Türk siyasetinin önemli isimlerinden Kasım Gülek, milletvekilliği ve bakanlık görevlerinin yanı sıra uzun yıllar sürdürdüğü CHP Genel Sekreterliği ve uluslararası görevleriyle tanındı. Mustafa Kemal Atatürk döneminde siyasete adım atan Gülek, özellikle 1950’li yıllardaki yoğun yurt gezileri nedeniyle “çarıklı politikacı” olarak anıldı. Peki Kasım Gülek kimdir, nereli, kaç yaşında öldü, CHP’de hangi görevleri yaptı, siyasi kariyeri ve eğitim hayatı nasıldı, eşi ve çocukları kimdir?
Kasım Gülek Kimdir, Nereli ve Kaç Yaşında Öldü?
Kasım Gülek, 13 Aralık 1905 tarihinde Adana’da doğdu. Gülekzade Mustafa Rıfat Bey ile Tayyibe Hanım’ın oğlu olan Gülek, çocukluk yıllarından itibaren siyaset ve ülke meselelerinin konuşulduğu bir aile ortamında yetişti.
Türkiye Cumhuriyeti’nin farklı dönemlerinde aktif siyasetin içinde bulunan Gülek; milletvekili, bakan, CHP Genel Sekreteri ve Cumhuriyet Senatosu üyesi olarak görev yaptı. Uluslararası kuruluşlarda üstlendiği sorumluluklarla da Türkiye’yi yurt dışında temsil etti.
Kasım Gülek, 19 Ocak 1996 tarihinde Washington’da hayatını kaybetti. Ölümünün ardından cenazesi Türkiye’ye getirildi ve memleketi Adana’da toprağa verildi.
Kasım Gülek’in Eğitim Hayatı Nasıldı?
Kasım Gülek’in siyasi yaşamının yanı sıra eğitim hayatı da dikkat çekiyor. İlköğrenimine Adana Turan Mektebi’nde başlayan Gülek, daha sonra Galatasaray Lisesi’nde eğitim gördü ve Robert Kolej’den mezun oldu.
Yükseköğrenimini yurt dışında sürdüren Gülek, 1928 yılında Paris’teki Institut d'études politiques de Paris eğitimini tamamladı. Ardından ABD’ye giderek Columbia Üniversitesi’nde iktisat alanında doktora yaptı.
Akademik çalışmalarını Avrupa’da da sürdüren Gülek, Rockefeller Vakfı kursiyeri olarak Londra Üniversitesi’nde bulundu. Cambridge Üniversitesi’nde iktisat ve maliye alanlarında eğitim gördü. Almanya’daki Berlin ve Hamburg üniversitelerinde de doktora sonrası çalışmalar gerçekleştirdi.
Kasım Gülek Siyasete Nasıl Girdi?
Kasım Gülek’in siyasi kariyerinin başlangıcı Cumhuriyet’in ilk yıllarına uzanıyor. Mustafa Kemal Atatürk’ün yönlendirmesiyle siyasete giren Gülek, Bilecik milletvekili seçilerek Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne adım attı.
İki dönem Bilecik’i TBMM’de temsil ettikten sonra 1946 seçimlerinde Adana milletvekili oldu. Meclis çalışmalarında da aktif görev alan Gülek, TBMM Ticaret Komisyonu Başkanlığı yaptı.
1947 yılında Hasan Saka hükümetinde Bayındırlık Bakanı olarak görevlendirildi. Bir yıl sonra ise Ulaştırma Bakanlığı görevini üstlendi. Böylece Gülek’in siyasi kariyeri parti çalışmalarının yanı sıra hükümet görevleriyle de genişledi.
Kasım Gülek CHP’de Hangi Görevleri Yaptı?
Kasım Gülek’in siyasi yaşamındaki en dikkat çekici dönemlerden biri CHP Genel Sekreterliği oldu. 1950 seçimlerinin ardından CHP’nin muhalefete geçmesi, parti içerisinde yeni bir yapılanma sürecini beraberinde getirdi.
CHP’nin VIII. Kurultayı’nda genel sekreterin delegeler tarafından belirlenmesi kararlaştırıldı ve yapılan seçim sonucunda Kasım Gülek bu göreve getirildi. Sonraki kurultaylarda da delegelerin desteğini alan Gülek, görevini uzun süre sürdürdü.
