Üzerinde yaşadığımız gezegen, insan aklının sınırlarını zorlayan o sessiz ve sarsıcı dönüşümünü yeraltının karanlık dehlizlerinde sürdürüyor. Frontiers in Earth Science dergisinden sızan son jeokimyasal veriler, Sahra Altı Afrika'nın kaderini tamamen değiştirecek jeolojik bir uyanışı tüm çıplaklığıyla gözler önüne serdi. Milyonlarca yıl sonra yeryüzünün fiziki yapısını geri dönülemez biçimde parçalayacak bu kırılmanın, koca kıtayı iki devasa kara kütlesine böleceği aktarıldı.
MİLYONLARCA YIL SONRA GELEN UYANIŞ
Tanzanya kıyılarından Namibya'ya kadar uzanan ve tam 2 bin 500 kilometrelik bir alanı kaplayan Kafue Rifti'nin bugüne dek tamamen uyuduğu sanılıyordu. Ancak son yıllarda sadece sismik cihazların hissedebildiği o gizemli sarsıntılar ve uydulara yansıyan milimetrik zemin oynamaları bilim dünyasının ezberlerini bozdu. İngiltere’deki Oxford Üniversitesi'nin radarına takılan Zambiya’daki jeotermal kuyularda yapılan titiz incelemelerin, o korkutucu gerçeği ortaya çıkardığı kaydedildi.
DÜNYANIN KALBİNDEN SIZAN HELYUM-3
Araştırma ekibinin başındaki Rūta Karolytė ve arkadaşlarının, yer kabuğunun yüzlerce kilometre altından fışkıran o çok nadir Helyum-3 elementini tespit ettiği vurgulandı. Mantodaki magmatik hareketliliğin yeryüzüne çıkış aradığını gösteren bu gaz sızıntısı, kıtanın alt tabakadan itibaren yırtılmaya başladığını kanıtladı. Yaşanan bu tarihi sürece ilişkin Kaliforniya Üniversitesi'nden Profesör Estella Atekwana'nın dudaklarından,
"Olgunlaşmış, bitmiş kıta sınırlarını tanımak kolaydır. Ancak yeni bir plaka sınırının doğuş aşamaları tamamen belirsizdir. Kafue Rifti, volkanlar ve devasa depremler orijinal koşulları tamamen silip süpürmeden önce, bize bir kıtanın doğuş anını yakalamak için milyonda bir denk gelecek nadir bir fırsat sunuyor."
AFRİKA'NIN GÜNEYİ TAMAMEN KOPACAK
Araştırmanın mimarlarından Prof. Mike Daly ise sürecin bir tırnağın uzama hızıyla ilerleyeceğine ve bölgede deprem fırtınalarının, lav akıntılarının şiddetleneceğine dikkat çekti. Derinleşen o dev yarıklara zamanla Akdeniz ve Hint Okyanusu sularının dolacağı, 20 milyon yıl içinde güney kısmın ana kıtadan koparak haritalara yepyeni bir okyanus ekleyeceği ifade edildi. Şimdilik denize kıyısı olmayan Zambiya için ise bu tektonik sarsıntıların, yüksek helyum rezervleri ve jeotermal santraller sayesinde devasa bir ekonomik fırsat kapısını araladığı bildirildi.
