Fatih Ahidnamesi…
Fatih Sultan Mehmed’in Bosna Ahidnamesi, 28 Mayıs 1463'te Milodraz'da, Bosna'daki Fransisken rahiplerin lideri rahip Andjeo Zvizdovic'e verilen tarihi bir ferman...
Bu ehemmiyetli belge, bölgedeki Katolik halkın can ve mal güvenliğini, ibadet özgürlüğünü ve kiliselerinin korunmasını garanti altına alan erken dönem insan hakları metinlerinden biridir…
BİRAZ DAHA AYRINTI VERMEK GEREKİRSE
Cennetmekan Fatih Sultan Mehmed’in Bosna-Hersek’i fethinden sonra, 28 Mayıs 1463 tarihinde Milodraz’da yazıldı...
Fermanın aslı Bosna-Hersek’in Fojnica şehrindeki Fransisken Katolik Kilisesi’nde…
Bu ferman, Bosnalı Fransiskenlere geniş çaplı bir koruma sağlamak için Osmanlı Cihan Padişahı Fatih Sultan Mehmet tarafından çıkarıldı.
Fatih Sultan Mehmet Han’ın Fransisken rahiplerine verdiği ‘Ahidname’ olarak adlandırılan özgürlük fermanı, ilk insan hakları belgesi olarak kabul ediliyor.
Bu ferman, 4 Temmuz 1776 yılındaki ABD Anayasası’ndan 324 yıl önce yazıldı.
Fermanın Latin haflerine çevirisi şöyle;
“Nişan-ı hümayun şu ki:
Ben ki Sultân Mehmet Hanım. Cümle avâm ve havâssa ma‘lûm ola ki, işbu dârendegân-ı fermân-ı hümâyûn Bosna ruhbânlarına mezîd-i inâyetim zuhûra gelip buyurdum ki, mezbûrlara ve kiliselerine kimse mâni‘ ve müzâhim olmayıp ihtiyâtsız memleketimde duralar. Ve kaçup gidenler dahi emn ü emânda olalar.
Gelüp bizim hâssa memleketimizde havfsiz sâkin olup kiliselerine mütemekkin olalar. Ve yüce hazretimden ve vezîrlerimden ve kullarımdan ve reâyalarımdan ve cemî‘-i memleketim halkından kimse mezbûrelere dahl ve ta‘arruz edip incitmeyeler, kendülere ve cânlarına ve mâllarına ve kiliselerine ve dahi yabandan hâssa memleketimize âdem gelirler ise yemîn-i mugallaza ederim ki yeri, göğü yaratan Perverdigâr hakkıçün ve Mushaf hakkıçün ve ulu Peygamberimiz hakkıçün ve yüz yirmi dört bin peygamberler hakkıçün ve kuşandığım kılıç hakkıçün bu yazılanlara hiçbir ferd muhâlefet etmeye. Mâdâm ki bunlar benim emrime mutî ve münkâd olalar.
Şöyle bilesiz.”
FERMANIN GÜNÜMÜZ TÜRKÇESİYLE TERCÜMESİ
Bu padişah fermanı şöyledir:
Ahidname
Ben ki Sultan Mehmet Han’ım; sıradan ve seçkin bütün insanlar tarafından bilinsin ki, bu padişah buyruğunu ellerinde bulunduran Bosnalı [Fransisken] ruhbanlara büyük bir lütufta bulunarak şunları buyurdum:
Adı geçenlere ve kiliselerine hiç kimse engel olmayacak ve sıkıntı vermeyecektir ve onlar sakınmaksızın ülkemde yaşayacaklardır. Ve kaçıp gidenler bile güven içinde olacaklardır.
Gelip ülkemizde korkusuzca oturacaklar ve kiliselerine yerleşeceklerdir. Ne ben, ne vezirlerim, ne kullarım, ne uyruklarım, ne de ülkemin bütün halkından hiç kimse adı geçenlere —kendilerine ve canlarına ve mallarına ve kiliselerine ve dışarıdan ülkemize gelenlerine— dokunmayacak, saldırıp incitmeyecektir. Yeri, göğü yaratan Rızıklandırıcı adına ve Kur’an adına ve ulu Peygamberimiz adına ve yüz yirmi dört bin peygamber adına ve kuşandığım kılıç adına yemin ederim ki, bu kişiler emrime itaat ettikleri sürece, bu yazılanlara hiç kimse uymazlık etmeyecektir.
Böyle biline.”