Dünya ekonomisinin kalbinde sessiz ama derinden bir deprem yaşanıyor. On yıllardır küresel ticaretin tartışmasız tek hakimi olan dolar, ardı ardına patlak veren jeopolitik krizlerle kan kaybediyor. Washington'ın elindeki yaptırım silahını acımasızca kullanması, küresel piyasalarda kafaları öylesine karıştırdı ki, ülkeler adeta çıkış kapısı arar hale geldi. Beklenen olmadı ve ağır kısıtlamalarla dize getirileceği sanılan devletler, rotayı sessiz sedasız Çin'in kurduğu yeni finansal köprülere çevirdi.
Yaptırımlar Ters Tepti
İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana 44 ülkenin ortak kararıyla rezerv para ilan edilen doların kurduğu o devasa imparatorluk, sarsıntı geçiriyor. Atlantic Council'dan Alisha Chhangani'nin hazırladığı raporda; Çin'in finansal cephede aldığı pozisyonun, İran gibi dışlanan ülkelerden gelen dolarsızlaşma talebiyle birebir örtüştüğü kaydedildi.
Hürmüz Boğazı'nda suların ısınması ve deniz trafiğindeki krizler de bu dönüşümü hızlandırdı. Denizcilik veri servisi Lloyd’s List Intelligence tarafından paylaşılan kritik bir detayda, en az iki dev geminin boğazdan güvenli geçiş yapabilmek adına İran'a ödemelerini doğrudan renminbi (yuan) ile gerçekleştirdiği aktarıldı.
SWIFT'e Karşı CIPS Devrede
Washington'ın en büyük silahı olan ve Rusya ile İran'ın acımasızca dışlandığı SWIFT sistemine karşı Pekin yönetiminin devasa bir ağ ördüğü vurgulandı. 2015 yılında devreye alınan Sınır Ötesi Bankalararası Ödeme Sistemi (CIPS), küresel ticarette adeta yeni bir can simidi oldu.
Rus bankalarının Ukrayna krizi sonrası sistemden atılmasıyla birlikte, CIPS'e doğrudan bağlanan kurum sayısının 75'ten 200'e fırlayarak rekor kırdığına dikkat çekildi. Çin'in ayrıca 2000'li yılların başından beri onlarca merkez bankasıyla yaklaşık 600 milyar doları bulan swap (para takası) anlaşmaları imzaladığı ifade edildi.
Şi Cinping'in Hedefi Net
Kısa sürede doların yerini tamamen alması beklenmese de, acil durumlar için alternatif bir sistemin varlığının bile ABD'nin finansal hegemonyasını sarsmaya yettiği belirtildi. Çin Komünist Partisi'nin yayın organı Qiushi'nin sayfalarına taşıdığı satırlarda, Çin lideri Şi Cinping'in "uluslararası ticarette yaygın kullanım" ve "rezerv para statüsüne ulaşma" talimatları açıkça kamuoyuyla paylaşıldı.
Cornell Üniversitesi'nden ekonomi profesörü Eswar Prasad, Çin'in sıkı sermaye kontrolleri nedeniyle önünde hala devasa engeller olduğunu kaydetse de, dünyada dolar bazlı sistemin hakimiyetinden kurtulma yönünde çok güçlü bir arzu olduğunu dile getirdi.
Gözler şimdi, jeopolitik krizlerin gölgesinde kabuk değiştiren bu yeni ekonomik düzende Pekin'in atacağı o nihai finansal hamlelerde.
