Artan sıfır telefon fiyatları vatandaşı ikinci ele yönlendirirken, "az kullanılmış" yalanıyla kurulan tuzaklar binlerce kişinin canını yakıyordu. Dışarıdan kusursuz görünen ama içi adeta toplanma kampına dönen cihazlar yüzünden hesaplar şaşıyor, tüketicinin alın teri merdiven altı tamircilerin cebine gidiyordu. Ticaret Bakanlığı, piyasadaki bu başıboşluğa dur demek için Yenilenmiş Ürün Bilgi Sistemi'ni (YÜBİS) hayata geçirerek masaya yumruğunu vurdu.
MERDİVEN ALTINA AĞIR DARBE
Sektörde kartları yeniden dağıtan bu hamleyle birlikte artık vitrine konulan her yenilenmiş telefonun dijital bir kimliği olacak. Cihazın geçmişinde yapılan tüm müdahaleler resmi kayıtlar üzerinden tek tıkla izlenebilecek. Eskişehir'de yıllardır esnaflık yapan Yiğit Aytekin, sistemin dürüst satıcılar için bir can suyu olduğunu aktardı.
DEVLET DESTEĞİ NEDEN KESİLMİŞTİ?
Geçmişte zincir marketlerde uygulanan takas desteklerinin piyasadaki suiistimaller yüzünden nasıl rafa kalktığına dikkat çekildi. Pazarın karanlık yüzünü anlatan Aytekin,
"Özellikle zincir marketlerde ciddi destekler, 'takas desteği' gibi destekler çıkmıştı. Bu desteklerin tamamı şu anda durduruldu. Zaten bu desteği devletimiz yenilenmiş cihaz alımı ve bu ürünlerin tekrardan ülkeye kazandırılması için veriyordu. Şu anda durdurulma sebebi, çok fazla derecede 'merdiven altı' yenileme merkezinin açılmasından kaynaklıydı. Şimdi içerideki çalışanlar da belirli belgelere sahip çalışanlar olacak. Aynı zamanda o işletme de yine bakanlığın onayladığı ve takip ettiği bir işletme olacak. Tabii ki cihazla alakalı anakart tamiri gördüyse anakart, batarya tamiri gördüyse batarya, kasa değiştiyse kasa, ekran değiştiyse ekran. Bunların hepsi detaylı bir şekilde cihazın tanımlanmış olduğu bir kimlik kartında yazacak. Kesinlikle. Zaten bu belgesi olmayan, bakanlığın onaylamadığı yerlerden yenilenmiş ürün almalarını biz zaten tavsiye etmiyoruz. Çünkü yenilenmiş ürünlerin geçmişinde neler yaşandı bilmiyoruz. Biraz önce bahsettiğimiz gibi, merdiven altı yenilenen yerlerde sadece 'ekranı değişmiş' gözüken ama her yeri değişmiş cihazlar çok fazla çıktı, bunu herkes yaşadı. Vatandaş mağduriyetinin önüne geçmek için yürürlüğe girmiş olacak bir sistem olacak yani."
BAKANLIKTAN 1 YIL GARANTİ ŞARTI
Yeni dönemde sadece belgeli ve onaylı merkezler cihazlara o kritik mührü vurabilecek. Tüketici güvenini merkeze alan yasal zorunluluklar kaydedildi. Sistemin işleyişine ve garanti boyutuna vurgu yapan Aytekin'in sözleri kayıtlara şu şekilde geçti:
"Bu sistem bizi etkilemez. Zaten olması gereken bir sistemdi, zaten biz de bu sisteme göre ilerliyoruz. Yani bu sistem yeni çıktı ama biz bu sistem gibi çalışmaya çalışıyoruz. Ticaret Bakanlığı'nın istemiş olduğu ürünlerde, ikinci el ürünlerin tamamen bakanlık onaylı yenileme merkezlerinde yenilenmesi ve takibinin sağlanması amaçlanıyor. Bu YÜBİS sistemiyle beraber yenilenmiş cihazlarda, hangi parça yenilendi, ne zaman aktivasyon oldu, bunlar sağlanacak. Zaten yenilenmiş cihazlarda geçmişte de şu anki zamanda da bir yıl garanti mecburiyeti bakanlık tarafından var. İşte bu garanti kapsamında yenilenmiş cihazlarda nelerin yenilendiği tamamen bir sistem tarafından takip edilecek. Aynen öyle, 'yenilenmiş' diye yazamayacak. Direkt bakanlık onaylı yenileme merkezlerine inecek. Çünkü çok fazla derecede yenileme merkezi vardı ve bakanlık yenilenmiş cihazlara destek veriyordu"
