Artan sıfır cihaz fiyatları nedeniyle bütçesini denkleştirmeye çalışan milyonlarca vatandaşın yöneldiği ikinci el telefon pazarı, maalesef dolandırıcıların da yeni adresi haline geldi. Cihazın içi açılıp ana parçaları değiştiği halde vitrine ufak bir rötuşla konulan telefonlar, alın teriyle para biriktiren tüketiciyi adeta canından bezdirdi. Merdiven altı tamircilerin cirit attığı bu devasa pazarda dönen kirli çarkları durdurmak için Ticaret Bakanlığı sonunda en ağır hamlesini yaptı.
CİHAZLARIN GİZLİ GEÇMİŞİ KAYIT ALTINDA
Ticaret Bakanlığı'nın piyasadaki başıboşluğu bitirmek adına 8 Nisan'da hayata geçirdiği Yenilenmiş Ürün Bilgi Sistemi (YÜBİS), sektördeki tüm ezberleri bozdu. Tüketiciyi koruma kalkanına alan bu yeni ağla birlikte, yenilenmiş bir telefonun bataryasından ekranına kadar hangi işlemlerden geçtiği tek tek resmi kayıtlara işleniyor. Artık alıcılar, satıcının süslü laflarına aldanmayıp telefonun tüm karanlık geçmişini devletin sisteminden saniyeler içinde doğrulayabiliyor.
MERDİVEN ALTI MERKEZLERE AĞIR DARBE
Sektördeki çarpık yapılaşma ve artan müşteri mağduriyetleri, devletin sağladığı teşviklerin de önünü kesmişti. Eskişehir'de uzun yıllardır telefon tamiri ve satışı yapan Yiğit Aytekin, piyasanın perde arkasını şu çarpıcı sözlerle anlattı:
"Özellikle zincir marketlerde ciddi destekler, 'takas desteği' gibi destekler çıkmıştı. Bu desteklerin tamamı şu anda durduruldu. Zaten bu desteği devletimiz yenilenmiş cihaz alımı ve bu ürünlerin tekrardan ülkeye kazandırılması için veriyordu. Şu anda durdurulma sebebi, çok fazla derecede 'merdiven altı' yenileme merkezinin açılmasından kaynaklıydı. Şimdi içerideki çalışanlar da belirli belgelere sahip çalışanlar olacak. Aynı zamanda o işletme de yine bakanlığın onayladığı ve takip ettiği bir işletme olacak. Tabii ki cihazla alakalı anakart tamiri gördüyse anakart, batarya tamiri gördüyse batarya, kasa değiştiyse kasa, ekran değiştiyse ekran. Bunların hepsi detaylı bir şekilde cihazın tanımlanmış olduğu bir kimlik kartında yazacak. Kesinlikle. Zaten bu belgesi olmayan, bakanlığın onaylamadığı yerlerden yenilenmiş ürün almalarını biz zaten tavsiye etmiyoruz. Çünkü yenilenmiş ürünlerin geçmişinde neler yaşandı bilmiyoruz. Biraz önce bahsettiğimiz gibi, merdiven altı yenilenen yerlerde sadece 'ekranı değişmiş' gözüken ama her yeri değişmiş cihazlar çok fazla çıktı, bunu herkes yaşadı. Vatandaş mağduriyetinin önüne geçmek için yürürlüğe girmiş olacak bir sistem olacak yani."
BAKANLIKTAN 1 YIL GARANTİ MECBURİYETİ
Yeni dönemde sadece bakanlık onaylı yetkili merkezler vitrinlerine "yenilenmiş" ibaresini asabilecek. Sistemin dürüst esnafı nasıl etkileyeceğini değerlendiren Aytekin, yasal zorunlulukların altını kalın çizgilerle çizdi. Aytekin'in açıklamaları tutanaklara şöyle yansıdı:
"Bu sistem bizi etkilemez. Zaten olması gereken bir sistemdi, zaten biz de bu sisteme göre ilerliyoruz. Yani bu sistem yeni çıktı ama biz bu sistem gibi çalışmaya çalışıyoruz. Ticaret Bakanlığı'nın istemiş olduğu ürünlerde, ikinci el ürünlerin tamamen bakanlık onaylı yenileme merkezlerinde yenilenmesi ve takibinin sağlanması amaçlanıyor. Bu YÜBİS sistemiyle beraber yenilenmiş cihazlarda, hangi parça yenilendi, ne zaman aktivasyon oldu, bunlar sağlanacak. Zaten yenilenmiş cihazlarda geçmişte de şu anki zamanda da bir yıl garanti mecburiyeti bakanlık tarafından var. İşte bu garanti kapsamında yenilenmiş cihazlarda nelerin yenilendiği tamamen bir sistem tarafından takip edilecek. Aynen öyle, 'yenilenmiş' diye yazamayacak. Direkt bakanlık onaylı yenileme merkezlerine inecek. Çünkü çok fazla derecede yenileme merkezi vardı ve bakanlık yenilenmiş cihazlara destek veriyordu"
