Yıllarca ter döküp prim ödeyen vatandaşın hayalini kurduğu emeklilik, maaşların asgari ücretin bile çok altında kalmasıyla adeta dev bir hayal kırıklığına dönüştü. Sokaktaki haklı isyan her geçen gün büyürken, cepleri yakan bu düşüşün sırrını arayan milyonlarca kişi bugüne kadar faturayı EYT düzenlemesine kesiyordu. Ancak perde arkasındaki gerçek çok daha farklı ve acı bir tabloyu gün yüzüne çıkardı.
YÜKSEK PRİM ÖDEYEN DE ASGARİ ÜCRETE TAKILIYOR
Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun, e-Devlet sistemindeki güncel maaş hesaplama verilerini inceleyerek ezber bozan o gerçeği kamuoyuyla paylaştı. Sistemin artık çok çalışanı ve yüksek prim yatıranı ödüllendirmek yerine adeta cezalandıran bir yapıya büründüğü kaydedildi. Tablo o kadar vahim ki, asgari ücretin 2 ila 2,5 katı maaş alan bir çalışanın emekli aylığı 20 bin TL sınırına sıkışıp kalıyor. Asgari ücretin 5-6 katı üzerinden devlete prim ödeyen beyaz yakalılar dahi 25-30 bin TL bandını aşamıyor. En üst tavandan ödeme yapan Bağ-Kur esnafı ise yıllarca yatırdığı paranın karşılığını emeklilikte bir türlü cebinde göremiyor.
"EYT ÇIKMASAYDI DA SONUÇ AYNI OLACAKTI"
Aylıklardaki bu korkunç erimenin aslında kronolojik bir sistem çöküşü olduğu ifade edildi. 3 Mart 2023’te yürürlüğe giren EYT yasasının sadece süreci hızlandırdığını belirten Erdursun, asıl hesaplama yöntemindeki büyük tuzağa dikkat çekti. Çarpıcı bir tespitte bulunan uzman isim, süreci şu ifadelerle özetledi:
"Sistem esasen 1 Ekim 2008’de değişti. Eğer EYT hiç çıkmasaydı bile, bugün emekli olan herkes aynı düşük rakamları alacaktı"
2008 yılında devreye sokulan sistemin üç büyük kusuru olduğu vurgulandı. Çalıştıkça maaşın artması gerekirken tam tersine düşmesine neden olan Aylık Bağlama Oranlarının (ABO) aşağı çekilmesi, güncelleme katsayısında büyüme rakamlarının maaşlara tam yansıtılmaması ve milli gelir artışından emekliye ayrılan refah payının ciddi şekilde kırpılması bu erimenin temel taşları olarak sıralandı.
YENİ MEMURLAR VE GENÇLER İÇİN TEHLİKE ÇANLARI
Bu ağır tablo sadece bugünün emeklileriyle sınırlı kalmayacak. Gelecek yıllarda emeklilik planı yapan gençleri ve özellikle memurları çok daha karanlık bir sürecin beklediği ifade edildi. 1 Ekim 2008'den sonra memuriyet kadrosuna geçenlerin emekli olduklarında maaşlarının yarısından fazlasını kaybedeceği uyarısı yapıldı. Erdursun'a göre EYT'nin maaşları düşürdüğü algısı, tamamen bu sistemsel arızayı gizlemek için kasten kullanılan bir kılıftan ibaret.
