Saadet Partisi Sosyal İşler Başkanlığı tarafından hazırlanan “Engelleri Kaldırmak, Eşit Yurttaşlık İçin” başlıklı rapor kamuoyuyla paylaşıldı. Engelli bireylerin Türkiye’de karşı karşıya kaldığı yapısal sorunların ele alındığı raporda; erişilebilirlikten eğitime, istihdamdan afet yönetimine kadar birçok başlıkta kritik tespitlere yer verildi. Raporda, engelliliğin yalnızca sosyal yardım ekseninde değil, hak temelli ve eşit yurttaşlık perspektifiyle ele alınması gerektiği vurgulandı.
ÇALIŞTAYDAN RAPORA UZANAN SÜREÇ
Saadet Partisi Genel Merkezi’nde geçtiğimiz hafta gerçekleştirilen “Engellilerin Güncel Sorunları ve Çözüm Önerileri” çalıştayının çıktıları doğrultusunda hazırlanan raporda, engelli sivil toplum kuruluşu temsilcileri, uzmanlar, aileler ve farklı engel gruplarından bireylerin görüşlerine yer verildi. Katılımcıların ortak mesajının “Bizsiz asla” ilkesi olduğu belirtilirken, karar alma süreçlerine doğrudan katılım talebi öne çıktı.
SORUN SADECE FİZİKSEL ENGELLER DEĞİL
Raporda en dikkat çeken tespitlerden biri, engelli bireylerin yaşadığı temel sorunun yalnızca fiziksel erişim eksikliği olmadığı yönünde oldu. Asıl meselenin karar mekanizmalarına katılımın sınırlı olması olduğuna işaret edilen çalışmada, engelli bireylerin kendilerini ilgilendiren politikalarda doğrudan söz sahibi olması gerektiği ifade edildi. Katılımcılar ayrıca engellilik meselesinin yardım ve merhamet merkezli değil; adalet, eşitlik ve tam katılım ekseninde ele alınması gerektiğinin altını çizdi.
ERİŞİLEBİLİRLİKTE KRİTİK EKSİKLİKLER
Raporda kamu binaları, toplu ulaşım, kaldırımlar ve dijital hizmetlerde ciddi erişilebilirlik sorunlarının sürdüğü kaydedildi. Özellikle sesli yönlendirme sistemlerinin yetersizliği, Braille eksiklikleri, hissedilebilir yüzeylerin standartlara uygun olmaması, dijital platformların ekran okuyucularla uyumsuzluğu ve işaret dili desteğinin sınırlılığı gibi sorunlar öne çıkarıldı. Erişilebilirliğin teknik bir konu değil, insan onuruna ilişkin temel bir hak olduğu vurgulandı.
EĞİTİM VE İSTİHDAMDA YAPISAL SORUNLAR
Raporda kaynaştırma eğitiminin uygulamada ciddi eksiklikler içerdiği belirtilerek öğretmenlerin yeterli donanıma sahip olmaması, destek personeli yetersizliği ve materyal eksiklikleri eleştirildi. İşitme engelli bireyler için işaret dili bilen eğitimci ve tercüman eksikliğinin eğitim sürecini doğrudan zorlaştırdığı ifade edildi.
İstihdam başlığında ise engelli kotasının uygulamada yetersiz kaldığı, özel sektör ve kamuda ayrımcı işe alım süreçlerinin sürdüğü ve engelli bireylerin üst düzey pozisyonlarda yeterince temsil edilmediği kaydedildi.
AFET YÖNETİMİNDE ENGELLİLERİN DURUMU
Deprem ve afet süreçlerinde engelli bireylerin en kırılgan gruplardan biri olduğuna dikkat çekilen raporda, tahliye planlarındaki eksiklikler ve konteyner kentlerde erişim sorunları öne çıkarıldı. Acil durum yönetiminde engelli bireylerin ihtiyaçlarının çoğu zaman göz ardı edildiği belirtilerek, afet politikalarının kapsayıcı şekilde yeniden düzenlenmesi çağrısı yapıldı.
KALICI VE UYGULANABİLİR POLİTİKA TALEPLERİ
Çalıştayda dile getirilen bir diğer önemli başlık ise toplumsal yaklaşım oldu. Engelli bireylerin yalnızca belirli günlerde hatırlanmasına tepki gösterilerek, sembolik etkinliklerin yerine kalıcı ve uygulanabilir politikalar talep edildi. Raporda ayrıca Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi’nin etkin şekilde uygulanması gerektiği ifade edildi.
KATILIMCI VE HAK TEMELLİ MODEL VURGUSU
Raporda ayrıca engelli bireylerin siyasette ve kamu yönetiminde daha güçlü temsil edilmesi gerektiği belirtildi. Erişilebilirlik standartlarının eksiksiz uygulanması, işaret dili hizmetlerinin yaygınlaştırılması, bakım veren ailelerin desteklenmesi ve sosyal destek mekanizmalarının güçlendirilmesi çağrısı yapıldı. Engelli bireylerin toplumun pasif bir unsuru değil, eşit ve aktif yurttaşları olduğu vurgulanarak katılımcı sosyal devlet anlayışının güçlendirilmesi gerektiği ifade edildi.
TEKİN: “ENGELLİLİK BİR YARDIM BAŞLIĞI DEĞİL, HAK MESELESİDİR”
Konuya ilişkin değerlendirmede bulunan Saadet Partisi Genel Başkan Yardımcısı ve Sosyal İşler Başkanı Av. Sinan Tekin, engelli bireylerin yıllardır temel hak alanlarında ciddi sorunlarla karşı karşıya bırakıldığını söyledi.
Tekin, “Engelli vatandaşlarımızın yaşadığı sorunlar sosyal yardım başlığına indirgenemez. Bu mesele insan hakları, adalet ve eşit yurttaşlık meselesidir. Çalıştayda açıkça gördük ki engelli bireyler, hayatın her alanında eşit şartlarda yer almak istiyor” ifadelerini kullandı.
