Dövmeç nedir, nasıl yapılır soruları Kadir Ezildi ile En Hamarat Benim programının ardından merak edilmeye başlandı. Yarışmacı Nadide Hanım'ın hazırladığı haşlanmış yumurtalı ve yeşil soğanlı dövmeç, sofrada tartışma konusu olurken tarifin hangi yöreye ait olduğu da araştırıldı. Dövmeç adı Türkiye'nin farklı bölgelerinde birbirinden oldukça farklı yemekler için kullanılıyor. Kütahya'da yumurta ve yeşil soğanla hazırlanan dövmeç öne çıkarken Adıyaman ve Elazığ'da patlıcan ağırlıklı farklı tarifler bulunuyor.
En Hamarat Benim'deki dövmeç Kütahya usulü
Kadir Ezildi ile En Hamarat Benim programında Nadide Hanım'ın hazırladığı dövmeç, masadaki yarışmacılar arasında tartışmaya neden oldu. Yemeğin görünümü nedeniyle hazırlanan tarifin dövmeç olup olmadığı sorgulandı.
Ancak Kütahya yöresinde hazırlanan geleneksel dövmeç, birçok kişinin bildiği patlıcanlı dövmeçten oldukça farklı. Bu tarifte haşlanmış yumurta ile yeşil soğan temel malzemeleri oluşturuyor.
Kültür ve Turizm Bakanlığının Kültür Portalı'nda yer alan Kütahya yöresel mutfağı tarifinde de dövmeç “Salatalar ve Turşular” kategorisinde bulunuyor. Geleneksel tarifte 5 adet haşlanmış yumurta, bir demet yeşil soğan, zeytinyağı, limon ve tuz kullanılıyor.
İsteğe bağlı olarak haşlanmış patates de karışıma eklenebiliyor.
Kütahya usulü dövmeç malzemeleri
Kütahya'nın geleneksel dövmeç tarifini hazırlamak için oldukça az sayıda malzeme gerekiyor. Yemeğin temelini yumurta ve yeşil soğan oluşturuyor.
Kütahya dövmeç için gerekli malzemeler:
5 adet haşlanmış yumurta
1 demet yeşil soğan
Zeytinyağı
Limon
Tuz
İsteğe bağlı haşlanmış patates
Malzeme miktarları kişi sayısına göre artırılıp azaltılabilir. Özellikle yumurta ve yeşil soğanın dengeli kullanılması tarifin temel özelliğini oluşturuyor.
Kütahya usulü dövmeç böyle hazırlanıyor
İlk olarak yumurtalar tamamen katılaşacak şekilde haşlanıyor. Yumurtalar soğuduktan sonra kabukları soyularak ince şekilde doğranıyor.
Yeşil soğanlar temizlenip yıkandıktan sonra onlar da ince ince kıyılıyor. Yumurtalar ile yeşil soğan geniş bir kabın içerisinde bir araya getiriliyor.
Karışımın üzerine damak tadına göre tuz, zeytinyağı ve limon suyu ilave ediliyor. Ardından bütün malzemeler birbirini parçalamadan iyice karıştırılıyor.
Tarifi daha doyurucu hale getirmek isteyenler haşlanmış patates de ekleyebiliyor. Patateslerin küçük parçalar halinde doğranarak yumurtalı karışıma eklenmesi yeterli oluyor.
Kütahya'da dövmeç özellikle gözlemenin yanında servis edilen geleneksel lezzetlerden biri olarak biliniyor.
Dövmeç neden yöreden yöreye değişiyor?
Dövmeç denildiğinde Türkiye'nin her bölgesinde aynı yemek anlaşılmıyor. Yemeğin adı benzer olsa da kullanılan malzemeler ve hazırlanış biçimi yörelere göre ciddi şekilde farklılaşıyor.
Kütahya'daki tarif haşlanmış yumurta ve yeşil soğan ağırlıklı bir salatayı andırırken Adıyaman'da dövmeç denildiğinde közlenmiş sebzeler öne çıkıyor.
Adıyaman usulü dövmeçte patlıcan, yeşil biber ve domates közleniyor. Kabukları temizlenen sebzeler sarımsakla birlikte ezilerek veya dövülerek bir araya getiriliyor. Tuz ve pul biber gibi baharatlarla lezzetlendirilen karışım daha sonra fırında kısa süre pişirilebiliyor.
Bu nedenle Kütahya usulü dövmeç ile Adıyaman usulü dövmeç hem görünüş hem de malzemeler açısından birbirinden tamamen farklı olabiliyor.
Elazığ dövmeç tarifinde yumurta da kullanılıyor
Elazığ mutfağında hazırlanan dövmeç ise Adıyaman ve Kütahya tariflerinin bazı özelliklerini bir araya getiriyor.
Elazığ usulünde patlıcan ve biberler közlendikten sonra sarımsakla birlikte eziliyor. Ayrı bir tavada biber ve domates pişirilirken yumurta da karışıma ekleniyor.
Son aşamada közlenmiş patlıcanlı karışım ile yumurtalı harç bir araya getiriliyor ve birkaç dakika daha pişiriliyor.
Böylece Elazığ dövmeçi, Kütahya'daki haşlanmış yumurtalı salatadan farklı olarak sıcak servis edilen patlıcanlı ve yumurtalı bir yemek haline geliyor.
Programdaki dövmeç tartışmasının nedeni ortaya çıktı
En Hamarat Benim'deki tartışmanın temelinde de dövmeç adının farklı bölgelerde farklı yemekler için kullanılması bulunuyor.
Patlıcan, biber ve domatesle hazırlanan dövmeçi bilenler açısından yumurta ve yeşil soğanla hazırlanan bir tabağın “dövmeç” olarak sunulması şaşırtıcı görünebiliyor.
Ancak Kütahya'nın geleneksel mutfak kayıtlarında dövmeç gerçekten de haşlanmış yumurta ve yeşil soğanla hazırlanıyor. Bu nedenle Nadide Hanım'ın programda sunduğu yumurtalı tarifin Kütahya usulü dövmeç olarak adlandırılması yöresel tarifle örtüşüyor.
