Şanlıurfa'da diri fay var mı, Bozova Fayı nereden geçiyor ve kaç büyüklüğünde deprem üretebilir? Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü'nün (MTA) 2026 Türkiye Diri Fay Haritası ile Şanlıurfa ve çevresindeki faylar yeniden öne çıktı. Yeni haritada Bozova Fayı diri fay olarak gösterilirken, Şanlıurfa İl Afet Risk Azaltma Planı'nda da kenti etkileyebilecek önemli yapılardan biri olarak Bozova Fayı işaret ediliyor. AFAD'ın daha önce hazırladığı risk senaryosunda Mw 6,6 büyüklüğündeki Bozova depremi esas alınırken, 2026'daki güncel değerlendirmelerde fayın daha uzun bir sistem olarak ele alınması deprem potansiyeline ilişkin yeni açıklamaları beraberinde getirdi.
Şanlıurfa'da diri fay var mı?
MTA'nın yenilenen Türkiye Diri Fay Haritası, Şanlıurfa'da deprem açısından takip edilen fayların bulunduğunu gösteriyor. Şanlıurfa'nın tamamı tek bir ana fayın üzerinde bulunmuyor ancak özellikle ilin kuzeyindeki Bozova ve çevresi aktif tektonik yapılar açısından öne çıkıyor.
Şanlıurfa İRAP'ta ilin kuzeyinde bulunan Doğu Anadolu Fay Zonu, Bitlis-Zagros Kenet Kuşağı ve Bozova ilçesinden geçen Bozova Fayı, Şanlıurfa'yı etkileyebilecek önemli deprem kaynakları arasında sıralanıyor. Akçakale ve Suruç grabenleri ile kuzeydeki Samsat ve Kalecik çevresindeki fay yapıları da bölgenin tektonik özellikleri içinde değerlendiriliyor.
Bozova Fayı nereden geçiyor?
Bozova Fayı genel olarak kuzeybatı-güneydoğu doğrultusunda uzanıyor. Fayın kuzeybatıda Durak çevresinden başlayarak güneydoğuda Küçük Tülmen çevresine kadar izlenebildiği, Arıkök ile Bozova arasındaki bölümde ise Şanlıurfa-Adıyaman yolu doğrultusuna yakın bir güzergâh takip ettiği aktarılıyor.
Bozova Fayı aynı zamanda Atatürk Barajı'nın güneyindeki tektonik sistem içerisinde değerlendiriliyor. Bu nedenle fayın yalnızca Bozova ilçe merkezi açısından değil, Şanlıurfa'nın kuzey kesimleri ve çevredeki yerleşimler bakımından da deprem tehlikesi çalışmalarında dikkate alındığı görülüyor.
Bozova Fayı kaç kilometre uzunluğunda?
Bozova Fayı'nın uzunluğuyla ilgili rakamlar kullanılan çalışma ve haritanın tarihine göre değişiyor. Şanlıurfa İRAP'ta fay yaklaşık 30 kilometre uzunluğunda, kuzeybatı-güneydoğu doğrultulu, yüksek açılı ve sağ yanal bileşenli bir yapı olarak ele alınıyor.
Ancak MTA'nın 2026 Türkiye Diri Fay Haritası sonrasında yapılan güncel değerlendirmelerde Bozova Fayı yaklaşık 55 kilometre uzunluğunda sağ yanal doğrultu atımlı diri fay olarak tanımlanıyor. Dokuz Eylül Üniversitesi Deprem Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Sözbilir de 24 Eylül 2026'daki Şanlıurfa depreminden sonra yaptığı açıklamada bu güncel uzunluğa dikkat çekti.
Bozova Fayı kaç büyüklüğünde deprem üretebilir?
Bu konuda iki farklı rakam öne çıkıyor. Şanlıurfa İl Afet Risk Azaltma Planı hazırlanırken AFAD RED sistemiyle Kahramanmaraş, Çelikhan ve Bozova kaynaklı üç ayrı deprem senaryosu incelendi. Şanlıurfa'yı etkileyebilecek en olumsuz senaryo olarak Bozova Fayı üzerinde Mw 6,6 büyüklüğünde bir deprem kullanıldı.
Buradaki 6,6 büyüklüğü bir deprem tahmini değil, AFAD'ın risk analizi ve afet planlaması amacıyla kullandığı senaryo değeridir.
2026 haritasından sonra ise daha yüksek potansiyele işaret eden bilimsel değerlendirmeler geldi. Prof. Dr. Hasan Sözbilir, güncellenen haritada 55 kilometre uzunluğunda tanımlanan Bozova Fayı'nın mevcut bilgiler doğrultusunda 7 büyüklüğüne varan deprem üretme potansiyeline sahip olduğunu ifade etti.
Dolayısıyla “Bozova Fayı en fazla 6,6 deprem üretir” şeklinde bir değerlendirme yapmak güncel bilgilerle örtüşmüyor. Mw 6,6 AFAD'ın İRAP senaryosunda kullanılan değerken, yaklaşık 7 büyüklüğü 2026'da fayın güncellenen geometrisi üzerinden yapılan bilimsel potansiyel değerlendirmesinde öne çıkıyor.
MTA 2026 Şanlıurfa diri fay haritası nasıl sorgulanır?
MTA, 2026 Türkiye Diri Fay Haritası için özel bir çevrim içi görüntüleme sistemi kullanıma sundu. Sistem üzerinde 1/25.000 ve 1/100.000 ölçek seçenekleri, diri faylar, jeolojik faylar, son depremler ve 1900-2025 arasındaki AFAD deprem kayıtları birlikte görüntülenebiliyor. Şehir veya ilçe adıyla arama yapılması da mümkün.
MTA 2026 Türkiye Diri Fay Haritası
Haritanın bilimsel kaynakçasında çalışma “Türkiye Diri Fay Haritası”, MTA Özel Yayın Serisi-60 olarak yer alıyor. Böylece Şanlıurfa, Bozova ve çevresindeki diri faylar güncellenen harita üzerinden doğrudan incelenebiliyor.
