ATO, kredili mevduatın bankalar için yeni bir kâr kapısı haline geldiğine dikkat çekti. Kredili mevduat hesaplarından borç para çekenlerin vergi ve fonla birlikte toplam yıllık bazda yüzde 36-63 oranları arasında faiz ödediğini vurgulayan ATO, genellikle ücretlilere açılan bu hesaplardan çekilen borç tutarının Haziran sonu itibareyle 2.7 milyar TL‘ye ulaştığını kaydetti.
Ankara Ticaret Odası (ATO) kredili mevduatın bankalar için yeni bir kâr kapısı haline geldiğini belirterek, bu hesaplardan borç para çekenlerin vergi ve fonla birlikte toplam yıllık bazda yüzde 36-63 oranları arasında faiz ödediğini vurguladı. Genellikle ücretlilere açılan bu hesaplardan çekilen borç tutarının Haziran sonu itibareyle 2.7 milyar TL‘ye ulaştığına dikkat çeken ATO, bankaların kredili mevduat hesaplarından 2009 yılında 2.6 milyar TL, 2010 yılının ilk yarısında ise 1.6 milyar TL faiz geliri elde edildiğini kaydetti.
Yeni bir kâr kapısı
ATO, giderek kullanımı yaygınlaşan ve özellikle ücretlilere maaş hesaplarına bağlı olarak açılan kredili mevduat hesaplarını masaya yatırdı. Kredi kartı faizlerine getirilen sınırlamalar yüzünden faizi düşürmek zorunda kalan bankaların, çok yüksek faizler uyguladıkları "kredili mevduat hesaplarını" yeni bir kar kapısı haline getirdiğine dikkat çeken ATO, bankaların, kredili mevduat hesaplarından çekilen borçlar için vatandaşlardan aldıkları faizin yıllık bazda yüzde 36 ñ 63 gibi oldukça yüksek bir düzeye ulaştığına vurguladı. ATO, vergi ve fonla birlikte toplam maliyetin bazı bankalarda yüzde 70‘i aştığının altını çizdi.
Vergilerle birlikte toplam maliyet yüzde 72‘yi aşıyor
Açılan kredili mevduat hesaplarına aylık olarak yüzde 3 ile yüzde 5.25 oranları arasında faiz uygulanıyor. Bu ölçüde bir aylık faiz yıllık bazda yüzde 36-63 düzeyinde faize denk geliyor. Bu faize ayrıca yüzde 10 oranında KKDF ve yüzde 5 oranında BSMV ekleniyor. Bankaların topladıkları mevduata yıllık yüzde 7-9 oranları arasında faiz ödediği bir dönemde tüketiciler nakit para çekerek, harcamalarını ödeyerek ya da otomatik ödemelerini yaptırarak kredili mevduat hesaplarına başvurduklarında yıllık yüzde 41.4 -72.45 düzeyinde bir maliyetle karşı karşıya kalıyor. Kredili mevduat faizi bu haliyle, önceki yıllardaki kredi kartı faizlerini aratmıyor. Merkez Bankası‘nın faiz sınırlaması nedeniyle kredi kartlarında kar marjları önceki yıllara göre azalan bankaların kredi kartı yerine kredili mevduatı koymaya başladıkları gözleniyor.
Küçük miktarlar dikkati çekmiyor
Bankalar, kredili mevduat hesaplarına gün hesabına göre faiz uyguluyor. Vadesiz hesaba yatırılan ilk paradan borç tahsil ediliyor. Tüketiciler, toplam limiti en fazla bir aylık ücretleriyle sınırlı olan söz konusu he saplardan genellikle küçük miktarlarda borçlandıkları için, bankaya bu borçlana için ödedikleri ettiği faize dikkat etmiyor. Örneğin bir banka "Bin TL çekerseniz günlük 1.8 TL faiz ödersiniz" şeklinde tanıtım yapıyor. Oysa bu tutarı aylık olarak hesaplanınca 54 TL, yıllık olarak ise 648 TL‘ye geliyor. Buna göre her ay hesabında ortalama bin TL eksi bakiye bulunan bir tüketici bankaya yıllık olarak yüzde 64.8 oranında faiz ödüyor. Bir başka banka da uygulamayı tüketicilere "100 TL çekerseniz günlük 19 kuruş ödersiniz" şeklinde tanıtıyor. Tüketiciye günlük 19 kuruş "küçük bir para" gibi gözükmesine rağmen, 100 TL‘ye yıllık bazda 68.4 TL faiz ödenmesi anlamına geliyor.
Miktarı az ancak faizi çok
Faiz oranı bu ölçüde yüksek olunca, miktarı az olsa da kredili mevduat hesaplarından sağlanan faiz geliri bankaların temel faiz geliri kalemleri arasında önemli bir yer tutmaya başladı. BDDK‘nın verilerine göre bankalar kredili mevduatlardan 2008 yılında 2 milyar 146 milyon TL, 2009 yılında 2 milyar 603 milyon TL, bu yılın ilk altı aylık döneminde ise 1 milyar 168 milyon TL faiz geliri elde ett.
Adı güzel kendisi pahalı
ATO‘nun araştırmasına göre, hemen hemen bütün mevduat bankaları, Türk lirası cinsinden vadesiz mevduat hesabı açanlara "destek hesap", "kurtaran hesap", "hızır", "artı para", "ek hesap", "avans hesap" ve benzeri isimler adı altında kredili mevduat hesabı açılıyor. Söz konusu hesaplar çoğunlukla da maaş, ücret ya da aylığını söz konusu bankadan alan müşterilere yönelik oluyor. Belirli bir limiti olan kredili mevduat hesabı, vadesiz hesapta para bulunmadığı zaman devreye giriyor.
Kredili mevduat müşterileri bu hesaplarından nakit para çekebildikleri gibi, alışveriş yaparken de banka kartları aracılığıyla ödemelerini bu hesaptan yapabiliyorlar. Tüketici kredisi, fatura, kira ödemesi ve benzeri otomatik ödeme talimatı verilen ödemelerini de bu hesapları aracılığıyla gerçekleştiriyorlar. Özellikle alışverişlerin bedeli kartla ödenirken hesabında kendi parası olup olmadığını bilmeyen tüketiciler, ödemeyi de kendi paralarıyla mı yoksa borçla mı yaptıklarının farkına varamıyorlar. Tüketiciler, otomatik ödemelerde de aynı durumla karşılaşıyorlar.