1950 ile 1959 yılları arasında CHP Genel Sekreterliği yapan Kasım Gülek, özellikle Anadolu gezileri ve seçmenlerle kurduğu doğrudan iletişimle öne çıktı. 1959 yılında genel sekreterlik görevinden istifa etti ancak siyasetten tamamen çekilmedi.
Kasım Gülek’e Neden “Çarıklı Politikacı” Denildi?
Kasım Gülek’in siyasi yaşamıyla özdeşleşen ifadelerden biri “çarıklı politikacı” oldu. Bu tanımlamanın arkasında Gülek’in CHP Genel Sekreterliği döneminde gerçekleştirdiği yoğun yurt gezileri bulunuyordu.
Türkiye’nin farklı bölgelerini ziyaret eden Gülek, yalnızca büyük şehirlerde değil, kırsal bölgelerde de vatandaşlarla bir araya geldi. Halkla doğrudan temas kurmaya dayanan siyaset anlayışı, onun bu lakapla tanınmasında etkili oldu.
Özellikle CHP’nin muhalefette bulunduğu 1950’li yıllarda yaptığı geziler, Gülek’in parti içerisindeki siyasi ağırlığını artıran unsurlardan biri haline geldi.
Kasım Gülek’in Milletvekilliği ve Siyasi Kariyeri Nasıl Devam Etti?
Gülek, CHP Genel Sekreterliği sonrasında da aktif siyasette kaldı. 1961 yılında Adana temsilcisi olarak Temsilciler Meclisi’nde görev aldı. Aynı yıl Lütfü Akdoğan ile birlikte Tanin gazetesini çıkardı.
1961 ve 1965 seçimlerinde yeniden Adana milletvekili seçildi. 1969 ile 1971 yılları arasında ise Cumhuriyet Senatosu üyeliği yaptı.
Böylece Kasım Gülek’in siyasi yaşamı, Cumhuriyet’in tek parti döneminden çok partili hayata ve 1960’lı yılların siyasi ortamına kadar uzanan uzun bir dönemi kapsadı.
Kasım Gülek’in Uluslararası Görevleri Nelerdi?
Kasım Gülek yalnızca Türkiye’deki görevleriyle değil, uluslararası siyasi çalışmalarıyla da tanındı. 1949 yılında Kore’ye giden Gülek, Birleşmiş Milletler Kore Komisyonu Başkanlığı görevini üstlendi.
Daha sonraki yıllarda Avrupa ve Atlantik kurumlarında çeşitli görevlerde bulundu. Avrupa Konseyi Kurucu Üyeliği, Avrupa Konseyi Parlamenter Asamblesi Başkan Yardımcılığı, NATO Parlamenter Asamblesi Başkanlığı ve NATO Parlamenterler Konferansı Başkan Yardımcılığı bunlar arasında yer aldı.
Gülek ayrıca Atlantik Enstitüsü Başkanlığı ile Doğu Akdeniz Kalkınma Enstitüsü İkinci Başkanlığı gibi görevler de üstlendi. Bu görevler, siyasi kariyerinin uluslararası boyutunu oluşturdu.
Kasım Gülek’in Eşi ve Çocukları Kimdir?
Kasım Gülek’in aile yaşamı da biyografisini araştıranların merak ettiği konular arasında bulunuyor. Gülek, Nilüfer Şakire Gülek ile evlendi.
Kasım Gülek’in Tayyibe Gülek ve Mehmet Mustafa Rıfat Gülek adlı iki çocuğu bulunuyor. Kızı Tayyibe Gülek de daha sonra siyasete girerek XXI. Dönem Adana milletvekili olarak TBMM’de görev yaptı.
Böylece Kasım Gülek’in siyasetle kurduğu bağ sonraki kuşakta da devam etti.
Kasım Gülek Ne Zaman ve Neden Öldü?
Kasım Gülek, 19 Ocak 1996 tarihinde 90 yaşında Washington’da hayatını kaybetti. 13 Aralık 1905 doğumlu olan Gülek, ölüm tarihinde 91 yaşından gün almaktaydı.
Nefes darlığı nedeniyle Washington’daki Walter Reed Askeri Hastanesi’nde tedavi gördüğü sırada yaşamını yitirdi. Cenazesi daha sonra Türkiye’ye getirildi.
Ankara Kocatepe Camii’nde düzenlenen cenaze töreninin ardından Adana’ya götürülen Kasım Gülek, Adana Asri Mezarlığı’nda toprağa verildi.
