Tarihin tozlu raflarında saklanan o destansı günlerin izleri, dijital ortamda vatandaşla buluştu. Milli Savunma Bakanlığı'nın (MSB) dehlizlerinden çıkarılarak paylaşılan bu son evraklar, o dönemin ruhunu yeniden yaşatıyor.
NUSRET'İN KARANLIK SULARA BIRAKTIĞI 26 SIR
Çanakkale Boğazı Müstahkem Mevki Komutanlığı Harp Ceridesi'ne 8 Mart 1915 sabahı düşülen bir not, savaşın kaderini değiştiren o sessiz kahramanlığı gözler önüne serdi. Saatler 05.00'i gösterdiğinde Nusret Mayın Gemisi'nin Karanlık Liman'a süzüldüğü belgelere yansıdı.
Tarihi kayıtta, "Torpil gemisi Nusret, Karanlık Liman'a gidip 100 metre arayla vukuatsız 26 torpil döktü." ifadeleri kullanıldı. Sis ve yağmurun gizlediği bu kritik operasyonun saat 10.00'a kadar sürdüğü ve düşman donanmasına cehennemi yaşatacak o büyük zaferin ilk kıvılcımı olduğu vurgulandı. Bölgedeki donanmanın haberleşme ağının ise 2 Şubat 1915 tarihli yazıyla Peleng-i Derya gemisi üzerinden koordine edildiği aktarıldı.
DÜŞMAN PÜSKÜRTÜLDÜ: BEN KİRTE'DEYİM!
Arşivdeki en çarpıcı evraklardan biri de doğrudan 19'uncu Tümen Komutanı Mustafa Kemal'in imzasını taşıyor. 4 Mart 1915 tarihli raporda, Seddülbahir'de yaşanan sıcak çatışma anları satırlara döküldü.
Düşmanın çıkarma harekatının başarısızlıkla sonuçlandığı müjdelenirken, resmi metinde Atatürk'ün "Seddülbahir iskelesine kadar taranmıştır. Ben Kirte'deyim. Arz ettiğim tertibatı, gece durum belirginleşinceye kadar muhafaza edeceğim." şeklindeki kararlı tutumu dikkat çekti. Düşman zırhlılarının Kumkale'yi bombardıman ettiği anlarda ordunun sükunetini nasıl koruduğu gözler önüne serildi.
SÜVARİLER YAYAYA DÖNÜŞTÜ
Savaşın şiddetini ve ordunun kısıtlı imkanlarla her ihtimali nasıl değerlendirdiğini gösteren bir diğer belge, Kuzey Grubu Komutanı Mehmet Esat Bülkat Paşa'ya ait. 27 Temmuz 1915'te kaleme alınan emirde, askere sahildeki savunmayı güçlendirmeleri için atlarından inip yaya olarak siper almaları emredildi. Her iki ata bir askerin bakacağı, diğerlerinin kıyıyı koruyacağı kaydedildi.
Albay Mustafa Kemal'in 15 Eylül 1915 tarihli "Cephe Emirleri" başlıklı talimatında ise Koyun Limanı'ndan yapılabilecek olası sızma girişimlerine karşı teyakkuz hali emredildi. Harekatın "kesinlikle sahilde önleneceği" talimatı verilerek düşmana nefes aldırılmadı.
