Prof. Dr. Rüstem Hayat, böcek bilimi ve özellikle böcek sistematiği alanındaki çalışmalarıyla tanınan akademisyenlerden biri. Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölümü'nde görev yapan Hayat, bilim dünyasına kazandırdığı yeni çiçek sineği türüne Orthonevra abdullahi adını verdi. Yeni türün adı, Hayat'ın 1998 yılında henüz 1 yaşındayken hayatını kaybeden oğlu Abdullah'ın hatırasından geliyor. Türün örnekleri Türkiye'de Erzurum ve çevresinin yüksek rakımlı bölgelerinden toplandı; Gürcistan'dan toplanan benzer örnekler de bilimsel incelemeye dahil edildi.
Prof. Dr. Rüstem Hayat kimdir?
Prof. Dr. Rüstem Hayat, Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölümü öğretim üyesi. Üniversitenin resmi akademik profilinde Hayat'ın aynı zamanda Entomoloji Anabilim Dalı Başkanlığı görevini yürüttüğü görülüyor.
Hayat, lisans eğitimini 1986 yılında Atatürk Üniversitesi Bitki Koruma Bölümü'nde tamamladı. Aynı üniversitede Bitki Koruma alanında 1989'da yüksek lisansını, 1993'te ise doktorasını bitirdi. Akademik çalışmalarını özellikle entomoloji ve böcek sistematiği üzerine yoğunlaştırdı.
30 yılı aşkın süredir böcekler üzerinde çalışmalar yapan Hayat, yeni keşfi için bunun bilim dünyasına kazandırdığı 17'nci tür olduğunu söyledi. Akademisyenin entomolojiye katkıları nedeniyle başka bilim insanları tarafından Rhayatus adlı bir cins ile Coeliastes rustemi, Erax hayati, Merodon hayati ve Sarcophaga hayati adlı dört türe de Hayat'ın isminden esinlenen adlar verildi.
Orthonevra abdullahi nedir?
Orthonevra abdullahi, Diptera yani sinekler takımının Syrphidae olarak bilinen çiçek sinekleri familyasına dahil edilen yeni bir tür.
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, yeni türün Türkiye ve Gürcistan'dan toplanan örneklerin incelenmesi sonucunda bilimsel literatüre kazandırıldığını 22 Eylül 2026 tarihinde duyurdu.
Hayat'ın açıklamasına göre türün larvaları özellikle organik madde bakımından zengin topraklarda yaşıyor. Bu dönemde toprağın ayrışmasına ve mineral maddelerin kullanılabilir hale gelmesine katkıda bulunuyor. Ergin bireyler ise çiçekli bitkileri ziyaret ederek tozlaşma ve döllenme süreçlerinde rol oynuyor.
Rüstem Hayat sineğe neden oğlunun adını verdi?
Yeni türün adındaki “abdullahi”, Prof. Dr. Rüstem Hayat'ın oğlu Abdullah'ın hatırasından geliyor.
Hayat'ın oğlu Abdullah 1998 yılında, henüz 1 yaşındayken hayatını kaybetti. Akademisyen, oğlunun adını kalıcı hale getirmek ve hatırasını bilimsel literatürde yaşatmak istediğini anlattı. Hayat'ın babasının ve yeğeninin adının da Abdullah olması nedeniyle bu ismin ailesinde ayrı bir anlam taşıdığını belirtti.
Hayat, yeni türlerden birine oğlunun ismini vermeyi bu nedenle tercih etti. Tür, bilimsel adlandırma kuralları doğrultusunda Orthonevra abdullahi olarak adlandırıldı.
Orthonevra abdullahi ismindeki “i” ne anlama geliyor?
Prof. Dr. Rüstem Hayat, türün isimlendirilmesindeki dikkat çekici ayrıntıyı da anlattı. “Abdullah” adı bilimsel adlandırma kurallarına göre Latinceleştirilerek “abdullahi” biçimine dönüştürüldü.
Hayat'ın açıklamasına göre sondaki “i” eki, ismin bir erkeğe ithafen verildiğini gösteriyor. Yeni türün yayımlandığı bilimsel çalışmada da isim tercihinin kökeni etimoloji bölümünde anlatıldı.
Böylece Abdullah adı, uluslararası zoolojik isimlendirme sistemine uygun biçimde türün bilimsel adına taşındı.
Orthonevra abdullahi nerede bulundu?
Yeni sinek türünün Türkiye'deki örnekleri Kuzeydoğu Anadolu'da, Erzurum ve çevresindeki yüksek rakımlı alanlardan toplandı.
Hayat, örneklerin aslında yıllar önce Erzurum çevresinden toplandığını belirtti. Daha sonra komşu Gürcistan'da farklı bilim insanları tarafından benzer örneklerin elde edildiği görüldü. Türkiye ve Gürcistan'dan gelen materyaller bir araya getirilerek uluslararası ortaklarla incelendi.
Çalışma sonucunda incelenen örneklerin bilim dünyası için yeni bir tür olduğu ortaya konuldu. Türün özellikle yüksek rakımlı bölgelerde görüldüğü belirtildi.
Orthonevra abdullahi ne zaman bilim dünyasına tanıtıldı?
Yeni tür Eylül 2026'da bilimsel literatüre girdi. Çalışma uluslararası hakemli zooloji dergisi Zoologischer Anzeiger'de yayımlandı.
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi de 22 Eylül'de yayımladığı resmi duyuruyla Prof. Dr. Rüstem Hayat'ın yeni sinek türünü bilim dünyasına kazandırdığını açıkladı. Üniversitenin duyurusunda türün Türkiye ve Gürcistan'dan toplanan örneklerden tanımlandığı ve Orthonevra abdullahi adıyla kayıtlara geçtiği belirtildi.
Hayat, Türkiye'nin iki kıta arasında bulunması nedeniyle son derece zengin bir biyoçeşitliliğe sahip olduğunu, henüz tanımlanmamış başka türlerin de bulunduğunu düşündüğünü ifade ediyor. Yeni keşif de Erzurum'un yüksek kesimlerindeki biyolojik çeşitliliğe ilişkin bilimsel kayıtlara yeni bir tür eklemiş oldu.
