Küresel arenada savaş söylemlerin artması hükümetlerin silahlanma yarışı tarihin en yüksek seviyesine ulaştı. Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü (SIPRI), geçtiğimiz yıla dair çarpıcı askeri verileri kamuoyuyla paylaştı. Yayınlanan rapora göre, dünya genelinde savunma harcamaları art arda 11. yılda da yükselerek toplamda 2,9 trilyon dolarlık rekor bir düzeye ulaştı. Ukrayna ve Gazze’deki kanlı çatışmaların yanı sıra Sudan’daki iç savaş ve Ortadoğu’daki gerilimler, ülkeleri adeta birer barut fıçısına dönüştürdü.
SAVUNMADA YERLİ HAMLE RAKAMLARI UÇURDU
Türkiye, bölgesindeki jeopolitik risklerin de etkisiyle silahlanmaya en fazla bütçe ayıran 18. ülke olarak kayıtlara geçti. 2025 yılında 30 milyar dolara ulaşan askeri harcamalar, 2016 yılına kıyasla yüzde 94’lük devasa bir artış anlamına geliyor. Irak, Suriye ve Somali’deki askeri varlığın maliyetleri bu tabloda önemli bir pay tutsa da, asıl itici güç yerli savunma sanayii yatırımları oldu. Özellikle savunma sanayiini destekleme fonlarına aktarılan pay, toplam askeri harcamaların yüzde 22’sini oluşturacak seviyeye geldi. Bu durum, Türkiye'nin savunmada kendi kendine yetme stratejisinin bütçedeki en somut yansıması olarak değerlendirildi.
AVRUPA ORDULARINDA RUSYA KORKUSU
2025 yılında küresel silahlanma pastasındaki en büyük artış payı Avrupa'dan geldi. Rusya’nın Ukrayna işgalinin ardından güvenlik algısı kökten değişen kıta ülkeleri, savunma harcamalarını yüzde 14 artırarak 864 milyar dolara çıkardı. Özellikle Almanya, 114 milyar dolarlık bütçesiyle dünya genelinde dördüncü sıraya fırlayarak dikkatleri üzerine çekti. Alman hükümetinin, NATO’nun yüzde 2’lik hedefini aşarak savunmayı anayasal borç freninden muaf tutması, kıtadaki silahlanma iştahının ne kadar ciddi boyutlara ulaştığını kanıtladı. Öte yandan Polonya ve İspanya gibi ülkelerin bütçelerinde de yüzde 50’ye varan rekor artışlar kaydedildi.
ABD BÜTÇESİNDE UKRAYNA MOLASI
Dünyanın en büyük askeri gücü olan ABD ise şaşırtıcı bir şekilde harcamalarını yüzde 7,5 azaltarak 954 milyar dolara düşürdü. Ancak uzmanlar bunun kalıcı bir sakinlik olmadığını ifade ediyor. Düşüşün temel sebebi, ABD Kongresi’nin 2025 yılında Ukrayna için yeni bir dev yardım paketi onaylamaması olarak gösterildi. Buna karşın, İran ile yaşanan sıcak çatışmanın maliyetleri bile bütçe dengelerini zorlamaya başladı. Pentagon verilerine göre, İran savaşının sadece ilk altı günlük faturası 11,3 milyar dolara ulaştı. Uzmanlar, Asya ve Ortadoğu’daki gerilimler nedeniyle 2026 bütçesinde yeni ve çok daha büyük bir artışın kapıda olduğunu vurguladı.
Ekonomik büyüklüğe oranla bakıldığında, "askeri yük" olarak tanımlanan bu harcamalar küresel GSYİH'nin yüzde 2,5'ine ulaştı. Bu, toplumların sosyal hizmetlerden ve kalkınma yardımlarından feragat ederek daha fazla silahlandığı bir dönemin işareti.
