SGK'nın sahte sigortalılık denetimleri emeklilik planı yapanların e-Devlet SGK hizmet dökümlerini yeniden gündeme taşıdı. Adana'da ocak ayında emekli olan bir vatandaşın, çalıştığı iş yeri hakkında yürütülen incelemenin ardından 1.027 günlük sigorta primi iptal edildi. Haberlerde vatandaşa daha önce ödenen 137 bin TL emekli aylığının da faizle birlikte 158 bin TL olarak geri ödenmesinin istendiği aktarıldı. Uzmanlar ise hizmet dökümünde görülebilen K, S ve Ş kodlarının takip edilmesine dikkat çekiyor.
Adana'da emeklinin 1.027 günlük primi neden iptal edildi?
Adana'da ocak ayında emekli olduğu belirtilen vatandaş, SGK tarafından gönderilen yazıyla sigortalılık kayıtlarına ilişkin yürütülen incelemenin sonucunu öğrendi. Habere göre vatandaşın çalıştığı işveren hakkında sahte sigortalılık işlemleri ve vergi kaçakçılığı gerekçesiyle inceleme yürütüldü.
İncelemenin ardından vatandaşın toplam 1.027 günlük sigortalılık süresinin iptal edildiği aktarıldı. Prim günlerinin silinmesi, emeklilik için gereken şartların yeniden değerlendirilmesine yol açtı.
137 bin TL emekli maaşı neden geri istendi?
Söz konusu kişinin ocak ayında emekli olduğu ve emeklilik sonrasında toplam 137 bin TL aylık aldığı belirtiliyor. Sigortalılık sürelerinden 1.027 günün iptal edilmesinin ardından daha önce yapılan emekli aylığı ödemeleri de gündeme geldi.
Haberde SGK'nın vatandaştan 137 bin TL'lik ödemenin faizle birlikte 158 bin TL olarak geri ödenmesini istediği aktarılıyor. Vatandaş ise söz konusu iş yerinde fiilen çalıştığını savunarak bunu tanıklarla kanıtlayabileceğini ifade etti.
Sahte sigortalılık nedir?
Sosyal güvenlik sisteminde sigortalılığın temelinde gerçek bir çalışma ilişkisi bulunuyor. Bir kişinin gerçekte çalışmadığı halde bir iş yerinde çalışıyormuş gibi SGK'ya bildirilmesi, inceleme sonucunda sahte sigortalılık kapsamında değerlendirilebiliyor.
SGK tarafından yapılan denetimlerde hizmetin gerçek bir çalışmaya dayanmadığının tespit edilmesi halinde ilgili sigortalılık süreleri geçersiz hale gelebiliyor. Bunun sonucunda kişinin toplam prim günü ve emeklilik şartları da değişebiliyor.
e-Devlet SGK hizmet dökümündeki K harfi ne anlama geliyor?
SGK hizmet kayıtlarında karşılaşılabilen K kodu "Kontrollü İşyeri" anlamına geliyor. Bu kod, belirlenen kriterler kapsamında sahte iş yeri olma potansiyeli bulunduğu değerlendirilen iş yerleri için kullanılıyor.
K kodunun görülmesi, tek başına çalışanın sahte sigortalı olduğunun kesinleştiği anlamına gelmiyor. İş yeri ve buradan yapılan sigortalılık bildirimleri inceleme ve kontrol sürecine konu olabiliyor.
SGK hizmet dökümündeki S harfi ne demek?
Hizmet dökümündeki S kodu "Sahte İşyeri" anlamında kullanılıyor. Bu aşamada SGK tarafından yürütülen denetim sonucunda iş yerinin sahte olduğuna ilişkin tespit söz konusu oluyor.
Bu iş yerlerinden yapılan sigortalılık bildirimleri de SGK tarafından inceleniyor. Gerçek bir çalışmaya dayanmadığı belirlenen hizmetlerin iptal edilmesi kişinin prim gün sayısını doğrudan etkileyebiliyor.
e-Devlet'teki Ş kodu ne anlama geliyor?
Ş kodu ise "Şüpheli İşyeri" anlamına geliyor. Sahte olarak tanımlanan iş yerleriyle bağlantısı bulunan veya SGK'nın belirlediği kriterler kapsamında incelenmesi gereken iş yerlerinde bu kodla karşılaşılabiliyor.
Ş kodunun görülmesi de tek başına kişinin emekliliğinin iptal edildiği anlamına gelmiyor. Kod, ilgili iş yeri ve sigortalılık kayıtlarının kontrol sürecinde bulunduğunu gösteren bir işaret niteliği taşıyor.
K, S veya Ş kodu olan herkesin emekliliği iptal edilir mi?
K, S veya Ş kodlarından birinin hizmet dökümünde bulunması otomatik olarak emekliliğin iptal edileceği anlamına gelmiyor. Kodun niteliği ve SGK tarafından gerçekleştirilen incelemenin sonucu belirleyici oluyor.
Özellikle sigortalının gerçekten çalışıp çalışmadığı incelemenin temel noktalarından birini oluşturuyor. İnceleme sonucunda sahte olduğu belirlenen hizmetlerin silinmesi halinde kişinin kalan prim günleri emeklilik için yeterli olmayabilir.
Prim günleri silinirse emeklilik iptal edilir mi?
Sigortalılık sürelerinden belirli günlerin iptal edilmesi durumunda kişinin emeklilik şartları kalan geçerli hizmetleri üzerinden yeniden değerlendirilebiliyor.
Örneğin emekliliğini sağlayan toplam prim gününün içerisinde daha sonra geçersiz kabul edilen uzun bir sigortalılık dönemi bulunuyorsa bu sürenin çıkarılması kişinin gerekli prim şartının altına düşmesine neden olabiliyor. Adana'daki olayda da tartışmanın merkezinde 1.027 günlük hizmet süresi bulunuyor.
