Türkiye'de sosyal güvenlik sistemi, çalışma hayatı süresince sağlığını ciddi oranda kaybeden ve mesleğini icra edemez hale gelen sigortalılar için özel koruma mekanizmaları barındırıyor. Birçok çalışan emeklilik için yaş sınırını beklemek zorunda olduğunu düşünse de, mevzuat belirli sağlık şartlarının oluşması durumunda erken ayrılma imkanı sunuyor. SGK Başuzmanı ve Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş, çalışma hayatında mağduriyet yaşayan vatandaşların sıklıkla araştırdığı malulen emeklilik sisteminin hukuki ve teknik tüm ayrıntılarını kaleme alarak kamuoyunu bilgilendirdi. Karakaş, sürecin sadece kişisel bir beyanla ilerleyemeyeceğini ve resmi raporların esas alındığını belirtti.
Malul sayılabilmenin ilk ve en temel kriteri, çalışma veya meslekte kazanma gücünün en az yüzde 60 oranında kaybedilmiş olması şeklinde uygulanıyor. İş kazası ve meslek hastalıkları sonucu meydana gelen sağlık kayıpları da bu cetvele dahil ediliyor. SGK Sağlık Kurulu tarafından yürütülen incelemelerde onkoloji, psikiyatri, kalp hastalıklan, kanser türleri ve organ yetmezlikleri en sık maluliyet kararı verilen alanlar arasında yer alıyor.
MALULEN EMEKLİLİKTE ARANAN TEMEL VE İSTİSNAİ ŞARTLAR
SGK mevzuatına göre aylık bağlanabilmesi için gereken sigortalılık ve prim koşulları şu şekilde sıralanıyor:
-
Temel Sigortalılık Şartı: Maluliyet aylığı bağlanabilmesi için kişinin en az 10 yıl sigortalı olması ve 1.800 gün prim ödemesinin bulunması gerekiyor.
-
Bakıma Muhtaçlık İstisnası: Başkasının bakımına muhtaç derecede ağır hasta veya engelli olduğu tespit edilen sigortalılarda 10 yıllık sigortalılık süresi aranmıyor; yalnızca 1.800 gün prim yeterli kabul ediliyor.
-
İş Kurum ilişkisinin Kesilmesi: Başvuru anında sigortalının işten ayrılmış olması veya iş yerini kapatmış bulunması şart koşuluyor.
-
Bağ-Kur Borçsuzluk Durumu: Bağ-Kur kapsamında yer alan sigortalıların SGK'ya hiçbir prim borcunun bulunmaması gerekiyor.
İsa Karakaş, maluliyet haklarının zamanında ve doğru hukuki adımlarla talep edilmesinin önemine dikkat çekerek bu imkanın bir lütuf değil, çalışanların yasal güvencesi olduğunun altını çiziyor.
