PS5 ve PS5 Pro için Relapse adı verilen yeni jailbreak yöntemi gündeme geldi. 7.00-13.60 arasındaki firmware sürümlerini hedefleyen yöntem, homebrew ve deneysel yazılımların çalıştırılmasına imkan sağlıyor. Ancak 14.00 ve üzerindeki sürümler desteklenmezken konsol yeniden başlatıldığında jailbreak erişimi de sona eriyor.
Relapse ile yeni dönem başladı
PlayStation 5'in güvenlik yapısını aşmayı hedefleyen jailbreak çalışmalarına Relapse adı verilen yeni yöntem eklendi.
Relapse tek bir güvenlik açığından ziyade farklı güvenlik açıklarının birlikte kullanılmasına dayanan bir exploit zinciri olarak çalışıyor. Böylece konsolun normal kullanımında erişilemeyen bazı sistem bölümlerine ulaşılması ve imzasız kodların çalıştırılması mümkün hale geliyor.
Yeni yöntemin öne çıkan tarafı ise geniş bir firmware aralığını kapsaması.
7.00 ile 13.60 arasını kapsıyor
Relapse'in desteklediği PS5 sistem yazılımları 7.00 ile 13.60 arasındaki sürümler olarak açıklandı.
Buna göre 7.00 sürümündeki bir PS5 jailbreak için desteklenen cihazlar arasında bulunurken 13.60 sürümüne kadar olan sistemler de kapsam içerisinde yer alıyor.
Firmware 14.00 ve daha yeni bir sürüme güncellenmiş cihazlar ise mevcut Relapse yönteminin destek kapsamına girmiyor.
Bu nedenle PS5'in modelinden önce cihazda yüklü sistem yazılımı sürümü önem taşıyor.
PS5 Pro da destekleniyor
Relapse yalnızca ilk nesil PlayStation 5 konsollarını hedeflemiyor.
Standart PS5 modellerinin yanı sıra PS5 ailesindeki diğer cihazlarda da uyumluluk bulunurken PS5 Pro'nun desteklenmesi yöntemin en dikkat çekici özelliklerinden biri oldu.
Açıklanan uyumluluk tablosuna göre temel durum şöyle:
PS5: Destekleniyor
PS5 Slim: PS5 ailesindeki uyumlu modeller kapsamında
PS5 Pro: Destekleniyor
Firmware 7.00: Destekleniyor
Firmware 7.00-13.60: Destekleniyor
Firmware 13.60: Destekleniyor
Firmware 14.00: Desteklenmiyor
Firmware 14.00 üzeri: Mevcut Relapse desteğinin dışında
14.00 sürümü kritik sınır
PS5 kullanıcıları açısından en önemli ayrım sistem yazılımı sürümünde ortaya çıkıyor.
Relapse'in desteklediği en yüksek firmware sürümü 13.60 olarak belirtilirken 14.00 desteklenmiyor. Dolayısıyla sistemini 14.00 veya daha yeni bir sürüme yükselten kullanıcıların mevcut yöntemden yararlanması mümkün değil.
Bu durum jailbreak çalışmalarını takip eden kullanıcılar açısından firmware sürümünü belirleyici hale getiriyor.
Kalıcı jailbreak değil
Relapse'in çalışma biçiminde dikkat edilmesi gereken bir başka nokta ise yöntemin kalıcı olmaması.
Jailbreak uygulandıktan sonra elde edilen erişim konsolun yeniden başlatılmasıyla ortadan kalkıyor. PS5 kapatılıp yeniden açıldığında sistem normal çalışma düzenine geri dönüyor.
Bu nedenle Relapse, konsola kalıcı biçimde yüklenen bir custom firmware mantığıyla çalışmıyor.
Kullanıcının yeniden jailbreak ortamına geçmek istemesi durumunda yöntemin tekrar uygulanması gerekiyor.
PS5 jailbreak ne anlama geliyor?
Jailbreak, üreticinin normal şartlarda kullanıcıya açmadığı sistem bölümlerine ve özelliklerine erişim sağlanması anlamına geliyor.
PS5 tarafında bunun en önemli sonuçlarından biri Sony'nin resmi yazılım ekosisteminde bulunmayan uygulamaların çalıştırılabilmesi.
Geliştiriciler böyle bir ortamı kullanarak konsol için homebrew uygulamaları, sistem araçları, deneysel yazılımlar ve çeşitli modifikasyonlar hazırlayabiliyor.
Relapse ile elde edilen erişim de PS5'in resmi kullanım alanının dışındaki yazılım çalışmalarının genişlemesini sağlıyor.
Homebrew uygulamaları çalıştırılabiliyor
Jailbreak topluluklarında en fazla öne çıkan alanlardan biri homebrew uygulamaları.
Homebrew, konsol üreticisinin resmi mağazası veya yazılım sistemi dışında bağımsız geliştiriciler tarafından hazırlanan uygulamalara verilen genel isim olarak kullanılıyor.
Bu uygulamalar dosya yönetim araçlarından sistem bilgilerini gösteren yazılımlara, geliştirici araçlarından çeşitli deneysel projelere kadar geniş bir alanı kapsayabiliyor.
PS5 üzerinde daha yüksek sistem erişiminin sağlanması, homebrew ekosisteminin geliştirilmesi açısından yeni imkanlar oluşturuyor.
Mod ve emülasyon seçenekleri genişliyor
Relapse sonrasında gündeme gelen kullanım alanlarından biri de oyun modları ve emülasyon.
PS5'in standart sisteminde desteklenmeyen çeşitli değişikliklerin jailbreak ortamında denenmesi mümkün hale geliyor.
