Bu ayların
süreleri, ayın hareketlerine göre belirlenmekte olup uzunlukları 29.5 gündür,
bundan dolayı bazı aylar 29, bazıları da 30 gün olur. Bu aylarda rü yet yani
hilali görmek, esas alındığından hangi ayın 29, hangi ayın da 30 gün olacağı
kesin olarak ancak hesap ile değil, rü yet ile tesbit edilebilir. Çünkü hilalin
seyyaletinden dolayı hareketleri tam olarak tesbit edilememektedir. Hicrî yıl
müddeti: 354 gün 36705 saniye olduğundan miladî takvime göre hicrî takvim, her
yıl onbir gün önce gelir ve hicrî yılın ayları, mevsimler içinde dolaşarak 33
yılda miladî bir yıl içindeki dönüşünü tamamlar. Bu hususta Cenâb-ı Hak şöyle
buyurur:
Hakikatte ayların sayısı ALLAH katında, ALLAH Teâlâ nın
kitabında, ta gökler ve yeri yarattığı günden beri oniki aydır. Onlardan dördü
haram olanlardır. İşte bu, en doğru hesaptır. O halde bilhassa bunlarda, o
haram aylarda nefislerinize zulmetmeyin. Bununla beraber müşrikler sizinle
nasıl topyekûn harb ederlerse, siz de onlarla topyekûn harb ediniz. Bilin ki
ALLAH, haramlardan, fenalıklardan sakınanlarla beraberdir.
Ebû Bekre (R.A.)den rivayete göre, Veda haccında okuduğu
hutbesinde:
Takvim düzeni açısından zaman, ALLAH Teâlâ nın gökleri
ve yeri yarattığı gündeki ilk durumuna dönmüştür. Artık sene on iki aydır.
Bunlardan dördü haram aylardır. Ve üçü peşi peşinedir ki, Zilkade, Zilhicce ve
Muharremdir. Bir de Cemaziyel-âhir ile Şaban arasında yer alan Müdar in
Receb idir. buyuran Hz.Peygamber
(S.A.V.) Efendimiz haram yani ALLAH Teâlâ katında hürmetli ayların: Zilkade,
Zilhicce, Muharrem ve Receb ayları olduğunu belirtmiştir.
Âyet-i kerime ve
hadis-i şerifte, ALLAH Teâlâ nın kâinatta varettiği düzene göre ayların
sayısının oniki olduğu belirtilmiş, bunlardan dördünün özel hükümleri olduğu
hatırlatılıp bu düzenlemeye aykırı davrananların kendilerine yazık etmiş
olacaklarına dikkat çekilmiştir.
Haram ay ile ilgili Kur ân-ı Kerîm de daha başka dört
âyet-i kerime bulunmaktadır. Bunlardan:
Haram ay, haram aya karşılıktır. Hürmetler,
dokunulmazlıklar karşılıklıdır. Kim size saldırırsa siz de ona misilleme olacak
kadar saldırın. ALLAH Teâlâ dan korkun ve bilin ki ALLAH Teâlâ müttakîlerle
beraberdir. Âyet-i kerimesinde haram
ayın haram aya karşılık olduğu ifade edilmiştir.
Haram ay , savaş yapmanın yasak ve haram olduğu, diğer
bir deyişle barış dönemi olan ayları ifade eder.
Hicretin 6. yılında, Mekke Müşrikleri ile yapılan
Hudeybiye anlaşmasının ilk maddesi uyarınca yapılamayan umreyi Müslümanlar,
ertesi yılın aynı haram ayında kaza ettiler. Böylece Âyet-i kerimesindeki
ifadesiyle haram ayın karşılığı haram ay oldu; yani 6. yılın haram ayında
gerçekleşmeyen umre, 7. yılın haram ayında gerçekleşti.
Yine Âyet-i kerimesinin hükmüne göre haram aylarda savaş
yasağına uyup uymamak da karşı tarafın tutumuna bağlıydı.
Onların bu yasağı ihlâl edip Müslümanlara karşı saldırıya
geçmeleri, misliyle karşılık verme hakkını doğuracaktı. Görüldüğü gibi bu
Âyet-i kerimede de misliyle kaydı konularak, Müslümanlar aşırıya sapmama
konusunda uyarılmıştır. ALLAH Teâlâ dan korkun ve bilin ki ALLAH Teâlâ
müttakîlerle beraberdir. şeklindeki ifadeler de aynı uyarıyı pekiştirmektedir.
Tevbe sûresi:36 Buhari,
Tefsir:156, No:4385, 4/1712; Müslim, Kasame:29, Ebu
Davud, Menasik:67
Bakara sûresi:194
