Başı bankalarla belada olan milyonlarca kredi kartı kullanıcısının umut olarak beklediği yasa tasarısı, vatandaşları hayal kırıklığına uğrattı. Devlet bakanı Ali Babacan‘ın 15 Haziran 2009 tarihinde açıkladığı pakete yönelik en büyük eleştirileri de, borçların yeniden yapılandırılırken yüksek faizleri de ana para içinde kabul etmesi, yüksek kredi kartı faizlerinde düzenleme yapmaması ve yargı kararlarıyla haksız olduğu belirlenen kredi kartı aidatının sürdürülmesi alıyor.
Devlet Bakanı Ali Babacan, Kredi Kartı borçlarının yeniden yapılandırılması ile ilgili düzenlemeyi basına açıkladığı gün, "Genel Ekonomik Çerçeve" içerisinde kredi kartı kullanımının yaygınlaşması gerektiğini ifade etmişti. Ancak uzmanlar, bunu yaygınlaştırmak için Tüketiciler tarafından kabul edilmeyen ve itiraz edilen kredi kart ücretlerinin kesinlikle kaldırılmasının gerektiğini ve kredi kartı borçlarının faizlerinin daha insaflı bir seviyeye indirilmesini talep ediyor.
Devlet Bakanı Ali Babacan‘ın, 31 Mayıs 2009 tarihi itibariyle; ödeme ihtarı çekilmiş, icra takibi başlatılmış ve bankalarca takibe alınmış kredi kartı borçları için yeni bir ödeme planı uygulanacağını açıklamasının ardından, düzenlemeye ilişkin tepkiler devam ediyor. Tasarı‘nın yasalaşmadan önce, tüketiciyi bankalar karşısında mağdur eden maddelerinin değiştirilmesi isteniyor. Babacan‘ın, bir buçuk milyon civarında kredi kartı mağdurunun düzenlemeden yararlanacağını söylemesine karşın, tüketici kuruluşları bu rakamın çok daha yüksek olduğunu ancak düzenlemede bu borçluların kapsam içine alınmadıklarını vurguluyor. Öyle ki tüketici kuruluşlarına göre kredi kartı mağdurlarının gerçek sayısı 10 milyonu buluyor.
Katmerli faiz uygulaması
Kredi kartı borçlarında yeniden yapılandırmaya tabi tutulacak bedelin tespit edilmesinde uyulacak kurallar konusunda yasa tasarısında açık ve net bir ifadeye rastlanmadığı da eleştiriliyor. Temerrüt‘e düşüldüğü tarihteki anaparanın yapılandırılması gerektiğini, yapılandırma tarihine kadar olan aylık yüzde 5 civarındaki faiz üzerinden hem de bileşik faiz yürütülerek hesaplanmış yeni bakiye üzerinden yapılandırma yapılmasının zulüm olduğunu ifade ediyor. Öte yandan, Kredi kartları üyelik ücretleri ile Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan Yeni Tüketici Kanunu Tasarısına da tamamen aykırı düşüldüğü kaydediliyor. Yeni Tüketici Kanunu Taslağında " Kredi
kartlarının geçerlilik süresinin 3 yıl olacağı ve bu üç yıl için bir defa alınacağı yönündeki madde"nin tamamen ortadan kaldırılacağı kaydediliyor. Kredi kartlarının yapılandırılması ile ilgili yeni düzenlemenin Tüketici aleyhine olduğuna dikkat çeken uzmanlar, 3 bin 500.TL limitli bir kredi kartında azami 35 TL kart ücreti alınacağı ve üzeri limitli kartlarda ise limitin yüzde 1‘inin geçemeyeceği yönündeki düzenlemenin tüketiciyi mağdur edeceğine işaret ediyor. Kredi kartlarının maliyet kriterini ortadan kaldıran bu uygulamanın 1000 TL limitli bir kart için 35 TL alınırken 10 bin TL limitli bir kart için 100 TL kart ücreti alınmasının izah edilebilir bir tarafının bulunmadığını vurguluyor.
Kart mağdurlarının beklentileri:
Kredi kartı borçlarının taksitlendirilmesi sadece icraya düşmüş 875 bin kişiyi değil ödeme kolaylığı bekleyen 10 milyon kişiyi de kapsasın.
Bütün imkânlarını zorlayıp kartının asgari ödemesini yapan tüketicilerin cezalandırılmaması için ödeme sıkıntısı çeken bütün borçlular yasa kapsamına alınsın.
Kredi kartı aidatları hukuka aykırıdır. Alınması durdurulmalıdır.
Merkez Bankası üç aylık periyotlarla kredi kartı faiz oranlarını, Türkiye gerçeklerine uygun bir parametreye bağlasın.
Yeni düzenlemede, kredi kartı kullanımını ücretlerinin her yıl ÜFE‘ye göre artacak olması kart mağdurlarını değil, bankacıları sevindirecek.
