Türkiye genelinde riskli yapıların yenilenmesi çalışmaları sürerken, bu binalarda ikamet eden kiracıların hakları da hukuki güvence altına alınıyor. Kentsel dönüşüm gerekçesiyle evini boşaltmak zorunda kalan vatandaşlar, sürecin sonunda 'çifte tazminat' fırsatıyla karşılaşabiliyor. Kanuni düzenlemelere göre, yıkılan binanın yerine yapılan yeni konutlarda öncelik hakkı eski kiracıya ait bulunuyor. Bu hakkın ihlal edilmesi durumunda ise ev sahipleri için ağır maddi yaptırımlar devreye giriyor.
YENİLENEN DAİREDE ÖNCELİK ESKİ KİRACININ
Hukuki düzenlemelere göre, kentsel dönüşüm sonrası tamamlanan yapıda dairenin tekrar kiraya verilmesi planlanıyorsa, ev sahibinin ilk olarak eski kiracısına teklif götürmesi şart koşuluyor. Eğer mülk sahibi bu bildirimi yapmadan taşınmazı bir başkasına kiralarsa, eski kiracısına son ödediği kira bedeli üzerinden bir yıllık toplam tutarı tazminat olarak ödemekle yükümlü tutulabiliyor. Bu durum, kiracıların mağduriyetini önlemek adına yasal bir koruma kalkanı oluşturuyor.
NOTERDEN TEBLİGAT ZORUNLULUĞU VAR
Sürecin işleyişine dair önemli bilgiler paylaşan Gayrimenkul Hukukçusu Avukat Çiğdem Kezer, ev sahiplerinin izlemesi gereken prosedürü hatırlattı. Kezer, öncelik hakkının kullanılabilmesi için malikin kiracıya noter kanalıyla yazılı bildirimde bulunması gerektiğini vurgulayarak şunları söyledi:
'Noterden tebligat gönderilmesi gerekiyor. Bir ay süre içinde kiracı dönüş yapmazsa yeni kiracıya kiralama hakkı doğuyor. Bildirimde bulunmadığını öğrendiği takdirde dava açma hakkı söz konusu. Tahliye olduğu tarihten itibaren 3 yıllık süre önemli.'
TAZMİNAT HESAPLAMASI NASIL YAPILIYOR?
Kentsel dönüşüm nedeniyle dairesinden ayrılan vatandaşların tazminat hakkı, tahliye edildikleri dönemdeki kira bedeli esas alınarak hesaplanıyor. Hak sahibi kiracı, mahkeme yoluyla bir senelik kira bedeline karşılık gelen meblağı geri alabiliyor. Bu hakkın saklı kalması için tahliyeden sonraki üç yıllık sürenin takibi büyük önem taşıyor.
KİRACILAR HANGİ DURUMDA DAVA AÇABİLİR?
Vatandaşların bu tazminattan yararlanabilmesi için ev sahibinin iyi niyet kurallarına aykırı hareket etmesi ve yasal bildirim yükümlülüğünü yerine getirmemesi gerekiyor. Eğer bina yenilendikten sonra ev sahibi daireyi kendisi kullanmayıp doğrudan piyasaya sürerse ve eski kiracısını devre dışı bırakırsa, yargı yolu açılıyor. Uzmanlar, kentsel dönüşüm nedeniyle evinden ayrılanların taşınma ve kira yardımı gibi haklarının yanı sıra bu tazminat hakkını da yakından takip etmelerini öneriyor.