Emülasyon tarafında ise farklı oyun sistemlerini PS5 donanımı üzerinde çalıştırmayı amaçlayan deneysel yazılımlar geliştirilebiliyor.
Ancak emülatörün çalıştırılabilmesi, bütün oyunların aynı performans ve uyumlulukla çalışacağı anlamına gelmiyor. Sonuçlar kullanılan emülatör, oyun ve yazılım sürümüne göre değişebiliyor.
Kernel erişimi neden önemli?
Relapse'in teknik açıdan dikkat çekmesinin temel nedenlerinden biri kernel seviyesinde erişim sağlaması.
Kernel, işletim sisteminin donanım ile yazılım arasındaki temel işlemlerini yöneten en önemli bölümlerinden biri. Normal kullanıcıların bu seviyeye doğrudan erişimi bulunmuyor.
Relapse'in exploit zinciri ilk aşamada tarayıcı altyapısıyla ilişkili bir güvenlik açığını kullanırken sonraki aşamada kernel tarafındaki bir açıktan yararlanıyor.
Böylece sistem üzerinde normal şartlarda mümkün olmayan okuma-yazma yetkilerinin elde edilmesi ve imzasız kodların çalıştırılması mümkün hale geliyor.
Oyun yükleme konusu farklı
PS5 jailbreak gelişmesinin ardından en fazla araştırılan başlıklardan biri konsola oyun yükleme konusu oldu.
Jailbreak işlemi, konsolda resmi olmayan yazılımların çalıştırılabilmesi için sistem seviyesinde yeni imkanlar sağlıyor. Ancak bu durum herhangi bir PS5 oyununun otomatik olarak ücretsiz biçimde edinilebileceği veya her oyunun sorunsuz çalışacağı anlamına gelmiyor.
Homebrew yazılımları ile ticari oyunların yetkisiz kopyaları aynı kapsamda değerlendirilmiyor. Relapse'in açıklanan kullanım alanı da güvenlik araştırmaları ve geliştirme çalışmalarına odaklanıyor.
Her oyun çalışmayabilir
Bir PS5'in jailbreak destekleyen firmware sürümünde olması, yeni çıkan bütün oyunların cihazda çalışacağı anlamına gelmiyor.
Oyunların belirli minimum sistem yazılımı gereksinimleri bulunabiliyor. Daha yeni bir firmware için geliştirilen oyun, eski sistem yazılımında bulunmayan API'lere veya sistem bileşenlerine ihtiyaç duyabiliyor.
Bu durumda jailbreak yapılmış bir PS5'te bile oyun uyumluluğu sorunu ortaya çıkabiliyor.
Backport neden gündeme geldi?
Jailbreak topluluğunda bu noktada backport kavramı önem kazanıyor.
Backport, daha yeni bir sistem yazılımını gerektiren oyun veya güncellemelerin daha eski firmware sürümlerinde çalışabilmesi amacıyla yapılan uyarlamaları ifade ediyor.
Örneğin jailbreak desteği nedeniyle 13.60 sürümünde tutulan bir konsolda daha yeni sistem yazılımı isteyen bir uygulamanın çalıştırılabilmesi için uyumluluk çalışmaları gerekebiliyor.
Ancak backport her oyun için aynı sonucu vermiyor.
Yeni oyunlarda uyumluluk sorunu çıkabilir
Yeni bir oyunun ihtiyaç duyduğu sistem kütüphaneleri eski firmware sürümünde bulunmuyorsa farklı sorunlarla karşılaşılabiliyor.
Oyun hiç açılmayabileceği gibi siyah ekran, ani kapanma, ses problemleri, grafik hataları veya belirli özelliklerin çalışmaması gibi problemler de ortaya çıkabiliyor.
Bu nedenle “13.60 jailbreak oldu, bundan sonraki bütün PS5 oyunları çalışır” şeklinde bir sonuç çıkarmak mümkün değil.
Uyumluluk her oyun ve yazılım sürümü için ayrı değerlendiriliyor.
PS5 sürümü nasıl kontrol edilir?
Relapse açısından en önemli bilgi PS5 üzerinde yüklü sistem yazılımının sürümü.
Konsolun ayarlar bölümündeki sistem bilgileri üzerinden mevcut firmware sürümü kontrol edilebiliyor. Burada görünen sürüm 7.00 ile 13.60 aralığındaysa cihaz Relapse'in açıklanan firmware kapsamına giriyor.
14.00 veya daha yeni bir sistem yazılımı bulunan cihazlar ise mevcut destek listesinin dışında kalıyor.
Konsol yeniden başlayınca erişim kayboluyor
Relapse'in kalıcı olmaması günlük kullanım açısından önemli bir ayrıntı oluşturuyor.
Konsol tamamen yeniden başlatıldığında jailbreak ile sağlanan sistem erişimi sona eriyor. Cihaz yeniden normal PS5 yazılımıyla açılıyor.
Bu yapı nedeniyle jailbreak ortamına tekrar dönülmek istendiğinde exploit sürecinin yeniden çalıştırılması gerekiyor.
PS5 tamamen kırıldı mı?
Relapse'in yayımlanması PS5 jailbreak ekosistemi açısından önemli bir gelişme olsa da “PS5 tamamen kırıldı” ifadesi teknik açıdan oldukça geniş bir anlam taşıyor.
Mevcut yöntem yalnızca belirli firmware sürümlerinde çalışıyor. 14.00 ve üzerindeki sistemler desteklenmiyor ve erişim konsol yeniden başlatıldığında kayboluyor.
Buna karşın 7.00-13.60 arasındaki cihazlarda kernel seviyesinde erişim sağlanabilmesi, homebrew ve geliştirici topluluğu açısından PS5'in kullanım alanını önemli ölçüde genişletiyor.
