Çeçen direnişi sırasında ailesini, ayağını kaybeden ve defalarca yaralanan Şamil Basayev, 10 Temmuz 2006'da İnguşetya'nın bir konvoyda, Rusların yerleştirdiği patlayıcının infilak etmesi sonucu şehit oldu.
Çeçen mücadelesinin öncü isimlerinden olan Şamil Basayev; sürgün yaşamış, işgal ve baskı görmüş, katliamlara uğramış bir halkın ve bu halkın bir parçası olan ailesinin sürgünden vatanlarına dönmelerinden kısa bir süre sonra, 14 Ocak 1965'de Çeçenistan'ın Vedo Köyü'nde dünyaya geldi. Basayev, Sovyetlerin dağılmasından sonra Kafkas halklarının özgürlük mücadelesine aktif olarak destek verdi. Basayev, Abhazya'nın işgalden kurtarılmasında birinci derecede etkili olan Kafkas Halkları Federasyonu (KHK) birliklerinin komutanlığına getirildi. Rusya, Dudayev'e karşı askeri birliklerini Çeçenya'ya gönderince Basayev de Çeçenistan'a döndü ve Dudayev karşıtı Rus yanlısı silahlı muhalefeti dağıttı. 1991 yılında Dudayev önderliğinde bağımsızlığını ilan eden Çeçenya'ya yönelik Rusya'nın baskılarını ve Çeçenistan'daki insanlık dramını dünya gündemine getirmek için bir Rus yolcu uçağını Ankara'ya kaçırdı. Bu eylemi ile dünya kamuoyunca tanınan Basayev, Ruslar tarafından en fazla aranan liderlerden biri haline geldi. Nitekim Rus savaş uçakları 1995 yılında Şamil'in Vedeno'daki evini bombalayarak aralarında eşinin ve çocuklarının da bulunduğu ailesinden 11 kişiyi katletti.
Daha önce Afganistan, Karabağ ve Abhazya'da gösterdiği kahramanlıklarla tanınan Şamil Basayev kendisine bağlı 150 kişilik grubunu kamyonların içindeki tabutlara yerleştirerek Rus sınırından sızıp Stavropol bölgesindeki Buddennovsk kentini bastı. Şehirde Rus askerleriyle çatıştıktan sonra Buddennovsk Hastanesine çekilerek bin beş yüz kişiyi rehin aldı. Bunun üzerine oldukça endişelenen Rus yönetimi hastaneyi tanklarla ve helikopterlerle muhasara altına almakla yetinmeyip kente 16 bin kişilik takviye birlik gönderdi. Rus güvenlik güçleri Kuzey Kafkaslardaki hava alanlarını kapattı, bölgedeki tüm güvenlik birimlerini alarm durumuna geçirdi. Moskova'ya giriş çıkıştan kontrol altına aldı.
Şamil Basayev her mücahidinin öldürülmesine karşılık 10 rehineyi öldüreceğini açıkladı. Ve "Çeçenistan'daki saldırıların derhal durdurulması, askerlerin çekilmesi, Dudayev'le görüşme masasına oturulması." şartlarını koştu.
Rus Güvenlik güçleri Başkan Yeltsin'in talimatıyla hastaneye artarda operasyonlar düzenlediler fakat herhangi bir sonuç elde edemediler. Rusların düzenlediği saldırılar sonucu yaralanan, kadın ve çocuklardan oluşan rehineler Çeçenler tarafından serbest bırakıldılar. Rehineler kendilerine Çeçenler'in oldukça iyi davrandıklarını ifade ettiler. Kendi annesi, babası, kardeşleri, yeğenleri bütün aile efradı Ruslar tarafından acımasızca öldürülen Şamil Basayev'in rehinelere bu tavrı oldukça dikkat çekiciydi. O sadece gaddarca sürdürülen bu zulmün durdurulmasını istiyordu. İntikam için korunmasız insanlara silah çekmiyor, hatta onları kolluyordu.
Baskının 4. günü Rusya'nın Çeçenistan'daki birliklerinin komutanı ve İçişleri Bakan Yardımcısı General Anatoly Kulikov tüm birliklere Çeçenistan'daki askeri operasyonu durdurmaları emrini verdi. Emir Başbakan Victor Çernomirdin ile Budennovsk Hastanesinde komutan Şamil Basayev arasındaki mutabakattan sonra verildi. Üzerinde anlaşmaya varılan ortak metin "rehinelerin serbest bırakılmasına karşılık Rusya'nın Çeçenistan'daki operasyonu durdurması, Dudayev'in temsilcileri ile görüşme masasına oturulması, Basayev ve beraberindekilerin Çeçenistan'a güvenli dönüşlerinin sağlanmasını, kalan son rehinelerin de dönüş sonunda serbest bırakılması"nı içeriyordu.
Şamil Basayev'in şartları üzerine Moskova'dan Çeçenistan'ın başkenti Grozni'ye Milliyetler Bakan Yardımcısı Vyaçeslav Mihailov gönderildi. Görüşmelerde Çeçen heyetine de Dudayev'in yardımcılarından Genel Savcı Osman İmayev başkanlık etti.
Budennovsk baskınının 5. günü Çeçenler, içinde 150 rehinenin bulunduğu 7 otobüsle Çeçenistan'a doğru yola çıktılar. Rehinelerin içinde 8 Rus parlamenter, 16 gazeteci de bulunuyordu. Diğerleri ise geri kalan rehinelerin serbest bırakılması için gönüllü rehine olmayı kabul edenlerden oluşuyordu. Şamil Basayev şehit olan 16 arkadaşı için derin donduruculu buzdolaplarını da temin ettikten sonra yola koyuldu. Rusya Başbakanı "silahlı Çeçen grup yerine ulaştıktan sonra hiç kimseye acınmayacaktır" gibi tehditler savursa da Çeçenler Çeçenistan'a ulaştılar ve son duraklarında rehineleri serbest bıraktılar. Şamil Basayev'in operasyonu o kadar düzenli ve güzel sonuçlandı ki tek Rus rehine öldürülmedi. Ölen rehinelerin hepsi Ruslar'ın rasgele açtıkları ateşin kurbanıydı. Boris Yeltsin'in küplere binerek Şamil Basayev'i terörist ilan etmesini Nobel Ödüllü Rus Akademisyen Andrei Saharov'un eşi bile şöyle cevaplıyordu: "Bu olaylar Çeçenistan'da patlak veren savaşın uzantılarıdır. Terörizm değildir."
Çeçenistan'a müdahaleye karşı olan muhalefetin kuvvetlenmesi üzerine Başkan Yeltsin hakkında parlamentoda güven oylamasına gidileceği açıklandı. Ve uzmanlar Başkanlık Seçimlerinde Çeçenistan'daki müdahaleye muhalif Başbakan Çernomirdin'in Yeltsin'den daha fazla şansa sahip olduğunu ifade ediyorlar.
Son olarak Stovropol Bölgesi Savcısı Çeçen Komutan Şamil Basayev ve altı arkadaşı hakkında tutuklama emri çıkarttı. Fakat atı alan Üsküdar'ı geçmiş, Çeçenler'in yeni Şamil'i Yeltsin'i sarsmış, Moskova'yı paniğe sevk etmiş, "beyaz ev" olarak bilinen hükümet binasındaki parlamenterlerin bile kaçışmasını sağlamıştı. Koca Rusya bir mücahit grubun karşısında dize gelmişti. İman ve cesaret olduktan sonra bir Müslümanın ne yapacağı ve neye bedel olduğunu tarihin sayfaları bir kere daha yazıyordu.
