Türkiye’de milyonlarca sürücünün kullandığı köprü ve otoyolların özelleştirilmesine ilişkin programın kapsamı genişletildi. 5 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan düzenlemeyle Niğde-Pozantı Otoyolu, Gaziantep Çevre Otoyolu ve Bursa Çevre Otoyolu’nun Çağlayan Kavşağı-Yenişehir Kavşağı arasındaki bölümü de programa dahil edildi. Kapsamda 15 Temmuz Şehitler Köprüsü ve Fatih Sultan Mehmet Köprüsü de bulunuyor. Ancak düzenleme, köprü ve otoyolların mülkiyetinin özel şirketlere satılması anlamına gelmiyor.
Yeni modelde mülkiyet devri kapsam dışında tutulurken, başta işletme hakkının verilmesi olmak üzere kiralama, gayri ayni hak tesisi, gelir ortaklığı ve uygun diğer hukuki yöntemlerin kullanılabilmesine imkân tanınıyor. İşletme hakkının devredilmesi durumunda öngörülen süre 30 yıl olacak. Özelleştirme işlemlerinin tamamlanması için belirlenen son tarih ise 31 Aralık 2031.
Köprü ve otoyollar özelleştirilecek mi?
Yeni düzenlemeyle mevcut köprü ve otoyol özelleştirme programının kapsamı genişletildi. Programa yeni otoyol kesimleri eklenirken daha önce kapsamda bulunan ulaşım varlıklarının da farklı gruplar halinde değerlendirilmesinin önü açık tutuldu.
Düzenlemenin kapsamı yalnızca yolların kendisinden oluşmuyor. Bağlantı yolları, bakım ve işletme tesisleri, hizmet tesisleri, ücret toplama merkezleri ve yük aktarma merkezleri de sürece dahil edilebilecek.
Bununla birlikte 5 Eylül’de yayımlanan düzenleme, kapsamdaki bütün yolların hemen özel bir işletmeciye devredildiği anlamına gelmiyor. Karar, özelleştirme sürecinde kullanılabilecek yöntemleri ve takvimi belirleyen bir çerçeve oluşturuyor.
15 Temmuz Şehitler ve Fatih Sultan Mehmet köprüleri satılacak mı?
Düzenlemenin en dikkat çekici ayrıntılarından biri 15 Temmuz Şehitler Köprüsü ile Fatih Sultan Mehmet Köprüsünün program kapsamında bulunması.
Ancak burada mülkiyet ile işletme hakkı arasındaki ayrım önem taşıyor. Verilen bilgilere göre mülkiyet devri yöntemi kapsam dışında bırakıldı.
Dolayısıyla söz konusu düzenleme, iki Boğaz köprüsünün mülkiyetinin veya “tapusunun” özel bir şirkete satılması anlamına gelmiyor. Özelleştirme sürecinde işletme hakkı devri ve diğer yöntemler değerlendirilebilecek.
Hangi köprü ve otoyollar özelleştirme kapsamında?
5 Eylül tarihli düzenlemeyle programa üç yeni otoyol veya otoyol kesimi dahil edildi. Bunlar Niğde-Pozantı Otoyolu, Gaziantep Çevre Otoyolu ve Bursa Çevre Otoyolu’nun Çağlayan Kavşağı-Yenişehir Kavşağı arasındaki bölümü oldu.
Verilen bilgilere göre program kapsamında ayrıca 15 Temmuz Şehitler Köprüsü, Fatih Sultan Mehmet Köprüsü, KGM Avrupa Otoyolu, KGM Anadolu Otoyolu, İzmir-Aydın Otoyolu, İzmir-Çeşme Otoyolu, Niğde-Mersin-Adana (Batı) Otoyolu, Adana (Doğu)-Gaziantep (Batı) Otoyolu, Gaziantep (Doğu)-Şanlıurfa Otoyolu ve Toprakkale-İskenderun Otoyolu bulunuyor.
Bu varlıkların tamamının tek paket halinde aynı işletmeciye verilmesi zorunlu değil. Düzenleme, yolların ve diğer ulaşım varlıklarının bir bütün halinde veya ayrı gruplar oluşturularak değerlendirilmesine imkân sağlıyor.
30 yıllık işletme hakkı devri ne anlama geliyor?
Özelleştirmede öne çıkan yöntemlerden biri işletme hakkının verilmesi. Bu yöntemin tercih edilmesi halinde öngörülen işletme süresi 30 yıl olacak.
Mülkiyet devrinin kapsam dışında olması nedeniyle 30 yıllık süre, köprü veya otoyolun mülkiyetinin 30 yıllığına satılması şeklinde değerlendirilmemeli. Burada söz konusu olan, belirlenen koşullar çerçevesinde işletme hakkının devredilmesi.
Düzenleme yalnızca bu yöntemle de sınırlı değil. Kiralama, gayri ayni hak tesisi, gelir ortaklığı modeli ve işin gereğine uygun diğer hukuki yöntemlerden biri veya birkaçı kullanılabilecek.
Hangi varlık için hangi yöntemin tercih edileceği ve işletmeyi hangi kuruluşun üstleneceği ise verilen mevcut bilgilerde henüz kesinleşmiş değil.
Köprü ve otoyollar hemen özel işletmeye geçecek mi?
Hayır. Yayımlanan düzenleme, kapsamdaki köprü ve otoyolların 5 Eylül itibarıyla doğrudan özel işletmeye geçtiği anlamına gelmiyor.
Özelleştirme süreci tamamlanana kadar yolların bakım, onarım ve işletilmesine ilişkin mevcut sistem devam edecek.
Devir sonrasında ise işletmeyi üstlenecek kuruluşların bakım, onarım ve diğer yükümlülükleri belirlenecek. Yollar üzerindeki denetimlerin de devam edeceği belirtiliyor.
Köprü ve otoyolların özelleştirme süreci ne zaman tamamlanacak?
Özelleştirme işlemlerinin tamamlanabilmesi için takvimde 31 Aralık 2031 son tarih olarak belirlendi.
Bu tarih, bütün köprü ve otoyolların o güne kadar aynı anda veya aynı işletmeciye devredileceği anlamına gelmiyor. Programın sağladığı çerçeve kapsamında varlıklar farklı gruplar halinde değerlendirilebilecek.
