Economist dergisi her yıl bir demokrasi endeksi raporu yayınlar. 2010 raporu Türk demokrasisinin durumu hakkında iyi bir fikir veriyor.
Rapor, demokrasi için serbest seçimlerin yeterli olmadığı noktasından hareket ediyor. Demokrasi, özgürlüklerin korunması amacına yönelik, kurumsallaşmış ilkeler ve uygulamalar şeklinde tanımlanıyor.... Rapor ülkelerin demokrasi düzeyini şu beş öğe bakımından inceleyip not veriyor: Serbest seçimler, hükümetin işleyişi, siyasal katılım, demokrasi kültürü ve özgürlükler.
Rapor aldıkları notlara göre ülkeleri dört grupta topluyor. Birinci grupta tam demokrasiler var. AB ülkelerinin çoğu, Avustralya, Kanada, İsviçre, Japonya bu grupta. İkinci grup kusurlu demokrasilerden oluşuyor. Bu gruba, İtalya, Fransa, Yunanistan, Doğu Avrupa ülkeleri, İsrail, Brezilya giriyor. Üçüncü grubun adı ise, "hybrid". Arnavutluk, Rusya, Singapur, Gürcistan, yani melez rejimler. Rapor bunlar için ‘demokrasi‘ sözcüğünü kullanmıyor. Bu grup, otoriter rejimlerle demokrasiler arasındaki ülkelerden oluşuyor. Bu gruba giren devletlerin özellikleri, hukuk devletinin ve sivil toplumun zayıf olması, basının taciz edilmesi ve baskı altında olması, yargı bağımsızlığının bulunmaması. Türkiye bu grupta. Rusya, Arnavutluk, Gürcistan, Ermenistan, Irak, Uganda, Kenya da aynı grupta. Dördüncü grup ise, İran, Çin, Arap ülkeleri gibi demokrasiden iyicene uzak otoriter ülkelerden oluşuyor.
Bundan da anlaşılacağı gibi, üçüncü gruba giren ve 162 devlet arasında 89‘uncu sırada olan Türkiye gerçek bir demokrasi sayılmıyor. Kusurlu demokrasiler kategorisine bile girmiyor... Türkiye‘nin notları şöyle: Seçimler: 7.92, hükümetin işleyişi: 7.14, siyasal katılım: 3.89 (oysa 2007 raporunda 4.4) siyasal kültür: 5, Özgürlükler: 4.71 (oysa 2007 raporunda 5.59) Not ortalaması: 5.73... Şimdi siz karar verin. Economist Türkiye‘nin gerçek bir demokrasi olmadığını söylemekte haklı mı, haksız mı?
Rıza Tüzmen MİLLİYET