Emekli maaşı geri istenebilir mi?
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nda yersiz ödemelerin geri alınmasına ilişkin hükümler bulunuyor. Bu nedenle daha sonra geçersiz hale gelen hizmetlere dayanılarak aylık bağlandığının tespit edilmesi durumunda ödenmiş aylıkların geri alınması gündeme gelebiliyor.
Geri alınacak tutar ve uygulanacak dönem ise dosyanın niteliğine, yersiz ödemenin hangi nedenle oluştuğuna ve ilgili mevzuat hükümlerine göre belirleniyor. Bu nedenle her sahte sigortalılık incelemesinde aynı tutar veya aynı geri ödeme hesabı uygulanmıyor.
Gerçekten çalışan kişinin sigortası silinebilir mi?
Adana'daki olayın dikkat çeken noktalarından biri de vatandaşın söz konusu iş yerinde gerçekten çalıştığını savunması oldu. Haberde kişinin, çalışmasını tanıklarla kanıtlayabileceğini söylediği aktarılıyor.
SGK Uzmanı Dilek Ete de fiilen çalışmasına rağmen incelemeye dahil edilen kişilerin çalışma durumlarını ortaya koyabilecek belgelerini muhafaza etmelerinin önemine dikkat çekti. Ücret bordroları ve banka hareketleri gibi çalışma ilişkisini destekleyebilecek kayıtlar bu süreçte önem taşıyabiliyor.
Fiili çalışmayı kanıtlamak için hangi belgeler kullanılabilir?
Sahte sigortalılık incelemesinde iş yerinde gerçekten çalıştığını savunan kişi açısından çalışma ilişkisini ortaya koyabilecek kayıtlar önem kazanıyor. Ücret bordrosu, banka hesabına yapılan maaş ödemeleri ve çalışma sürecini destekleyen diğer belgeler inceleme sırasında değerlendirilebilecek unsurlar arasında bulunuyor.
İş yerindeki fiili çalışma durumuna ilişkin inceleme yalnızca tek bir kayda bağlı yürütülmeyebiliyor. SGK denetimleri kapsamında iş yeri kayıtları ve sigortalılık bildirimleri birlikte değerlendirilebiliyor.
e-Devlet'ten SGK hizmet dökümü nasıl kontrol edilir?
Çalışanlar ve emeklilik hazırlığı yapanlar e-Devlet üzerinden SGK Tescil ve Hizmet Dökümü bilgilerini kontrol edebiliyor. Burada kişinin adına bildirilen çalışma dönemleri, prim günleri ve prime esas kazanç bilgileri görülebiliyor.
Özellikle uzun yıllar boyunca birden fazla iş yerinde çalışanların geçmiş hizmetlerini dönem dönem kontrol etmesi, kayıtlarında olağan dışı bir durum bulunup bulunmadığını görmelerine yardımcı oluyor.
SGK hizmet dökümünde nelere bakılmalı?
Hizmet dökümü kontrol edilirken yalnızca toplam prim gününe bakmak yeterli olmayabilir. Çalışılan iş yerleri, işe giriş ve çıkış tarihleri, bildirilen prim günleri ve prime esas kazançların da kişinin gerçek çalışma geçmişiyle karşılaştırılması önem taşıyor.
Bunun yanında hizmet kayıtlarında K, S veya Ş şeklinde bir kod bulunup bulunmadığı da kontrol edilebilir. Böyle bir kayıtla karşılaşılması halinde kodun bulunduğu iş yerindeki çalışma döneminin ayrıca incelenmesi gerekebilir.
Sahte sigortalılık emeklilik tarihini değiştirir mi?
Geçersiz kabul edilen hizmetlerin silinmesi toplam prim gününü düşürdüğü için emeklilik tarihini etkileyebilir. Kişinin sigortalılık başlangıcı, prim günü ve tabi olduğu emeklilik koşulları birlikte değerlendiriliyor.
Silinen hizmetler nedeniyle gerekli prim gününün altında kalan bir kişinin eksik günlerini tamamlaması gerekebilir. Emeklilik aylığı zaten bağlanmışsa dosyanın durumu SGK tarafından yeniden değerlendirilebiliyor.
İşverenin sahte sigortalılık işlemi çalışanı etkiler mi?
SGK'nın incelemesi yalnızca işveren açısından sonuç doğurmayabiliyor. İş yerinden bildirilen sigortalılıkların gerçek bir çalışma ilişkisine dayanıp dayanmadığı da denetlenebiliyor.
Bu nedenle bir iş yeri hakkında inceleme başlatılması, o iş yerinden hizmet bildirimi bulunan çalışanların kayıtlarının da kontrol edilmesine neden olabiliyor. Ancak iş yeri hakkında inceleme yapılması ile her çalışanın hizmetinin sahte olduğunun tespit edilmesi aynı durum değil.
Emeklilik öncesinde hizmet dökümü neden kontrol edilmeli?
Emeklilik işlemlerinde sigortalının yaşı kadar toplam prim günü ve sigortalılık başlangıcı da belirleyici. Yıllar önce yapılmış bir hizmet bildiriminin sonradan incelemeye alınması, emeklilik hesabındaki toplam gün sayısını etkileyebiliyor.
Bu nedenle özellikle emeklilik başvurusu yapmadan önce hizmet dökümündeki çalışma dönemlerinin kişinin kendi kayıtlarıyla karşılaştırılması önem taşıyor. Adana'daki 1.027 günlük prim iptali de geçmiş hizmetlerin emeklilik sonrasında dahi incelemeye konu olabileceğini gösteren güncel örneklerden biri oldu.
