Siyaset kulislerinde adeta deprem etkisi yaratan 21 Mayıs kararı, ana muhalefet partisinde dengeleri kökünden sarstı. Milyonlarca vatandaşın ve partilinin gözü kulağı adliyeden sızan bu kritik karardayken genel merkez koridorlarında kelimenin tam anlamıyla panik havası hakim. Kafalar karışık; herkes tek bir sorunun yanıtını arıyor: Hukukun en ağır yaptırımlarından biri olan bu kavram, nasıl oldu da koca bir kurultayı ve parti yönetimini bir gecede sıfırladı?
Siyaseti Sarsan Mutlak Butlan Nedir?
Hukuk sisteminde bir işlemin doğduğu andan itibaren ölü doğması, yani geçersiz sayılması "mutlak butlan" olarak adlandırılıyor. Kanunun emredici hükümlerine, kamu düzenine veya genel ahlaka açıkça aykırı olan kararlar bu kapsama alınıyor. Mahkemelerin tarafların talebi olmasa dahi kendiliğinden dikkate aldığı bu ağır durum, yapılan tüm kurultay işlemlerini ve oylamaları hukuken hiç yapılmamış kabul ediyor.
Kafalar Karışık: Nisbi Butlan ile Farkı Ne?
Vatandaşların ve hukukçuların merak ettiği bu iki kavram arasındaki temel farklar, işlemin geçerlilik süresinde gizli. Mutlak butlanda bir karar en başından itibaren yok hükmündeyken ve hakim bunu kendiliğinden hesaba katarken, nisbi butlanda durum çok daha farklı işliyor. Nisbi butlanla sakatlanan bir işlem aslında geçerli olarak doğuyor ancak sonradan iradenin sakatlanması, hata, hile veya tehdit gibi unsurlarla tarafların başvurusu üzerine iptal edilebiliyor. Yani mahkeme nisbi butlanı kendiliğinden incelemezken, CHP davasında çıkan mutlak butlan kararı doğrudan kamu düzenini ilgilendirdiği için yargı tarafından resen uygulanıyor.
CHP’de Neden Bu Karar Çıktı?
Süreç, 4-5 Kasım 2023'te yapılan 38. Olağan Kurultay ile 6 Nisan 2025'teki 21. Olağanüstü Kurultay'ın iptali istemiyle açılan davayla başladı. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi'nde görülen 21 Mayıs tarihli duruşmada beklenen olmadı ve mevcut yönetim aleyhine tarihi karara imza atıldı. Eski Genel Başkan Kemal Kılıçdaroğlu, daha önce yaptığı açıklamalarda adli makamların bu kararına işaret ederek, "Mahkeme kararını 'tanımıyorum' demenin hukuki olarak bir karşılığı yok" ifadelerini kullanmıştı. Gelinen noktada Özgür Özel'in itirazları yetersiz kalırken, eski kurulların tedbiren görevi devralmasının önü açıldı.
Bir İşlemi Yok Sayan 7 Büyük Sebep
Hukukçular, bir kararın ya da sözleşmenin mutlak butlanla sakatlanmasına yol açan ağır kusurları net bir şekilde ortaya koyuyor.
Bu nedenlerin başında toplumun ve devletin temel işleyiş ilkelerine ters düşülmesi anlamına gelen kamu düzenine aykırılık bulunuyor. Yasada kesin olarak yasaklanmış maddelerin çiğnenmesi, kanunun zorunlu kıldığı usul ve yöntemlerin es geçilmesi ile toplumsal etik değerlerle çelişilmesi de işlemi kökten iptal ettiriyor. Yapılan işlemin fiilen uygulanmasının imkansızlığı, işlemin gerçekleştiği sırada tarafların yasal ehliyete sahip olmaması ve kararın temelinde yasa dışı bir amacın barınması da mutlak butlan nedenleri arasında sıralanıyor.
Ana muhalefet partisinin tüzüğünü ve yönetim şemasını kökten değiştiren bu hukuki hamlenin ardından genel merkez binalarında valizli nöbetler başlarken, gözler şimdi her iki liderin kameralar karşısına geçerek yapacağı yeni açıklamalarda.
