Küresel enerji koridorlarının İran savaşıyla sarsılması, deniz taşımacılığında maliyet krizini beraberinde getirdi. Hürmüz Boğazı'ndaki tıkanma sonrası petrol ve gaz akışının durma noktasına gelmesi, dünya devlerini alternatif rotalara mahkum etti. Bu süreçte en kritik halka haline gelen Panama Kanalı'nda geçiş ücretleri rekor kırarken, ihalelere olan talep tam 5 katına çıktı. Özellikle Asya ülkelerinin enerji ihtiyacını karşılamak için ABD sevkiyatlarına yönelmesi, kanal trafiğini kilitledi. Artan talep karşısında ne yapacağını şaşıran armatörler, beklememek için servet ödemek zorunda kalıyor.
TEK BİR GEÇİŞ İÇİN 4 MİLYON DOLAR ÖDENİYOR
Financial Times'ın verileri, deniz ticaretindeki maliyet patlamasını tüm çıplaklığıyla gözler önüne serdi. Savaş öncesine göre ihale katılımının 5 kat arttığı kanalda, Panamax tipi gemilerin ortalama geçiş bedeli 837 bin 500 dolara kadar tırmandı. Ancak asıl şok, öncelikli geçiş hakkı kazanmak isteyen büyük gemilerin ödediği rakamlarda yaşandı. Bazı ihalelerde tek bir geminin geçişi için tam 4 milyon dolar ödendiği kaydedildi. Panama Kanalı otoritesi ise bu astronomik artışların bir tarife değişikliğinden değil, tamamen piyasadaki arz-talep dengesizliğinden kaynaklandığını bildirdi.
PETROL TANKERLERİ 4 GÜNDEN FAZLA BEKLİYOR
Kanalda sadece fiyatlar değil, bekleme süreleri de sabırları zorlamaya başladı. Yoğunluk nedeniyle ham petrol tankerlerinin geçiş sırası bekleme süresi ortalama 4,25 güne çıkarak son 1,5 ayın en yüksek seviyesine ulaştı. Zamanla yarışan enerji şirketleri, uzayan süreler nedeniyle operasyonel zarara uğramamak için yüksek ücretlerle "öncelikli geçiş" satın alma yoluna gidiyor. Mevcut trafiğin yaklaşık yüzde 30’u bu günlük ihale sistemi üzerinden yürürken, dev işletmecilerin önceden yaptıkları düşük maliyetli rezervasyonlar ise artık lüks haline geldi.
ENERJİ AKIŞI ATLANTİK'TEN ASYA'YA KAYDI
Savaşın başlamasından bu yana küresel ticaret rotalarında köklü bir değişim gözlemleniyor. ABD Körfezi'nden çıkan petrol ve yakıtın Asya pazarına ulaştırılmasında Panama Kanalı en kısa yol olarak hayati önem kazandı. Verilere göre, savaşın patlak vermesinden bu yana en az 29 dev tanker rotasını değiştirerek doğrudan Asya pazarına yöneldi. Avrupa ile Asya arasındaki enerji rekabetinin kızışması, lojistik ağların yeniden yapılanmasına yol açarken, Atlantik bölgesindeki güçlü arz şimdilik Asya’nın enerji açığını kapatmaya çalışıyor.
