Kamuoyunda sık sık tartışma konusu olan vergi inceleme ve denetimlerine ‘‘standart‘‘ geliyor.
AA muhabirinin edindiği bilgiye göre, Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı, bütün inceleme birimlerine dönük ‘‘vergi inceleme ve denetimi standardı‘‘ için çalışma başlattı. Maliye Bakanlığının merkezi denetim birimleri olan Hesap Uzmanları Kurulu ve Teftiş Kurulunu da kapsaması planlanan standart için bu birimlerle de bir araya gelinecek.
İnceleme ve denetim standardıyla sadece vergi incelemelerine ilişkin ilke ve kurallar değil, inceleme öncesi ve rapor yazımına dönük standartlar da ortaya konulacak.
Gelir İdaresi Başkanlığının standart çalışması devam ederken, Maliye Bakanlığı Hesap Uzmanları Kurulu, ‘‘inceleme ve denetim standartları‘‘nı belirledi.
Hesap Uzmanları Kurulu Başkanı Hadi Ekici, 1945‘de kurulan Kurulun, denetimde belirli ilke ve kurallara bağlı olarak çalıştığını, bunların da 1995 yılında toplu bir metin haline getirildiğini söyledi.
Son dönemde vergi incelemeleriyle ilgili uluslararası standartları da dikkate alan ‘‘Vergide İnceleme ve Denetim Standardı‘‘ çalışması yaptıklarını kaydeden Ekici, bu çalışmada ABD ve AB uygulamalarının yanı sıra uluslararası kuruluşların standartlarının da tarandığını anlattı. Kurul Başkanı Ekici, ‘‘Sonuçta ortaya kapsamlı bir inceleme ve denetim standardı çıktı. Biz, bu çalışmayı Maliye Bakanlığının diğer denetim birimleriyle de paylaşmaya hazırız‘‘ dedi.
Geçen yıl Temmuz ayında Maliye Bakanı Mehmet Şimşek‘in onayıyla ‘‘görev standartları‘‘nı yürürlüğe koyan Maliye Bakanlığı Teftiş Kurulu da, merkezi denetim birimlerini de kapsayacak şekilde ortak bir ‘‘vergide inceleme ve denetim standardı‘‘ uygulamasına hazır olduklarını bildirdi.
Bu arada Hesap Uzmanları Kurulu‘nun ‘‘inceleme ve denetim standardı‘‘ çalışmasında, Türkiye‘de vergiyle ilgili düzenlemelerin, uluslararası standartlarla büyük paralellik gösterdiği ifade edildi.
Buna karşılık her bir devletin kendi egemenlik haklarından olan vergi toplama erkinin ayrılmaz araçları arasında bulunan vergi incelemelerinde, belirgin bir ‘‘uluslararasılaştırma-uyumlaştırma‘‘ eğiliminin söz konusu olmadığı belirtilen çalışmada, özetle şu değerlendirmelere yer verildi:
‘‘Bu durum, vergi incelemesinin sonuçlarına ilgi duyanlar, bu denetimlerle üretilen verileri kullananlar kategorisinin, en azından bugün için ulusal sınırlar içinde kalıyor ve öncelikle denetimi gerçekleştiren devletin kendisini ilgilendiriyor olmasıyla açıklanabilir.
Bununla beraber, vergi incelemesi gibi özel nitelikteki denetim uygulamalarının uluslararası düzeyde uyumlulaştırılmış standartlarının olmaması, ekonomik içerikli bu denetimlerin hiçbir normunun bulunmayacağı anlamına gelmemektedir. Vergi denetimi, genel kabul görmüş denetim tanımlarının dışında değildir.‘‘
Hesap Uzmanları Kurulu‘nun vergiyle ilgili inceleme ve denetim standartları, ‘‘genel standartlar, çalışma standartları ve raporlama standartları‘‘ başlıkları altında toplandı.
Bu standartlardan bazıları da çalışmada şöyle sıralandı:
GENEL STANDARTLAR: Uzmanın niteliğiyle ilgili bu standartlar, mesleki faaliyetlerin her alanında olduğu kadar özel yaşam içinde de titizlikle gözetilecek.
- Mesleğe girebilmek için gerekli nitelikleri taşımak. Bunun için adaya yönelik olarak ikametgah, iş, yüksek okul ve aile çevresinde yapılan araştırma ve adayla yüz yüze görüşmeye dayalı soruşturma yapılacak. Soruşturma ile adayın kendisi, ailesi ve yaşam çevresiyle ilgili bilgilerin yanı sıra genel kültür, giyiniş durumu, sosyal davranışlar, temsil, nüfuz, muhakeme ve karar verme yetenekleriyle kendine güven, fikri olgunluk, soğukkanlılık, iyimserlik, düzenlilik ve görgü derecesine bakılacak.
- Bağımsız, tarafsız ve nesnel davranmak. Uzman, mesleğini sürdürürken her biri diğeriyle bağlantılı olmak üzere bağımsızlık, tarafsızlık ve nesnelliği koruyacak.
.Hiçbir hesap uzmanı, yetkili merciden görev almadıkça inceleme, araştırma, etüd ve soruşturma yapmayacak.
.Uzman, denetlediği kişi ve kurumla herhangi bir şekilde çıkar ilişkisi içine girmeyecek, adına görev yaptığı kamunun örgütlenme yapısı içindeki hiçbir kurum ya da görevliden bile, bu ahlak kurallarına ters düşecek maddi ve manevi bir çıkar beklentisi taşımayacak.
.İfa edilen görev dolayısıyla denetlenen kişi ya da kurumların ve bunlarla ilgili kimselerin şahıslarına, muamele ve hesap durumlarına, işlerine, işletmelerine, servetlerine veya mesleklerine ilişkin sırlarla, gizli kalması gereken diğer hususları ifşa edemeyecek, kişisel çıkarlar veya üçüncü şahıslar yararına kullanamayacak.