İnternette sıkça aranan “Piri Reis'in harita çizdikten sonraki ilk cümlesi” ifadesinin tarihî kaynaklarda doğrulanmış tek bir cevabı yok. Arama sonuçlarında bu ifade özellikle Ekşi Sözlük'te 2013'ten beri devam eden mizahi bir başlık olarak karşımıza çıkıyor ve kullanıcıların Piri Reis'in söylemiş olabileceğini hayal ettikleri esprili cümlelerden oluşuyor.
Piri Reis haritayı çizdikten sonra ne söyledi?
Piri Reis'in 1513 tarihli dünya haritasını tamamladığı anda söylediği ilk cümleyi kaydeden güvenilir bir tarihî belge bulunmuyor. Dolayısıyla sosyal medyada veya sözlüklerde Piri Reis'e atfedilen esprili sözlerin gerçek tarihî alıntılar olarak değerlendirilmemesi gerekiyor.
Buna karşılık Piri Reis'in kendi haritasının üzerine yazdığı açıklamalar günümüze ulaştı. Türk Tarih Kurumu'nun yayımladığı harita incelemesinde bu kenar notlarının metinleri de aktarılıyor.
Piri Reis haritasına ne yazdı?
Piri Reis, haritanın nasıl hazırlandığını anlatan önemli bir not bıraktı. Bu açıklamada farklı haritalardan yararlandığını belirtiyor ve kendi çalışmasını oluştururken yaklaşık 20 harita ve dünya haritasını, Arap ve Portekiz haritalarını ve Kristof Kolomb'a ait bir haritayı karşılaştırdığını anlatıyor.
Haritadaki açıklamalardan birinde, çalışmasının nasıl meydana getirildiğini anlatırken şu ifadeyle başlıyor:
“Bu fasıl işbu hartinin ne tarikle telif olunduğunu beyan eder.”
Günümüz Türkçesiyle yaklaşık olarak “Bu bölüm, bu haritanın hangi yöntemle hazırlandığını açıklar” anlamına geliyor.
“Piri Reis'in harita çizdikten sonraki ilk cümlesi” nereden çıktı?
Bu ifade özellikle Ekşi Sözlük'teki aynı adlı mizah başlığı nedeniyle internette yaygınlaştı. Başlıkta “Şimdi Kristof Kolomb düşünsün”, “Vira bismillah” veya “Bence oldu” gibi tamamen mizah amaçlı yüzlerce hayalî cevap bulunuyor.
Dolayısıyla Google'da bu sorguyu görenlerin aradığı şey çoğunlukla tarihî bir Piri Reis sözü değil, internette yayılan esprinin kaynağı.
Piri Reis dünya haritasını ne zaman çizdi?
Piri Reis'in günümüze ulaşan ünlü dünya haritası 1513 yılında hazırlandı. Haritanın bugün elimizde bulunan kısmı büyük bir dünya haritasının parçası. Eser 1929 yılında Topkapı Sarayı'nda yeniden keşfedildi.
Haritanın tarih açısından önemli özelliklerinden biri de Piri Reis'in yararlandığı kaynakları bizzat haritanın kenarına yazması. Bunların arasında Kristof Kolomb'un haritası ile Portekiz haritaları da bulunuyor.
Piri Reis'in ilk cümlesi gerçekten biliniyor mu?
Hayır. Piri Reis'in haritayı tamamladıktan hemen sonra söylediği ilk sözün ne olduğu bilinmiyor. Tarihî olarak doğrulanabilen bilgiler, Piri Reis'in haritanın üzerine bıraktığı açıklamalar ve kaynak notları.
Bu nedenle “Piri Reis haritayı çizdikten sonra şunu söyledi” şeklinde internette dolaşan sözlerin önemli bölümü mizah, kurgu veya sonradan üretilmiş ifadeler.
