Sultan Aziz nasıl şehit edildi?

Sultan Abdülaziz Han’ın şehit edildiği odaya giren Millî Gazete tarihin bir sayfasına daha ışık tutuyor...

Sultan Abdülaziz Han’ı şehadetinin 141. yılında,şehit edildiği odada, Marmara Üniversitesi Yakın Çağ Tarihi Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Vahdettin Engin ile konuştuk. Şahsi ikbal peşinde koşan paşalarınSultan Aziz’i katlettiğini ifade eden Engin, “Abdülaziz Han’ın ölüm şekli bir buçuk asırdır tartışılıyor. Ama muhtelif evraklar,padişahın katledildiğini gösteriyor. Mesela Sultan Aziz’in naaşını yıkayan imamın ifadesi şok edici. İmam, sultanın kalbinin üzerinde bir darbe olduğunu ve yıkarken bile ufak sızıntıların olduğunu söylüyor. Bu bilgi bile padişahın öldürüldüğünü ispat için tek başına yeterlidir” diye konuştu.

TOLGA SAÇIKARALI

İSTİHBARAT ZAFİYETİ SULTANIN CANINA MAL OLDU

Sultan Abdülaziz Han neden hal edildi? Sultanı hal eden paşaların amacı neydi?

Sultan Abdülaziz, kurduğu güçlü donanma ve Avrupa seyahati ile dikkatleri üzerine çekmişti. Hal edilmesinde, abisi Abdülmecit’in aksine gelenekçi yapısı ve dindar görünümününde etkili olduğu söylenebilir. Dünyanın en büyük donanmalarından birisini kurdu ama milyonlarca altın borçla. Devlet-i Ali, 1875’te bu borçları ödeyemeyeceğini açıkladı. İşleri yöneten Sadrazam Mahmut Nedim Paşa olsa da fail Sultan Abdülaziz olarak kabul edildi. Bu borçlanmanın dışında şahsi ikbal peşinde koşan paşaların aykırı hareketleri de etkili oldu. Darbenin en önemli adamı Serasker (Genelkurmay Başkanı) Hüseyin Avni Paşa, birkaç kez görevden alındığı için Sultan Aziz’e kin besliyordu. Ayrıca 5. Murat’ın da darbecilerin finansörü olduğunu unutmamak lazım. 5. Murat amcasını tahtan indirmek için darbeyi finanse etti. Üstelik bunu da Lorando ve Tubini isimli iki bankerden yüklü miktarda borç alarak yaptı. Sultan Aziz’in tüm olanlardan habersiz olması, yani istihbarat zafiyeti canına mal oldu.

(Sultan'ın şehit edildiği odadan Hüseyin Avni Paşa'nın köşkü görülüyor)

DARBEDE İNGİLİZ VE FRANSIZ PARMAĞI

Darbeyi yapanların dış devletlerle bağlantıları nelerdi?

Sultan Aziz’e yapılan darbenin bir numaralı adamı Serasker (Genelkurmay Başkanı) Hüseyin Avni Paşa’dır. Hüseyin Avni Paşa darbeden hemen önce Fransa’ya giderek Fransa Cumhurbaşkanı Patrice de Mac-Mahon ile görüşmüştür. Onun dışında Mithat Paşa da İngiliz büyükelçisi Henri E. ile sürekli temas halindedir. Öte yandan darbeci paşalar Harp Okulu kumandanı Süleyman Paşa, Kayserili Ahmet Paşa ve Şeyhülislam Hayrullah Efendi’nin de yabancı gazeteci ve elçilerle irtibatları dönem dönem yazılmıştır. Bu veriler bizlere darbenin ithal olduğunu gösteriyor.

( Sultan Abdulaziz Han'ın ruhunu teslim ettiği yer: Eski Ferihe Karakolu / Bugün yerinde Kabataş Erkek Lisesi'nin Kültür Evi bulunuyor )

NAAŞI YIKAYAN İMAMIN ŞOK EDEN İFADESİ

Sultan, gerçekten intihar mı etti, yoksa öldürüldü mü?

Bu, tarih camiası tarafından hala tartışılsa da, evraklar ve hadiseler bize Sultan Aziz’in öldürüldüğünü gösteriyor. Çünkü Hüseyin Avni Paşa olay mahalline 15 dakika sonra intikal etmiştir. Sultan’ın bileklerinin kesildiğinin anlaşılmasından hemen sonra paşanın Feriye Sarayı’na gelmesi, böyle bir olayı beklediğini gösterir. Ayrıca Sultan Aziz, 4 Haziran sabahı bilekleri kesilmiş halde bulunduğunda daha ölmemiştir. Sarayın yanındaki Feriye Karakolu’nun yatakhanesine taşınır. Hüseyin Avni Paşa, vakayı yazan 19 doktor gelmeden önce olay mahallindedir. Gelen doktorlar sadece bileklerine bakarak rapor yazabilirler. Padişahın sadece bileklerine bakılarak tetkik edilmesi de öldürüldüğünü gösterir. Onu dışında daha sonra Sultan Hamid’in kurdurduğu Yıldız Mahkemelerinde ifade veren birisi olayın gidişatını tamamen değiştirir. Sultan Aziz’in naaşını yıkayan imam, sultanın kalbinin üzerinde bir darbe olduğunu ve yıkarken bile ufak sızıntıların olduğunu söyler. Bu bilgi bile padişahın öldürüldüğünü ispat için tek başına yeterlidir.

Sultan Murat akli melekelerini nasıl kaybetti?

