SGK Başuzmanı İsa Karakaş'ın detaylarını paylaştığı karara göre, işçinin kapı önüne konulduğu an eline tutuşturulan arabuluculuk tutanakları artık hukuken hükümsüz sayılacak.
HAK GASPINA DÖNÜŞEN SİSTEM: JET ARABULUCULUK
İşçi ve işveren uyuşmazlıklarının mahkemeye taşınmadan, hızlı ve karşılıklı rızayla çözülmesi amacıyla kurulan "ihtiyari arabuluculuk" sistemi, bir süredir bazı işverenler tarafından istismar ediliyordu. Çalışanların işten çıkarılma şokuyla ve acil nakit ihtiyacıyla baş başa kaldığı o ilk anı fırsat bilen işverenler, işçiyi aynı gün arabulucu masasına oturtarak yasal haklarının çok altında tutarlara imza attırıyordu. Yargıtay, bu yöntemin işçinin ileride dava açmasını engellemek için kurulan bir tuzak olarak kullanılamayacağına hükmetti.
EMSAL KARARA KONU OLAN OLAYIN DETAYLARI
Yüksek mahkemenin ezber bozan kararına konu olan olay, bir fabrikada 6 yılı aşkın süredir çalışan bir üretim elemanının başına geldi. Ağır anksiyete ve depresyon tedavisi gören, kullandığı ilaçlar nedeniyle bilinci zayıflamış olan işçi, işten çıkarıldığı gün alelacele arabulucu ofisine götürüldü.
-
6 yıllık emeği ve geçirdiği iş kazaları tazminatları karşılığında işçiye sadece 156.058 TL reva görüldü.
-
Aynı fabrikada çalışan 3 yıllık bir başka işçiye ise 162 bin TL ödendiği dosyaya yansıdı.
-
Maruz kaldığı işlemlerin ciddiyetini sonradan idrak eden mağdur işçi, hakkını aramak için yargı yoluna başvurdu.
MAHKEMELER İŞVERENİ HAKSIZ BULDU
İş Mahkemesi ve sonrasında itirazı inceleyen Bölge Adliye Mahkemesi, işverenin dayatmasıyla alınan imzaların geçersiz olduğunu şu çarpıcı tespitlerle kayda geçirdi:
-
Düşünme Payı Verilmedi: Fesih ve arabuluculuk işlemlerinin aynı gün bitirilmesi, işçiye durumu idrak edip düşünebilmesi için yeterli süreyi tanımadı.
-
Müzakere Formaliteden İbaret: İşçi masaya kendi rızasıyla değil dayatmayla oturtuldu. Ortada gerçek bir müzakere olmadığı için arabulucunun "aydınlatma" görevini tam anlamıyla yerine getirdiği savunulamaz.
-
Aşırı Yararlanma (Gabin): İşçinin ağır ilaçların etkisinde olması, ekonomik olarak zayıf durumu fırsat bilinerek hak ettiğinin çok altında bir ödeme dayatıldı.
-
Makul Yarar Çiğnendi: Karşılıklı anlaşma (ikale) durumunda işçiye yasal haklarının ötesinde ek bir menfaat sağlanması gerekirken, bu kural tamamen göz ardı edildi.
YARGITAY SON NOKTAYI KOYDU: TUTANAKLAR GEÇERSİZ
İşverenin temyiz başvurusu üzerine dosyayı son olarak inceleyen Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, yerel mahkemenin ve istinafın kararını usul, kanun ve ispat kurallarına tamamen uygun bularak onadı.
Bu emsal kararla birlikte "jet arabuluculuk" formülü hukuken çökmüş oldu. İşverenlerin "kendi düşen ağlamaz" mantığıyla, işçinin zor anında aldığı imzaların geçersizliği tescillendi ve çalışanların alın terinin usulsüz tutanaklarla gasp edilemeyeceği net bir şekilde ortaya kondu.
