75. AYMOD Ayakkabı Moda Fuarı'nda sektörün nabzını tutan temsilciler, son dönemde 150 bin kişilik istihdam kaybı yaşandığını ve milyarlarca dolarlık dış ticaret fazlasından devasa açıklara sürüklendiklerini duyurdu.
Jeopolitik krizler, üç yılı aşan dezenflasyon süreci ve içerideki maliyet artışları ayakkabı sanayicisini köşeye sıkıştırdı. Kapılarını 52 ülkeden 500'ü aşkın yabancı alıcıya açan fuarda vitrinler 2027 koleksiyonlarıyla dolsa da, arka planda sektör temsilcilerinin hayatta kalma mücadelesi ve ekonomi yönetiminden acil destek çağrıları yankılandı.
Rakamlarla İhracattaki Serbest Düşüş
Türkiye Ayakkabı Sanayicileri Derneği (TASD) Başkanı Berke İçten'in paylaştığı veriler, sektördeki kan kaybının boyutlarını gözler önüne serdi. 2021 yılında 380 milyon çift olan ihracat, geçtiğimiz yıl 180 milyon çifte kadar çakıldı.
Dış ticaret dengesinde de tablo tersine döndü. 2021'de 500 milyon dolar, 2022'de ise 350 milyon dolar fazla veren sektör; artan ithalat baskısıyla geçen yıl yaklaşık 700 milyon dolar açık verdi. Kan kaybı bu yılın ilk sekiz ayında da devam ederek 400-450 milyon dolar seviyesinde bir açığa ulaştı. İDMİB Başkan Yardımcısı Oğuz İnner'in aktardığına göre, Türkiye dünya ayakkabı ihracatındaki 6'ncı sırasını kaybederek 10'uncu sıraya gerilerken, ithalat rakamları ihracatı 1,7'ye katladı.
Maliyetler Katlandı, Krediye Erişim Zorlaştı
Sektörün en büyük problemlerinden biri olarak işçilik, hammadde ve finansman maliyetleri öne çıkıyor. İhracatta çift başı fiyatın 4,3 dolardan 5,8 dolara çıkmasına rağmen miktar bazında yüzde 30'luk, değer bazında ise yüzde 7'lik bir kayıp yaşandı.
İstanbul Sanayi Odası (İSO) Başkanı Erdal Bahçıvan, kağıt üzerindeki kararlarla sahadaki uygulamalar arasındaki kopukluğa isyan etti. Orta Vadeli Program'da sanayiye yönelik olumlu adımlar atılsa da firmaların döviz dönüşüm destekleri ve işletme kredilerine erişmekte adeta bürokrasi duvarına çarptığı vurgulandı.
Bakanlıktan 45 Milyar Liralık Destek Hedefi
Ticaret Bakan Yardımcısı Volkan Ağar ise küresel jeopolitik gerilimlerin teslimat sürelerini uzatıp navlun ve sigorta maliyetlerini patlattığına dikkat çekti. İhracatçıya can suyu olması planlanan destekler hakkında konuşan Ağar, 2026 yılı için ihracat desteklerini 45 milyar liraya çıkarmayı hedeflediklerini; Türk Eximbank'ın 59 milyar dolar, Türk Ticaret Bankası'nın ise 100 milyar liralık bir kredi hacmine ulaşmasını planladıklarını müjdeledi.
Krizden Çıkış İçin 4 Maddelik Acil Reçete
Devletin ayakkabı sanayisini gözden çıkaracağına inanmadığını belirten TASD Başkanı Berke İçten, çarkların yeniden dönmesi ve istihdam kaybının durdurulması için hükümetten bekledikleri 4 adımlık acil eylem planını şöyle sıraladı:
-
Hammadde ve yan sanayi ürünlerinde uygulanan ithalat vergisi sıfırlanmalı.
-
Mevcut 3 bin 500 TL'lik istihdam desteği acilen 6 bin TL'ye yükseltilmeli.
-
Yüzde 3 seviyesindeki döviz dönüşüm desteği rekabet için yüzde 10'a çıkarılmalı.
-
Sektörü içten çürüten taklit ayakkabı ve kayıt dışı üretimle tavizsiz bir şekilde mücadele edilmeli.
