasifik'teki yağış düzenini doğuya doğru itiyor. Jet akımlarının ve büyük hava dolaşımlarının bu değişime tepki vermesi, binlerce kilometre uzaktaki basınç sistemlerini bile yerle bir ediyor. Atlantik'te kasırga sezonu bu dönemde daha sakin geçse de dünyanın geri kalanı için tehlike çanları çalıyor.
Hangi Ülkeler Kâbusu Yaşayacak?
Tropikal kuşak, bu yıkıcı etkinin merkez üssü konumunda. Peru ve Ekvador'da sel, heyelan ve kıyı taşkınları beklenirken; Güney Afrika, Kolombiya, Endonezya ve Avustralya'da toprak kuruyacak. Hindistan'da muson yağmurları azalırken, ABD'nin güneyi sular altında kalıp kuzeyi ısınacak. Brezilya'nın güneyi sellerle boğuşurken kuzeyinde sert bir kuraklık baş gösterecek.
Türkiye'yi Neler Bekliyor?
Peki ya biz? Türkiye, en ağır hasarı alacak tropikal kuşakta yer almasa da atmosferik dolaşımın kurbanı olacak. Uzmanlar, Akdeniz havzasındaki domino etkisine dikkati çekerek Türkiye'de gelecek aylarda sıcaklık anomalilerinin süreceğini ifade etti. Daha sıcak ve kurak geçecek sonbahar-kış dönemi yüzünden orman yangını riskinin tavan yapacağı ve yangın sezonunun uzayacağı kaydedildi.
Bir yanda suları soğutan kız kardeşi La Nina (kız çocuğu) ile nötr hava geçişleri umut olsa da iklim değişikliğinin El Nino'yu beslediği gerçeği masada. Bilim dünyasında kesin bir mutabakat olmasa da İngiltere'deki Imperial College London araştırmacıları, küresel ısınmayla tetiklenen deniz yüzeyi sıcaklıklarındaki aşırılıkların 1960 öncesine kıyasla yüzde 10 güçlendiğini duyurdu.
5,7 Trilyon Dolarlık Fatura ve Açlık Krizi
Meselenin sadece bunaltıcı sıcaklar olmadığı aşikar. 1997-98'de dünyayı vuran dalganın takip eden 5 yıl içinde küresel gelirde tam 5,7 trilyon dolarlık kayba yol açtığı, Dartmouth College tarafından 2023'te yayımlanan araştırmayla gözler önüne serildi.
Bugün de senaryo farksız.
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), Güney ve Güneydoğu Asya, Orta Amerika, Karayipler, Sahel bölgesi ve Güney Afrika'nın geniş kesimlerinde kuraklık riskinin yüzde 50'yi aştığını duyurdu. Dünya Gıda Programı'nın (WFP) resmi uyarısı ise tehlikenin boyutunu kanıtlıyor: "Güçlenen El Nino hava olayı, 2027 sonuna kadar en az 49 milyon kişiyi daha akut gıda güvensizliği durumuna sürükleyecek."
İklim krizinin şaha kaldırdığı bu doğa olayının faturasını ağır bedellerle ödeyen insanlık için 2027 baharında zayıflaması beklenen süreçte alınacak acil önlemler bekleniyor.
