Anayasa Mahkemesi (AYM), nüfusu 2 binin altına düşen belediyelerin köye dönüştürülmesini öngören yasal düzenlemenin iptal başvurusunu karara bağladı.
6 Nisan 2026 tarihli Resmî Gazete’nin bugünkü sayısında yayımlanan karara göre, Yüksek Mahkeme söz konusu düzenlemeyi Anayasa’ya uygun bularak iptal talebini reddetti.
- CHP’NİN İPTAL GEREKÇELERİ KABUL GÖRMEDİ!
Ana muhalefet partisi CHP, yerel yönetimlerin yapısını yakından ilgilendiren bu düzenlemenin iptali için Anayasa Mahkemesi'ne başvurmuştu.
Dava konusu olan düzenleme; 2025 tarihli ve 7551 sayılı 'Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 14. maddesiyle yeniden düzenlenen, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 11. maddesindeki "Nüfusu 2 binin altına düşen belediyeler köye dönüştürülür" hükmünü içeriyordu.
CHP, başvuru dilekçesinde uygulamanın Anayasa'ya aykırı olduğunu iddia ederek şu gerekçeleri sunmuştu:
- Düzenlemenin kamu yararına yönelik olmadığı,
- Dönüşümün belde ve köylerdeki nüfus kaybını daha da artıracağı,
- Nüfusun, büyükşehirler gibi zaten kalabalık olan idari birimlerde yoğunlaşmasına yol açacağı,
- Sürekli değişen dinamik nüfus sayım verilerine dayalı idari yapıların, ani değişimlere uğramasının hukuki belirlilik ve güvenlik ilkeleriyle uyuşmadığı.
- YÜKSEK MAHKEME İPTAL İSTEMİNİ REDDETTİ!
Başvuruyu esastan inceleyen Anayasa Mahkemesi, kanun koyucunun takdir yetkisine işaret ederek düzenlemeyi Anayasa'ya uygun buldu ve iptal istemini reddetti.
- KARARIN GEREKÇESİNDEN ÇARPICI DETAYLAR:
AYM’nin yayımlanan gerekçeli kararında, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nda yahut kanun düzeyindeki farklı bir mevzuatta; belediyelerin veya köylerin kurulması ile tüzel kişiliklerinin kaldırılması işlemlerine dair hangi makamın, hangi usulle karar vereceğine ilişkin bir düzenlemenin bulunmadığına dikkat çekildi.
Belediyelerin kurulmasının ve tüzel kişiliklerinin kaldırılmasının kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle yapılmasının anayasal bir zorunluluk olduğu hatırlatılarak, “Bu itibarla kuralda Anayasa'nın 123. maddesine aykırı bir yön bulunmamaktadır” tespitine yer verildi.
- "VATANDAŞIN SANDIKTAKİ İRADESİNE DOKUNULMUYOR!”
Köye dönüştürme sürecinde yöre halkının demokratik haklarının korunup korunmadığı da kararda açıklığa kavuşturuldu.
Düzenleme kapsamında, belediyelerin tüzel kişilikleri kaldırılırken, vatandaşın beş yıllık seçim dönemi için sandıkta ortaya koyduğu iradenin o dönemin sonuna kadar geçerli olacağı belirtildi.
Ayrıca tüzel kişiliğin kalkmasının ardından da vatandaşların köy organlarını oluşturmak için seçme hakkını kullanmalarına imkân tanındığı vurgulandı.
5393 sayılı Kanun'un 11. maddesinde dönüşümün usul ve esaslarına ayrıntılı şekilde yer verildiğinin altını çizen mahkeme, kuralın kapsam açısından açık, net ve anlaşılır olduğunu belirtti.
- "HEDEF DAHA ETKİN VE VERİMLİ KAMUSAL HİZMET”
AYM kararında, iptali istenen bu düzenlemenin asıl gayesinin "daha etkin ve verimli bir kamusal hizmet sağlamak" olduğu belirtildi.
Kararın sonuç bölümünde ise uygulamanın ilk mahalli idareler seçimlerinde hayata geçirileceği hatırlatılarak şu ifadelere yer verildi:
"Nüfusu 2 binin altına düşen belediyelerin köye dönüştürülmesinin usul ve esaslarının kanunda düzenlendiği ve belediyelerin tüzel kişiliğinin kaldırılmasının ilk mahalli idareler seçimlerinde uygulanmasının öngörüldüğü gözetildiğinde, kanun koyucunun takdir yetkisi kapsamında ihdas edildiği anlaşılan kuralın hukuk devleti ilkesi ile kamu tüzel kişiliğinin kanunla kaldırılması ve mahalli idarelerin özerkliği ilkeleriyle çelişen bir yönü bulunmadığı kanaatine varılmıştır. Anayasa Mahkemesi, açıklanan gerekçelerle kuralın Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin reddine karar vermiştir."
