Nedendir bilinmez, her anne baba en zeki, en yetenekli,
en sağlıklı çocuğun kendisinde olmasını istiyor. Çevrenizde hiç gördünüz mü
orta zekâda, orta seviyede, ortalama ahlakta, ortalama sağlıkta çocuğa sahip
olmak isteyen ebeveyn Ben görmedim!
İnsan canlısının genel anlamdaki zihinsel kapasitesine
Zekâ denilir. Zekâ, kişinin muhakeme yeteneği ve yargılama yetisi olarak da
tanımlanabilir. Kişinin zeki olduğunu gösteren bazı kriterler vardır. Normal
zekâ, konuşurken doğru sözcükleri doğru yerde kullanmak, çağrışımların yerli
yerinde gelmesi, sayısal işlemleri kolaylıkla yapabilme, birbirine benzer
görünen nesneleri zorlanmadan ayırt edebilme, soyut düşünebilme, gözünde
canlandırabilme, geçmiş tecrübelerini yeni olaylara adapta edebilme,
sosyal/toplumsal olaylarda fikir yürütebilme, geçmişe bakarak gelecek hakkında
süreç analizi yapabilme gibi işlevlere sahip olmayı gerektirir. Kriterleri
gözden geçirdiğinizde, kendinizde pek çoğunun doğal olarak işlediğini fark
edeceksiniz, endişelenmeyin!
Çocuğum, üstün zekâlı olabilir mi
Şimdi sıra geldi Acaba benim çocuğum üstün zekâlı
olabilir mi merakınızı gidermeye.
Yapılan pek çok çalışma üstün zekâlı çocuğun doğuştan
itibaren farklılık gösterdiğini söylüyor. Yaşıtlarına göre daha ağır, daha uzun
olduklarına dair. Kişisel kanaatim bunun olması gerekmiyor yönünde.
Üstün zekâlı çocukların algılarının çok güçlü olduğunu
biliyoruz. Genelde takıntılı davranışla karışan tavırları var. Örneğin
takıntılı çocuklar kıyafetlerinin etiketinden, dikişinden rahatsız olur. Benzer
şekilde üstün zekâlı çocukların da dikiş izi veya etiketlerden rahatsız
olduklarını görüyoruz. Burada ayrıştırıcı tanı, genel olarak başka
takıntılarının olmaması yönünde. Kaygı bozukluğuna veya obsesyona giden
rahatsız oluşlara temizlik, titizlik, üzerine su damlamasından rahatsız olma
gibi farklı etmenler de ekleniyor çünkü.
Yemek beğenmeme, dondurmanın tadını geçen yıldan ayırma,
sütünün markası değiştiğinde içmek istememe, daha önce bayılarak yediği
mantının lezzetini tutturamadığınız için reddetme vb. gibi ilginç
hassasiyetleri olabiliyor. Duyuları o kadar hassas ki, iki farklı zamanda
yapılmış aynı ürünün tat ve koku farklılığını hemen hissediyor anlayacağınız.
Bu çocuklar basit matematiği, okumayı yazmayı
kendiliğinden öğrenir. Annenin veya babanın eğitim çabası olmaksızın gelişir bu
süreç. Sizin karşınıza alıp verdiğiniz eğitimlerden, okul öncesi eğitim
programları uygulayarak geliştirdiğiniz çocuktan farklıdır işleyiş, burası
önemli yani. Yoksa tüm çocuklar çaba sarf ettiğinizde öğrenir. Üstün zekâlı
çocuğa bir şey öğretmeniz gerekmez. Ortalıkta gezinirken öğrenir.
Hafıza ve dikkati gelişmiştir
Uzun süre belirli bir faaliyetin üzerinde yoğunlaşabilir.
Daha önce gördüğü şeyleri unutmaz veya kolay hatırlar. Algısı çok iyidir.
Pek çok konuda akıl yürütebilir. Yolda gördüğü insanlar,
haberlerde duyduğu olaylar ve sizin yorumunuz gibi pek çok sosyal konuda fikir
üretebilir. Olanları izlediğinde akıl yürütmeye başlar. Hatta çok kere onun gerisinde
kaldığınızı düşünürsünüz. Burada geride kalış durumu önemli. Bazı anne babalar
maalesef kendisini geliştirmek ve dijital çağın çocuklarına yetişmek konusunda
o kadar geri kalmış durumda ki, normal zekâya sahip çocuğunu üstün zekâlı
zannediyor. Düşünün! Biz çocuğun gerisinde kalırsak, onu ileri gitmiş
zannederiz. Ebeveyn zaten iyi durumda ve ona rağmen çocuğunun gerisinde
hissediyorsa üstün zekâdan bahsedebiliriz.
Yaşıtlarına göre konuşma yetenekleri ve kelime hazineleri
gelişmiştir. Gerçi bazı üstün zekâlı çocukların asosyal ve konuşmayı sevmeyen
yapı içinde olduklarını söylemek de mümkün.
Bu çocuklarla sorun yaşadığınızda onlarla gerçeği
konuşarak sorunu çözmeniz kolaydır. Farklı konulara ilgisi olan, araştırmayı
seven yanları öndedir. İnanılmaz hayal gücü ile sizi şaşırtır veya Saçmalama
oğlum/kızım dedirtir.
Çok kereler dikkatleri kolay dağıldığı, hızlı
öğrendikleri için kolay sıkıldıkları, derste sorun çıkarıyor göründükleri,
aşırı hareketli olma eğilimi sergiledikleri için şikâyet edilen çocuklar
şeklinde bize getirilirler. Sınıfın yaramazı olma ihtimalleri yüksektir.
Burada ayrıntı önemli! Her yaramaz çocuk üstün zekâlı
değildir. Tek başına üstün zekâlı olması övünülecek bir durum değildir. Önemli
olan çocuğumuzun duygusal farkındalığının geliştirilmesi ve meraka dayalı
olumsuz davranışlarının doğru şekilde kanalize edilmesidir.
Bana sorarsanız iyi kanalize edilmemiş bir üstün zekâ
sorunlu olabiliyor. Duygusal donanımı yüksek, empatik duyguları gelişmiş normal
zekalı çocukların çok daha mutlu ve başarılı olduklarına defalarca şahit oldum.
Nice üstün yetenekli çocuğun ise heba edildiğine üzüldüm.
(Bu konuya perşembe günkü yazımda devam edeceğim...)
Sevgiler...
