Resmi Gazete‘nin mükerrer sayısında yayımlanan düzenlemeye göre, karşılıksız çekte, adli para cezası ödenmediği için uygulanan hapis cezası, idari nitelikte yaptırıma dönüştürülecek.
6273 sayılı Çek Kanunu‘nda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, Resmi Gazete‘nin mükerrer sayısında yayımlanarak yürürlüğe girdi. Kanuna göre, hakkında işlem yapılan kişiye uygulanan adli nitelikteki yaptırım, idari nitelikte bir yaptırıma dönüştürüldüğünden, daha önce Adli Sicilde tutulan yasaklılık durumuna ilişkin kayıtlar, Merkez Bankasında tutulacak. Çek defterinin her bir yaprağına, çekin basıldığı tarih de yazılacak.
Adli değil idari yaptırım
Kanunla, bankaların karşılıksız çek keşide edilmesindeki sorumluluğu artırılıyor. Buna göre, banka ibraz eden düzenleyici dışındaki hamile, süresinde ibraz edilen her çek yaprağı için karşılığının hiç bulunmaması halinde, çek bedeli 1000 lira veya üzerinde ise 1000 lira, çek bedeli 1000 liranın altında ise çek bedelini ödeyecek. Karşılığının kısmen bulunması halinde de çek bedeli 1000 lira veya altında ise kısmi karşılığı 1000 liraya tamamlayacak, çek bedeli 1000 liranın üzerinde ise kısmi karşılığa ilave olarak 1000 lirayı ödeyecek.
Çekin, üzerinde yazılı baskı tarihinden itibaren 5 yıl içinde ibraz edilmemesi halinde, muhatap bankanın ödemekle yükümlü olduğu tutara ilişkin sorumluluğu sona erecek.
Kanuni ibraz süresi içinde, karşılıksız çek veren kişi hakkında uygulanan adli nitelikteki yaptırım, idari nitelikte bir yaptırıma dönüştürülecek. Buna göre, karşılıksız çek veren kişi hakkında her çekle ilgili olarak daha önce 1500 güne kadar adli para cezası verilirken, yapılan değişiklikle, savcı tarafından her çekle ilgili olarak çek düzenleme ve açma yasağı kararı verilecek. Karşılıksız çekin keşide edilmesi halinde, hamilin 6 ay içinde talep etmesi durumunda, Cumhuriyet Savcısı tarafından her çekle ilgili çek düzenleme veya çek hesabı açma yasağı verilebilecek.
Dolandırıcılık ve sahteciliğe ceza
Çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı kararı, karşılıksız çekin düzenlenmesi suretiyle dolandırıcılık, belgede sahtecilik veya başka bir suçun işlenmesi halinde de verilecek. Böylece, karşılıksız çekle birlikte aynı zamanda dolandırıcılık, belgede sahtecilik veya başka bir suçun işlenmesi halinde, çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı kararı verilmesinin yanı sıra, kişi TCK‘nın ilgili hükümlerine göre de cezalandırılacak.
Karşılıksız çek kesenlere 10 yıl yasak
Karşılıksız kalan çek bedelinin faizi ile tamamen ödenmesi durumunda, çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı Cumhuriyet Savcısı tarafından kaldırılacak. Bu durum, Merkez Bankası‘na bildirilecek. Çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı kararının verildiği savcılığa başvurularak talebin geri alınması halinde de çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı kaldırılacak. Çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağına ilişkin tutulan kayıt, üzerinden 10 yıl geçmesi halinde Merkez Bankası tarafından resen silinecek. Böylece karşılıksız çek kesen kişilere 10 yıl süreyle çek verilmeyecek.
Başvuru haklarında zaman aşımı 3 yıl
Başvuru haklarında zaman aşımıyla ilgili de düzenleme yapıldı. Buna göre, 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu‘nun 726. maddesinin bir ve ikinci fıkralarında yer alan ‘‘6 ay‘‘ ibareleri ‘‘3 yıl‘‘ şeklinde değiştirildi. Buna göre, hamilin, cirantalarla düzenleyene ve diğer çek borçlularına karşı sahip olduğu başvurma hakları, ibraz süresinin bitiminden itibaren 3 yıl geçince zaman aşımına uğrayacak.
