Çarşı pazardaki yangın vatandaşın cüzdanını her geçen gün daha da eritirken, milyonların gözü kulağı temmuz ayında maaş bordrolarına yansıyacak o kritik rakamlara çevrildi. TÜİK'in açıkladığı yüzde 4,18'lik nisan ayı enflasyonu, yeni hesaplamaları ve güçlü beklentileri beraberinde getirdi. Dört aylık enflasyon farkının SSK ve Bağ-Kur'lular için yüzde 14,64, memur ve memur emeklileri için ise yüzde 10,51 olarak kayıtlara geçmesinin ardından, refah payı tartışmaları şimdiden alevlendi.
SSK VE BAĞ-KUR'LUYA YÜZDE 20 KAPIDA
SGK Uzmanı Murat Göktaş, katıldığı bir televizyon yayınında emeklinin kaderini belirleyecek o tabloyu en ince ayrıntısına kadar değerlendirdi. Maaşların 6 aylık enflasyona göre şekillendiğini hatırlatan Göktaş, "SSK Bağkur emeklileri 6 ayda bir gerçekleşen enflasyon oranında zam alıyor. Yani bu önümüzdeki Temmuz'da Ocakla Temmuz arasında gerçekleşen enflasyon kadar alıyorlar. Memur ve memur emeklileri için durum biraz farklı" ifadelerini kullandı.
Küresel çaptaki jeopolitik gerilimlerin ve tedarik krizlerinin rakamları doğrudan etkilediğine vurgu yapıldı. Uzman isim, "Neticede durağan da olsa bir savaş devam ediyor. Hem enerji hem de tedarik zincirindeki aksamalar nedeniyle bütün ürünlere yansıyor. Yani tedarik zinciri enerji bütün üretim alanlarını etkilediği için, dolayısıyla tedarik zinciri de beraberinde olduğu için, sadece enflasyon Türkiye'deki iç yapı ve ekonomik duruma bağlı değil, dünya piyasalarına da bağlı olduğu için. Çünkü enflasyon aşağı yukarı 2'nin altına düşmüştü geçen aylarda. Birden 4.18'e çıktı" dedi.
Göktaş, mevcut verilere dayanarak maaşlara yansıyacak oranı, "Benim kişisel tahminim en kötü ihtimal SSK Bağ-Kur emeklileri şu anda 14.64 hak ettiler ilk 4 aya baktığımız zaman, 2 ay daha enflasyon gelecek, savaş durağan bile devam etse veya sona erse bile muhtemeldir ki 2 aylık enflasyon daha eklendiği zaman 19-20 bandında bir zam alacaklar. Memur ve memur emeklileri de şu anda 10.51 civarında hak ettiler. Onlar da 15-16 bandında muhtemelen Temmuz ayında bir zam alacaklarını söyleyebiliriz" sözleriyle açıkladı.
MEMUR VE İŞÇİ EMEKLİSİ ARASINDAKİ MAKAS KAPANIYOR MU?
Zam oranlarındaki farklılıkların geçmişten bu yana toplumda tartışma yarattığı biliniyor. Toplu sözleşme dinamiklerine değinen Göktaş, "Memur ve memur emeklileri önce bir toplu sözleşme yapıyorlar hükümetle. Toplu sözleşme eğer enflasyonun altında kalır ise toplu sözleşme kadar alıyor ama enflasyon yüksek çıkarsa aradaki farkı da zam olarak alıyorlar. Buradaki kritik eşik yüzde 7 2. dönem için belirtilen. Şu anda gerçekleşen enflasyon, 11 ilk dönem için vermişlerdi, şu anda gerçekleşen enflasyon 14 olduğu için toplamda şu anda 10.51 civarında memurlar ilk 4 ayda hak ettiler, memur ve memur emeklileri. Şu andaki gerçekleşen 2 son ay da gerçekleştikten sonra memurlar da şu anlaşılıyor, toplu sözleşme enflasyonun altında kalacağı için bir enflasyon farkı alacaklar. Çünkü onlara ikinci dönem yani Temmuz ayında %7 zam verilecek toplu sözleşmeye göre. Bunu bir hayli aşacak. Aşağı yukarı iki katından fazla aşacağı için muhtemeldir ki 14-15 bandını aşarak bir zam alacaklarını söyleyebiliriz şimdiden" diye konuştu.