5. Murat, amcasına yapılan darbenin direkt olarak içindedir. Hatta darbeci paşalar, Sultan Murat’ın şehzadeliğinde kullandığı Fikirtepe’deki köşkünde sık sık görüşürler. Hatta Şehzade Abdülaziz’in mabeyncilerindenZiver Bey, düzenli olarak padişahın yaptıklarını gelip Sultan Murat’a anlatır. Darbe esasen bu köşkte planlanmıştır. 31 Mayıs olarak planlanan darbe, padişahın Hüseyin Avni Paşa’yı 29 Mayıs günü saraya çağırması ile bir gün erkene alınmıştır. Hüseyin Avni Paşa, Sultan Aziz’in darbeyi öğrendiğini zannederek saraya gitmemiş ve darbeyi bir gün erkene almıştır. Ancak 5. Murat darbenin bir gün erkene alındığından habersiz, Dolmabahçe Sarayı’ndaki odasında beklemektedir. Darbeyi yapan askerler görevi tevdi etmek için 5. Murat’ın odasına girdiğinde, kendisini öldürmeye geldiklerini zanneden yeni Sultan, ani bir travma geçirmiştir. Zaten daha sonrasında ne Eyüp Sultan’da kılıç kuşanabilmiş ne de Cuma selamlıklarına çıkabilmiştir.

SULTAN HAMİD DARBECİLERİ SÜRGÜNE GÖNDERDİ

Darbeci paşalara sonra ne oldu?

Maliye Nazırı Mahmut Celaleddin Paşa’nın yazdığı bir mektup üzerine, Sultan Abdülhamid’in emri ile kurulan Yıldız Mahkemelerinde 11 kişi yargılandı. Bunların içinde 5. Murat ve annesi de vardı. Bunların 9’u için idam 2’si için 10’ar yıl hapis kararı çıktı. Fakat Sultan Hamid paşalardan müteşekkil bir komisyonunda vakayı incelemesini, ifadeleri dinlemesini istedi. Bu heyetinde 15’i idam edilmeliler, 10’u da edilmemeliler cevabı verdi. Fakat padişah tüm bu kararlara rağmen darbecileri Taif’e sürgüne gönderdi. Darbeciler, 3 yıllık sürgün hayatından sonra 1884’te boğularak öldürüldüler.Bu boğdurma vakası da Abdülhamid’in üzerine kaldı. Ancak şahsi kanaatim sultanın öldürmediği yönünde. Çünkü zaten darbecilerin kaçmaları halinde vur emri var. (Bu emir de İngilizlerin Mithat Paşa’yı kaçırmaya çalışmaları neticesinde verilmiştir) Eğer padişah onları öldürtecek olsa kurşunlatıp, kaçak süsü verdirebilir. Ancak darbecilerin başında bekleyen subayların bir kısmı, Hüseyin Avni Paşa’yı öldürdüğü için idam edilen Çerkez Hasan’ın silah arkadaşı. Benim kanaatim darbecilerin katlini o askerlerin yaptığı…

(Şehit Sultan Abdulaziz Han)

Sultan’ın ölümünün ardından Abdülhamid Han’ın kurdurduğu mahkeme kayıtları bugün nerede?

Binlerce sayfadan oluşan Yıldız mahkemelerinin kayıtları bugün Sultanahmet’ten Kâğıthane’ye taşınan Osmanlı Arşivleri’ndedir. Mahkeme kayıtlarını şimdiye kadar tamamen tarayan İsmail Hakkı Uzunçarşılı’dır. Onun dışında birçok tarihçi evrakları incelemiştir. Ben de bir dönem kayıtlar üzerinde çalışmıştım. Fakat çok hacimli dokümanlar olduğu için hepsini baştan sona taramak ciddi zaman ve emek isteyen bir iştir.

(Sultan Abdulaziz Han'ın bileklerinin kesildiği oda / Bugün Kabataş Erkek Lisesi'nin Müdür Odası olarak kullanılıyor)

Osmanlı tarihinde daha önce de hal vakaları ve padişah katilleri yaşanmıştı. Sultan neden boğularak öldürülmedi veya intihar süsü verilmeye çalışıldı?

Boğdurularak öldürülen son padişah 4. Mustafa’dır. Tahta geçeceği istihbaratı üzerine 2. Mahmut tarafından boğdurulmuştur. Fakat Tanzimat Fermanı’ndan sonra hiç böyle bir vaka yaşanmamıştır. Bunun sebebi de kanunun değişmesidir. Sultan Abdülmecit’in “Bundan sonra hiç kimse mahkeme kararı olmadan idam edilemez” hükmünden sonra, mahkeme olmadan birisinin öldürülmesi yasaklanmıştır. Bu yüzden darbeciler ilk etapta Sultan Abdülaziz’i idam edemedi. Sultan Murad’ın akli dengesinin olmayışı ve Sultan Abdülaziz’in hala hayatta olması darbecileri tedirgin etti. Padişahı mahkemeye çıkartamazlardı da öldüremezlerdi de. Geriye bir tek intihar süsü vermek kaldı. Bu da en kısa yolu ile bileklerinin kesilmesiydi.

03 Haz 2017 - 23:59 - Gündem


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Milli Gazete Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Milli Gazete hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Milli Gazete editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Milli Gazete değil haberi geçen ajanstır.



Şehir Markaları

Siz de şehir markaları arasındaki yerinizi mutlaka alın...

+90 (212) 697 10 00
Reklam bilgi


Anket Asgari ücret 2022 ne kadar olmalı?