"Sana dün bir tepeden baktım aziz İstanbul/Görmedim gezmediğim, sevmediğim hiçbir yer/Ömrüm oldukça, gönül tahtıma keyfince kurul/Sade bir semtini sevmek bile bir ömre değer...‘‘ mısralarının şairi Yahya Kemal Beyatlı, doğumunun 126. yıl dönümünde de İstanbul sevdalılarının gönlünde taht kurmaya devam ediyor.
İstanbul Kültür Üniversitesi (İKÜ) Fen Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Öğretim Görevlisi İsa Kocakaplan, Yahya Kemal Beyatlı‘yı anlattı.
Yahya Kemal hakkındaki çalışmalarıyla tanınan Kocakaplan, 2 Aralık 1884 tarihinde doğan şairin 2. Abdülhamit devrine, Trablusgarp, Balkan ve birinci dünya savaşlarına, milli mücadele yıllarına, cumhuriyetin kurulmasına tanıklık ettiğini ve 1958‘de vefat ettiğini kaydetti.
Yahya Kemal‘in Türkiye‘deki kültür politikalarının değişimini de gördüğünü belirten Kocakaplan, bu tür değişikliklerin Beyatlı‘nın şahsi hayatında da bulunduğunu, Üsküp‘ten İstanbul‘a 1902 yılında geldiğini ve bir yıl sonra Paris‘e kaçtığını ifade etti.
‘‘Tarih ve medeniyetimizin kıymetini Paris‘te anladı"
Kocakaplan, Yahya Kemal‘in 18 yaşlarında gelenek ve görenekten, Sultan Abdülhamit‘ten nefret ettiğini anlatarak, onun Türk tarih ve medeniyetinin kıymetini Paris‘te öğrendiğini ve Osmanlı‘nın önemini orada fark ettiğini söyledi.
Yurt dışına çıkanların gittikleri yerlerin kültürleri içinde kaybolduğunu ileri süren Kocakaplan, ‘‘Yahya Kemal‘in farkı, Avrupa‘ya gitmesine rağmen o kültürün içinde kaybolmaması, kendi kültürünü bulmasıdır‘‘dedi.
Kocakaplan, Yahya Kemal‘in Türk şiiri üzerine Avrupa‘da düşünmeye başladığını ifade ederek, Türk şiirinin meziyetlerinin yanı sıra kusurlarının da bulunduğunu ve kendisinin yeni bir şiir anlayışı ortaya çıkardığını kaydetti.
Yahya Kemal‘in ‘‘Türk şiirinde bütünlük yoktur, öyleyse bütünlük esas olmalıdır‘‘, ‘‘Şiir, halkın anlayacağı şekilde toplumun diliyle söylenmelidir‘‘ ve ‘‘Şiir bir bestedir‘‘ anlayışlarını ortaya çıkardığını anlatan Kocakaplan, şairin geleneksel ve batı şiirini birleştirerek, konu bütünlüğüyle yazdığını belirtti. Kocakaplan, Yahya Kemal‘in şiirlerinin baştan başa bir beste olduğunu söyledi.
‘‘Yahya Kemal, halkın anlayacağı tarzda şiir yazardı. Yahya Kemal olmasaydı, Türk şiirinde Tanzimat sonrasından Cumhuriyet dönemine kadar bir kopukluk meydana gelebilirdi. Bu kopukluğu hem şiirde hem kültürde önleyen Yahya Kemal olmuştur‘‘ diyen Kocakaplan, sevme, aşk ve yazma duyguları oldukça şiir meşalesinin sönmeyeceğini, her devirde şiir meşalesini ele alacak şairlerin çıkacağını belirtti.
Kocakaplan, Cemil Meriç‘in ‘‘Geçmiş ile gelecek arasında bir köprü olmak isterdim‘‘ sözünü hatırlatarak, Yahya Kemal‘in bunu başarabildiğini, ancak günümüzde Yahya Kemal, Fuzuli ve Nedim gibi şiir yazmaya çalışanların gülünç duruma düşeceğini ve her dönemin kendine uygun şiir anlayışının olduğunu ifade etti.
Usta sanatçının eski gelenekten beslenerek ortaya bir sentez koyacağını anlatan Kocakaplan, iyi şiir yazmak isteyen herkesin Yahya Kemal‘i okuyacağını, ancak onun gibi şiir yazanların taklitçi, yenilik getirenlerin ise iyi bir şair olacağını kaydetti.
Kocakaplan, Beyatlı‘nın ‘‘Eğil Dağlar‘‘ kitabını okumanın milli mücadele yıllarını anlamayı kolaylaştıracağını işaret ederek, o kitabın yazılarının, cephede Gazi Mustafa Kemal Atatürk‘ün cebinde olduğunu söyledi.
Savaşın kazanılmasından sonra Yahya Kemal‘in Atatürk‘ü ziyaret ettiğini ifade eden Kocakaplan, Atatürk‘ün, Beyatlı‘ya ‘‘Cephede sizin yazılarınızdan güç alıyorduk‘‘ dediğini dile getirdi.
‘‘Yahya kemal şairliğinin yanı sıra çok iyi bir tarihçidir‘‘
‘‘Yahya Kemal, şairliğinin yanı sıra çok iyi bir tarihçidir‘‘ diyen Kocakaplan, Beyatlı‘nın Osmanlı tarihini en güzel ve doğru yorumlayanlardan biri olduğunu, İzmir‘in kurtuluşunu bir yıl öncesinden 15 günlük farkla tahmin ettiğini kaydetti.
Yahya Kemal‘i ‘‘Türk Medeniyeti Şairi‘‘ olarak niteleyen Kocakaplan, Türk müziği, mimarisi ve şehirciliğini Yahya Kemal‘in şiir, sohbet ve yazıları ile ortaya koyduğunu ifade etti.
Beyatlı‘nın tarih görüşünün belgelere dayandığını anlatan Kocakaplan, ‘‘Yahya Kemal bir şey ileri sürüyorsa, onun temelinde belge vardır‘‘ dedi.
İsa Kocakaplan, şair Yahya Kemal Beyatlı‘nın 126. doğum yıl dönümü dolayısıyla şiirlerini bir kez daha okumaya davet etti.