Milyonlarca hastanın eczanelerden temin ettiği ilaç ambalajlarında köklü bir dönüşüm süreci işliyor. Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK) tarafından 6 Aralık 2024 tarihinde duyurulan Elektronik Kullanma Talimatı (e-KT) sisteminde kademeli hazırlıklar sürerken, 31 Aralık 2026 tarihi geçiş evresinin son günü olacak. Yeni takvimle beraber kutulardaki basılı broşürler yerini akıllı cihazlarla taranabilen dijital sayfalara bırakacak; kağıt doküman talep eden yurttaşların bu bilgiye fiziki formda ulaşma hakkı ise korunacak.
ELEKTRONİK PROSPEKTÜS SİSTEMİ NASIL ÇALIŞACAK VE BİLGİYE NASIL ULAŞILACAK?
Hastalar, ambalajın üzerine basılan karekodu taşınabilir telefonlarının ya da tabletlerinin merceğine göstererek ilacın en güncel dozaj, yan etki ve kullanım uyarılarına saniyeler içinde erişebilecek. Herhangi bir harici program veya mobil yazılım indirmeye gerek duyulmaksızın işletilecek bu mekanizma, doğrudan cihazın yerleşik kamera fonksiyonu üzerinden sonuç verecek. TİTCK kılavuzunda belirlenen standartlar uyarınca, sanal ortamdaki metinlerin onaylanmış en son prospektüs içeriğiyle birebir uyuşması ve prospektüste yapılacak olası güncellemelerin dijital arayüze anında yansıtılması üretici firmalar için şart koşuluyor.
Ambalajı açtığında kağıt dokümanla karşılaşmayan tüketicilerin endişelenmesine gerek kalmayacak; zira broşürün bulunmayışı ilacın açıldığına ya da sahte olduğuna işaret etmiyor. Yetkililer, asıl güvenlik teyidinin kutu üzerindeki karekod üzerinden sağlandığını hatırlatırken, hem basılı formun çıkmadığı hem de dijital koda ulaşılamadığı olağan dışı durumlarda doğrudan üretici ilaç firmasıyla irtibat kurulması gerektiğini bildiriyor.
YILDA 2,7 MİLYAR KUTU TÜKETEN TÜRKİYE İLAÇ PAZARINDA DİJİTAL DÖNÜŞÜM
Mevzuat hamlesinin geniş kitleleri doğrudan etkileyeceğini gösteren temel veri, ülkedeki tüketim hacminde saklı. Türkiye genelinde 2025 senesinde tam 2,7 milyar kutu ilaç alıcı buldu ve pazarın üretici satış değerleri üzerinden toplam parasal büyüklüğü 430,8 milyar TL baremine ulaştı. Satışı yapılan portföyün 1,71 milyar kutuluk dilimini eşdeğer ürünler sırtlarken, 950 milyon kutuluk hacim referans kategoriye ait oldu. Tüketimde başı çeken gruplar incelendiğinde antiromatizmal ilaçların yüzde 11,3, kardiyovasküler ilaçların ise yüzde 10,4 pay aldığı görülüyor.
Kamusal finansman boyutunda da benzer bir büyüme dalgası yaşanıyor. Sosyal Güvenlik Kurumu'nun (SGK) ilaç faslına ayırdığı bütçe, 2025'te bir evvelki seneye kıyasla yüzde 34 civarında tırmanış göstererek 411 milyar 640 milyon liraya dayandı. 2024 takviminde 305 milyar 461 milyon lira olan bu harcama kalemine eşlik eden yıllık reçete adedi 504,2 milyondan 508,9 milyona yükseldi. Adetsel artış durağan kalmasına rağmen, hekim reçetesi başına düşen ortalama maliyetin 654,55 liradan 806,57 liraya fırlaması, tedavi kılavuzlarının dijital ortamda her an güncel tutulmasını zorunlu kılan kritik gerekçeler arasında öne çıkıyor.