Farkın sebeplerini aktaran Göktaş, "Zaman zaman hesaplama sistemi farklı olması nedeniyle bazen SSK ve Bağ-Kur emeklileri daha yüksek alıyor, bazen de memur memur emeklileri. Geçen Ocak ayında memur ve memur emeklileri SSK Bağkur emeklilerine göre daha yüksek almışlardı. Çünkü orada toplu sözleşme var. Bazı dönemlerde memurlar iyi bastırdığı için sendikal faaliyetlerle yüksek oranda zam alan bir toplu sözleşme yapabiliyorlar. Bu durumlarda bazen enflasyonun üzerinde kaldığı için memur ve memur emeklileri daha yüksek almışlardı" ifadelerine yer verdi.
Farkın ortadan kaldırılmasına yönelik kulis bilgilerine dikkat çeken uzman isim, "Ama bu dönem 2. Temmuz ayında toplu sözleşmede %7 verileceği için aradaki enflasyon eklenecek, 11'in üzerinde kalan enflasyon, muhtemeldir ki bu dönem SSK Bağkur emeklileri daha yüksek zam alacak. Ama bu çok eleştiri konusu olmaya başladığı için muhtemelen önümüzdeki dönem de hükümetin de bununla ilgili bir çalışma olduğuna ilişkin çeşitli haberler var" dedi.
Oranların eşitlenebileceğini belirten Göktaş, "Memurlar ayrı bir yönetime tabi olabilir ama memur emeklilerin de muhtemelen SSK Bağkur emeklilerle zam oranlarını eşitleyecekler gibi geliyor. Çünkü bununla ilgili sürekli dönemsel fark oluyor. Bazen SSK altta kaldığı için SSK'lılar neden memur emeklisi yüksek alıyor diyor veya bu dönem muhtemelen memur emeklileri daha altında kalacak SSK'ya Bağkur'a göre oran olarak, bu defa da memur emeklileri dert yanacakları için süreç içerisinde muhtemelen bu zamlar eşitlenecek diye söyleyebilirim" sözlerini kaydetti.
KÖK AYLIK TEHLİKESİ MASADA
Memurların zam formülünü daha da detaylandıran Göktaş, "İlk dönem ocakla temmuz arasında %11 almışlardı memurlar. Dolayısıyla enflasyon %11'in üzerinde çıkarsa temmuz itibarıyla, hem %7'yi alacaklar hem ilk dönem olan 11'den fazla çıktığı için enflasyon aradaki makası alacaklar. Diyelim enflasyon 15 çıktıysa ilk dönem 11 aldıkları için o 4 puanlık bir alacakları çıkıyor. Üzerine de 7 puan eklediğiniz zaman şu anda 11 puan civarında. Muhtemelen 15-16'ya kadar da çıkacak diye söyleyebiliriz" diyerek hesaplamayı netleştirdi.
Yaklaşık 3,5 milyona yakın en düşük emekli aylığı alan vatandaşın durumu ise belirsizliğini koruyor. Bu gruba yönelik değerlendirmede bulunan Göktaş, "Bunlara aynı oranda zam yapılıp yapılmayacağı her dönem tartışılıyor." dedi.
En düşük emekli maaşı konusunda yasal bir zorunluluk bulunmadığı gerçeğini hatırlatan uzman isim, "Tabii burada yasal bir zorunluluk yok. Şu anda kanun gereği son 6 ayda gerçekleşen enflasyon oranında Bağkur ve SSK emeklerine zam yapmak yasal zorunluluk. Ancak en düşük emekli aylığını bu oranda arttırmaya ilişkin yasal bir zorunluluk olmadığı için bu biraz hükümetin tasarrufuna kalmış" uyarısında bulundu.
Düzenleme şartına dikkat çekilen açıklamada, "Geçen dönem artırıldı ama mesela ikramiyeler arttırılmamıştı bu dönem. Göreceğiz, önümüzdeki süreç içerisinde son birkaç dönemdir en düşük emekli aylığı da SSK Bağkur zammı oranında artırılıyor ama bununla ilgili mutlaka yasal bir düzenleme yapılması gerekiyor." ifadeleri kullanıldı.
Aksi takdirde yaşanacak mağduriyete değinen Göktaş, "Eğer yasal düzenleme yapılmaz ise bazı SSK ve Bağkur emeklileri kök aylıklarından dolayı zam almamış sayılacaklar. Burada biraz hükümetin tasarrufunun ön planda olduğunu söyleyebiliriz" diyerek milyonları bekleyen tehlikenin boyutunu gözler önüne serdi.