Kredi kartı limitleri, bankaların insafına terk edilmemeli ve yasal bir düzenleme ile sınırlandırılmalı.
Vatandaş değil, bankalar gözetiliyor
Bankalar, bireysel ürünler içerisinde önemli bir yeri olan ve yüksek kârlılığı bünyesinde barındıran kredi kartları ile ilgili olarak hem faizlerinin yüksekliği hem de harcama yapıldıkça üye işyerlerinden komisyon almaları sebebiyle kredi kartlarından zaten büyük oranlarda kâr sağlıyor. Son düzenleme ile bir de kullanıcıdan Kart ücreti alınması, tamamen bankaların yararı gözetilerek hazırlanmış bir düzenleme izlenimi veriyor. Yapılan bu düzenlemeye göre sadece 31.05.2009 tarihi itibariyle "Kart Hamiline ödenmesi için ihtar çekilen veya hakkında icra takibi başlatılan kredi kartı" borçluları kapsam içerisine alındı. Eğer kredi kartı borçlusunun 2006 Mayıs ayında temerrüt‘e düşmüş borcu var ise 2006-2007 yılı için yüzde 15.93, 2007-2008 yılı için yüzde 18.68 ve 2008-2009 yılı için ise yüzde 16.91 faiz oranı üzerinden borçlarının yeniden yapılandırılması öngörülüyor.
Faiz üzerinden faiz!
Düzenleme, kredi kartlarına işlemiş olan yüksek temerrüt faizini de anapara olarak kabul ediyor. Enflasyonun tek haneli olduğunu gururla açıklayan hükümet, yıllık yüzde 65-70 faiz oranıyla şişirilen kredi kartı borcunun, yeniden faiz uygulanarak taksitle ödenmesini öngören düzenlemeyi nasıl açıklayacak? Halbuki Hükümet, vergi borçları için yeniden yapılandırmada "vergi ana para borcunu faizlerinden arındırarak yıllık yüzde 3 faizle 24 eşit taksitte ödeme kolaylığı" sağlamıştı. Aynı uygulama tüketiciler için de geçerli olmalı.
Faizler, bireysel kredilerinki kadar olmalı
Kredi kartı faiziyle bireysel kredi faiz oranları arasında paralellik olmalı. Sorunun çözümü, kredi kartı faizini objektif kriterlere bağlamak. Bu kriter mevduat faizi veya Merkez Bankası kısa vadeli borçlanma faizi baz alınarak keyfi olmaktan çıkarılmalı. Aksi halde "kredi kartı sorunu" her iki-üç yılda bir tekrar eder.
Kredi kartı faizi korunuyor
Kredi kartı sorununu içinden çıkılamaz hale getiren en büyük etken; yüksek kredi kartı faizi. Bankaların "kredi kartı bir kredi türü değildir" şeklindeki açıklamaları, toplumu yanıltmak ve kandırmak amaçlı. Tüketicilere kredi kartıyla 36 aya kadar vadelerle alışveriş imkanı sağlayan kredi kartları bir kredi çeşididir.
Asgari tutarı ödeyenlere de kolaylık sağlansın
Düzenlemenin ayrıca temerrüte düşmemiş ancak her ay düzenli olarak kartının asgari tutarını ve yüzde 6-7‘lere varan faizini ödeyen ve bunları ödemek için çabalayan kredi kartı kullanıcısı tüketicilere yönelik bir düzenleme göz ardı edilmiş. Tüketici dernekleri, kart borcunun asgari tutarını ödeyerek kalan kısmı kredilendiren tüketicilere de kolaylık getiren bir uygulamanın bu yasa tasarısı içerisine alınmasını istiyor.
"Aidat soygunu" sürüyor
Tüketici Sorunları Hakem Heyetleri, Tüketici Mahkemeleri ve Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, kredi kart ücretlerinin yasal dayanağı olmadığı, tüketiciden tahsil edilmemesi ve edilmiş ise iade edilmesi gerekliliğine ilişkin kararları vardı. Ancak son düzenlemede, bankacılık lobilerinin kredi kartı aidatlarını yasallaştırma çabalarının arttığı görülüyor. Yeni düzenleme ile kredi kartı aidatı da gene korunuyor: "Kredi kartı kullanım bedeli" adı altında hiçbir hizmet karşılığı olmayan bir meblağın alınması Yargıtay kararlarına aykırı. Yargıtay, tutarın haksız şart olduğunu, hangi hizmet için alındığı belli olmayan bu tutarın yasalara aykırı olduğunu saptamıştı. "Kredi kartı aidatı " yasayla zorunlu hale getiriliyor. Miktarı artırılıyor. "Limitin yüzde 1‘i kadar" ifadesi ortalama 45 TL olarak alınan kart bedellerinin limite göre yıllık 500 TL‘ye kadar çıkmasına ve soygunun yasallaşmasına yardım edecek.
