Ülkemizde ekmeklerin üzerinde tek bir çizgi bulunuyor.
Ekmeklerde bu tek çizginin anlamı nedir?
Neden olduğunu merak ettiniz mi hiç?
Ecdadımızın ekmeğin üzerine tek çizgiyle “Elif” yazmasının esbab-ı mucibesi ne olabilir?
Rivayetlere göre;
Ekmeklerde bu tek çizginin anlamı Osmanlı İmparatorluğu’na kadar dayanıyor.
Hikâye şöyle;
* “Bursa’nın fethinden sonra Orhan Gazi, bölgedeki fırınları gezer ve ekmeklerde neden üç çizgi bulunduğunu sorar.
Fırıncı da Hristiyan inancına göre Tanrı, oğul ve kutsal ruhu hatırlatsın diye üç çizgi çektiklerini söyler.
Durumdan çok etkilenen Orhan Gazi; “Bundan sonra bütün Müslüman fırıncılar, Allah’tan başka ilah olmadığına işaret etmek için ekmeğin üzerine bir çizgi çeke” diye bir ferman yayınlar.
Rivayete göre o günden beri ülkemizde ekmeklerin üzerine tek çizgi çekiliyor.”
Bir başka benzer rivayet ise şu şekilde;
“Yıl 1326. Osmanlı İmparatorluğu’nun ikinci padişahı Orhangazi, babası Osman Gazi’nin vasiyeti üzere Bursa’yı fethediyor. Fetihten kısa bir süre sonra tebdil-i kıyafet bugün Uludağ dediğimiz Keşiş Dağı’nın etekleri etrafındaki Hristiyan mahallerinin esnafını dolaşıyor. Fırınları tek tek denetliyor, terazilerini kontrol ediyor, sıhhatli ekmekler pişirmeleri konusunda fırıncılara uyarılarda bulunuyor ve bereketli işler dileyip çıkıyor.
Yine fırının birini kontrol ederken ekmeklere gözü takılıyor. Nitekim bu ekmekler daha önce fırınlarda gördüğü ekmekler gibi değil, üzerlerinde üç çizgi var.
Halbuki Orhan Gazi, Söğüt’ten beri almış olduğu eğitim gereği ekmek yapan ustaların ekmeklerin üzerine tek çizgi çektiğini görmüştü. Tek çizgi çekilmesinin normal olduğunu, çekilen bu çizginin hamurun hava alması, ekmeğin iyi pişmesi için gerekli olduğunu gayet iyi biliyordu.
Peki, bu üç çizgi de neyin nesiydi?
Merak ediyor ve fırıncıya soruyor, “Somonun üzerine üç tane çizgi çektin, bu nedir?”
Hristiyan fırıncının verdiği cevap: “Biz Hristiyanız. Yediğimiz ekmek bizlere Tanrı, oğul ve kutsal ruhu hatırlatsın diye ekmeklerimizin üzerine üç çizgi çekeriz.”
Verilen bu cevap karşısında derinden etkilenen Orhan Gazi derhal bir ferman yayınlıyor. (Aşık Paşa Zade’nin Tevârîh-i Âl-i Osmân adlı eserinde de bu kıssa aynen anlatılır.) Fermanda Orhan Gazi, “Emrim odur ki bundan sonra bütün Müslüman fırıncılar Allah’tan başka ilah olmadığına işaret etmek için bütün ekmeklerin üzerine bir çizgi çeke” diye buyuruyor.
Orhangazi’nin bu fermanından sonra bütün Müslüman fırıncılar ekmeklerin üzerine tek çizgi çekmeye başlıyor.”
BAŞKA İDDİALAR DA VAR!
Bir başka iddiaya göre de;
Ekmeğe çizik atılmasının nedeni dini değil; hamurun pişerken eşit kabarmasını sağlamak ve içindeki buharın çıkışına yardımcı olmak.
“İddiada bir fermandan bahsedildiği için Orhan Gazi dönemine dair kaynaklara bakılabilir. Bu dönemi en iyi anlatan isimlerden biri Aşıkpaşazade. Onun Tevârîh-i Âl-i Osman adlı eseri, Osmanlı’nın ilk yıllarını anlatan en bilinen kaynaklardan biri. Bu hikâyeyi kontrol etmek için de oldukça uygun bir metin. Ama eser tarandığında ekmekle ya da fermanla ilgili böyle bir bilgiye rastlanmıyor. Günümüzde ekmeğe çizik atılmasının sebebi dini değil, daha çok pişirme tekniğiyle ilgili. O çizgi sayesinde ekmek dengeli kabarıyor, içerideki gaz düzgünce çıkıyor ve ekmek daha güzel bir şekil alıyor. Orhan Gazi’ye bağlanan bu hikâye ise tarihi bir belgeye dayanmıyor. Muhtemelen kulaktan kulağa yayılmış, zamanla halk arasında efsaneye dönüşmüş bir anlatı…”
***
Bir soru da okura;
Sizce hangi rivayet daha sağlam?