Van ve Hakkari‘de geçmiş yıllarda kadınların sevgisini, özlemini, hüznünü, acısını, sevincini ilmekle işlediği kilim örnekleri ev ev gezilerek toplandı. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Türk El Sanatları Araştırma ve Uygulama Merkezi tarafından 8 yıl önce başlatılan çalışma kapsamında, Van ve Hakkari‘den toplanan 103 orijinal kilim, hazırlanan katalogla tanıtıldı.
Van ve Hakkari‘de geçmiş yıllarda kadınların sevgisini, özlemini, hüznünü, acısını, sevincini ilmekle işlediği kilim örnekleri ev ev gezilerek toplandı. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Türk El Sanatları Araştırma ve Uygulama Merkezi tarafından 8 yıl önce başlatılan çalışma kapsamında, Van ve Hakkari‘den toplanan 103 orijinal kilim, hazırlanan katalogla tanıtıldı.
Türk El Sanatları Merkezi Müdürü Yrd. Doç. Dr. Mehmet Kulaz, AA muhabirine yaptığı açıklamada, eski kilimlerin toplanmasıyla ilgili yürütülen iki proje kapsamında, şimdiye kadar Van ve Hakkari yöresine ait 103 kilimin toplandığını belirtti. Kilimlerin şu anda merkezin demirbaş kayıt listesinde yer aldığını anlatan Kulaz, bölgede dokunan orijinal kilimleri toplamak için büyük gayret gösterdiklerini ifade ederek, merkezdeki atölyelerde dokunan kilimlerde de bu orijinal kilimlerin, renk, desen ve diğer özelliklerine bağlı kaldıklarını söyledi.
Toplanan 103 kilim halk tarafından bilinen adıyla hazırlanan katalogda yer aldığını anlatan Kulaz, kilimlerin büyük bölümünün ismini aşiretlerden, aşiret liderlerinden, bitkilerden ya da kişi adlarından aldığını ifade etti. Merkeze gelen kilim siparişlerini de orijinal kilimlere göre dokuduklarını anlatan Kulaz, ‘‘Bazı kişiler verdikleri siparişlerde motif değişikliği istiyor. Ancak biz bu talepleri kabul edemiyoruz. Burada dokunan kilimlerin özgünlüğünden hiç bir şekilde ödün vermiyoruz‘‘ diye konuştu.
Kilim koleksiyonunun üniversitede yapılan kongre ve sempozyumlarda sergilendiğini ifade eden Kulaz, kilim müzesi oluşturulması yönünde bir projelerinin bulunduğunu vurguladı.
Beşik, koleksiyonun en farklı parçasını oluşturuyor
Merkezde bulunan kilimden yapılmış beşik, koleksiyonun en farklı parçasını oluşturuyor. Tavana asılı halde duran ve yaklaşık 50 yıl önce dokunduğu tahmin edilen kilimdeki ‘‘someri‘‘ motifleri beşiğe, farklı bir güzellik katıyor.
Toplanan kilimler içinde en eski olan ‘‘Emeni‘‘nin geçmişi ise yaklaşık 70 yıl öncesine dayanıyor. Van‘ın Muradiye ve Çaldıran ilçelerinde sıklıkla dokunan ve Hakkari ile Van‘da ‘‘Emeni‘‘ olarak adlandırılan kilim, el eğirmesi yün iplikten ve bitkisel boyalardan yapılmış.
Tak kanat halinde dikey şekilde dokunan bu kilimin yaklaşık 70 yıl önce dokunduğunu tahmin ettiklerini belirten Kulaz, bu kilimi Muradiye ve Çaldıran bölgesinde yaşayan bir aileden satın aldıklarını kaydetti.
Kimse beceremez kesneker‘i
Bölgede en zor dokunan kilim türü olarak bilinen ve ‘‘kimse dokuyamaz, zor dokunur‘‘ anlamı taşıyan ‘‘kesneker‘‘ adlı kilim de koleksiyonun önemli parçalarından.
Hakkari yöresine ait çift kanatlı olarak, el eğirmesi iplik ve bitkisel boyalarla dokunan ‘‘kesneker‘‘ kiliminde ilikli dokuma yöntemi kullanılıyor. Ağırlıklı olarak kırmızı, beyaz, lacivert renklerin kullanıldığı kilim bereket, nazar ve yıldız motiflerinin yanı sıra kuş, koçboynuzu ve sarya gülü desenleri ile bezeniyor.