Tüketiciler Derneği:
Tüketici, faiz altında eziliyor
Kredi kartları ile ilgili yeni düzenleme, geç atılmış bir adım olsa dahi olumludur. Ancak sorunun bir daha yaşanmaması için kalıcı bir çözüm olmaktan son derece uzaktır. Önümüzdeki 3-4 yıl içerisinde yeniden böyle bir düzenlemeye ihtiyaç duyulacaktır. Bunun önüne geçilmesi gereken en önemli düzenleme "Kredi Kartı Faizlerinin " bugünkü nokta‘dan tüketici kredisi faiz oranlarına yakın bir rakama indirilmesidir. Bugün geçerli olan Kredi kartı aylık gecikme faiz oranı yüzde 4.71 ve yıllık yüzde 56.52‘dir. Bu bankaların kaynak maliyetinin yaklaşık 6 katıdır. Bu fahiş bir faiz oranıdır ve Tüketiciler bu faiz oranlarının altında ezilmektedir."
Tüketici Dernekleri Federasyonu:
Kart reklamları sınırlanmalı
Hükümetin kredi kartları borçlarını yeniden yapılandırma girişimi olumlu ama bu paketin asıl bankaların alacaklarını tahsil etmesine yarayacaktır. Tüketicileri mutlu etmeyecek. Düzenlemede, Temerrüt faizi üzerinden faiz alınması mağduriyeti artıracak. Fahiş kredi kartı faizleri ile aidat soygunu uygulamasının sürmesi de tüketicinin aleyhine devam edecek. Kredi kartı bir ödeme aracı. Ancak ülke şartlarında "gelir unsuru" gibi kullanılıyor. Bu yanlış kullanımı bankalar reklamlarla körüklüyor. Kredi kartı reklamları sınırlandırılmalı. "Alışveriş yapınca hiç ödeme yapılmayacak, üstüne puan, para kazanılacak" sanısı uyandıran yanıltıcı reklamlar kaldırılmalı.
Tüketiciler Birliği Genel Başkan Yardımcısı Mustafa Dinç:
Yapılandırma, bankaları kurtarıyor
Hükümet, bankaların icraya düşmüş batak alacaklarını temizlemek ve haksız bir şekilde aldıkları kredi kartı aidatlarını yasal hale getirmek amacıyla bankacılık lobisinin kontrolünde hazırlanan yasa ile tüketicileri büyük bir hüsrana uğratmıştır. Tüketicilerin bin bir ümitle aylardır bekledikleri yasa amacından tamamen sapmış ve her zaman olduğu gibi hükümetin göz bebeği olan finans sektörünü yani bankacıları koruma ve tahsilat işlemlerini kolaylaştırma yasa tasarısı olarak imzaya açılmıştır. Diğer taraftan halen ekstrelerde haksız olarak kesilen ve mahkemelerde iadesine karar verilen kart aidatı bu tasarı sayesinde bankacılar lehine yasalaşmaktadır. Artık hiçbir tüketici hakem heyetine ya da mahkemeye başvurup aidatı iptal ettiremeyecek."
Tüketiciler Birliği Başvuru Merkezi Başkanı Aydın Ağaoğlu:
Dağ fare doğurdu
Hazırlanan taslak tüketicilerin beklentileri açısından hayal kırıklığı olmuştur. Bu haliyle bankaların yasası olma durumundadır. Taslağın TBMM komisyonu veya TBMM Genel Kurulu‘nda düzeltilmesi için çaba sarf edeceğiz. Kredi kartı borçlusu aklı başında hiç kimsenin, uygulanmakta olan yüksek faiz nedeniyle kartını taksitlendirmesi düşünülemez. Kart borçlusu olup da, asgari ödeme miktarını ödemek için çırpınan tüketicilerin de kapsama alınması gerekiyor. Ayrıca, kredi kart aidatlarının yüksek yargı kararlarının hilafına yasallaştırılması da kabul edilemez.
Tüketiciler Birliği Genel Başkanı Nazım Kaya:
Mağdurlar, POS tefecilerinin elinden kurtarılmalı
Kredi kartı düzenlemesiyle kart mağdurlarının POS tefecilerinin elinden kurtarılmasını bekliyorduk. Evine haciz gelmesin diye nişan yüzüklerini, eskisini yenisi satanlar ve tefecilerin eline düşenler düzenlemeye alınmadı. Bu düzenlemeyi bankaların batık alacaklarını alma operasyonu olarak görüyoruz. POS tefecileri, önümüzdeki dönemde de kredi kartı mağdurlarından para kazanmaya devam edecek. Borçlarının asgari ödenmesi gereken bölümü yatırılan, her an icra takibi başlatılacak yüz binlerce kart borçlusu bulunuyor. Bu şekilde düzenleme çıkmazsa birkaç ay sonra kredi kartı yüzünden icralık olacak kişi sayısı yine inanılmaz rakamlara ulaşacak.‘‘