Sonbaharın kendisini iyice hissettirmeye başladığı ekim ayı, balık sofralarının da en hareketli dönemlerinden biri. Deniz suyunun serinlemesi ve balıkların göç hareketlerinin hızlanmasıyla tezgâhlardaki çeşitlilik artıyor. Palamut ve lüfer ekim ayının yıldızları arasında yer alırken uskumru, istavrit, barbun, tekir, çipura ve sardalya da tercih edilebilecek türler arasında bulunuyor. Balığın bolluğu ise deniz, bölge, hava koşulları ve o yılki av durumuna göre değişebiliyor.
Palamut ekim sofralarının yıldızı
Ekim denildiğinde ilk akla gelen balıklardan biri palamut oluyor. Ağustos sonunda başlayan palamut hareketliliği eylül ve ekim aylarında belirgin şekilde artıyor.
Palamut bu dönemde irileşip yağlandığı için hem lezzet hem de pişirme seçenekleri açısından öne çıkıyor. Fırın, ızgara, tava ve buğulama yöntemleriyle hazırlanabiliyor.
Özellikle fırında soğan, domates ve çeşitli sebzelerle hazırlanan palamut sonbahar sofralarının klasiklerinden biri olarak öne çıkıyor.
Lüfer en lezzetli dönemlerinden birine giriyor
Ekim ayının öne çıkan bir diğer balığı lüfer. Deniz suyunun soğumasıyla birlikte lüferin yağlanması ve lezzetinin artması bu dönemde hızlanıyor.
Lüfer özellikle Marmara ve Boğaz hattındaki balık kültüründe önemli bir yere sahip. Eylül ayında başlayan hareketlilik ekim ayında daha belirgin hale geliyor.
Izgara, lüfer için en çok tercih edilen pişirme yöntemlerinden biri. Balığın kendi yağını ve aromasını koruması için fazla baharat kullanılmadan hazırlanması da tercih edilebiliyor.
Uskumru ekimde tezgâhlarda görülmeye başlıyor
Uskumru da ekim ayıyla birlikte değerlendirebilecek balıklar arasında yer alıyor.
Ekim ayında kendisini göstermeye başlayan uskumru, ilerleyen haftalarda daha fazla yağlanıyor. Uskumrunun en güçlü dönemlerinden biri kasım olsa da ekim ayında da taze seçenekler bulunabiliyor.
Izgara ve fırın uskumrunun en çok tercih edilen pişirme yöntemleri arasında bulunuyor. Tava olarak da hazırlanabiliyor.
İstavrit yağlanmaya başlıyor
Türkiye'de hemen her dönem tezgâhlarda karşılaşılabilen istavrit, sonbaharla birlikte daha lezzetli hale geliyor.
Ekim ayında yağlanan istavrit özellikle tava sevenlerin tercihleri arasında bulunuyor. Küçük boydaki istavritler unlanarak tavada hazırlanırken daha büyük olanları ızgarada da değerlendirilebiliyor.
İstavritin bulunabilirliğinin yüksek olması da onu sonbahar sofralarında sık tercih edilen balıklardan biri haline getiriyor.
Barbun ve tekir için de uygun dönem
Ekim ayında yalnızca büyük ve yağlı balıklar bulunmuyor. Barbun ve tekir de bu dönemde tercih edilebilecek balıklar arasında.
Barbun özellikle ağustos, eylül ve ekim döneminde lezzetli seçeneklerden biri olarak kabul ediliyor.
Tekir de eylül ve ekim aylarında öne çıkıyor. Her iki balık için de tava en yaygın pişirme yöntemlerinden biri.
Çipura ekim ayında lezzetleniyor
Ekim ayında tercih edilebilecek bir diğer tür çipura.
Özellikle sonbahar ayları çipuranın öne çıktığı dönemlerden biri. Doğal deniz çipurasında mevsimsellik daha belirgin olurken yetiştiricilik sayesinde yıl boyunca çipura bulmak mümkün.
Ekim ayında alınan çipura fırın veya ızgarada hazırlanabilir. Büyük boy çipuralar fırında sebzelerle birlikte pişirmeye de uygun.
Sardalyada sezonun sonuna yaklaşılıyor
Yaz aylarının vazgeçilmezlerinden sardalya ekim ayında da sofralarda yer bulabiliyor.
Sardalyanın en güçlü dönemi temmuz, ağustos ve eylül olsa da lezzetli sardalya ekim ayının özellikle ilk bölümünde tezgâhlarda görülebiliyor.
Ekim sonuna doğru ise sardalya yerine sonbahar ve kış balıkları daha fazla ön plana çıkmaya başlıyor.
Torik ve kılıç balığı da seçenekler arasında
Ekim ayında palamut ailesinin daha büyük üyesi torik de tezgâhlarda görülebiliyor.
Kılıç balığı da sonbaharda tercih edilen türlerden biri. Ancak her balıkta olduğu gibi avlanma dönemi, yasal boy sınırı ve sürdürülebilir avcılık kuralları dikkate alınmalı.
Balık satın alırken yalnızca mevsimine değil tazeliğine ve yasal avlanma boyuna da dikkat etmek gerekiyor.
Ekim ayında yenebilecek balıklar
Ekim ayında öne çıkan balıklar genel olarak şöyle sıralanabilir:
Palamut: Ayın en güçlü seçeneklerinden biri. Fırın, ızgara ve tava yapılabilir.
Lüfer: Ekim ayında lezzeti belirgin şekilde artar. Özellikle ızgaraya uygundur.
Uskumru: Sonbaharla birlikte yağlanmaya başlar. Izgara ve fırın tercih edilebilir.
İstavrit: Ekimde yağlanır. Tava için oldukça uygundur.
Barbun: Sonbaharın lezzetli küçük balıkları arasında yer alır.
Tekir: Eylül ve ekim döneminde tercih edilebilir.
Çipura: Sonbaharda öne çıkan balıklardan biridir. Izgara ve fırına uygundur.
Sardalya: Özellikle ekimin ilk bölümünde değerlendirilebilir.
Levrek: Ekim ayında da tezgâhlarda yaygın şekilde bulunabilir.
Torik: Palamudun daha büyük boylarındandır ve sonbaharda öne çıkar.
Kılıç: Sonbahar döneminde tercih edilebilecek seçeneklerden biridir.
Mercan: Ekim ayında bulunabilen dip balıkları arasında yer alır.
Ekim ayında en lezzetli balık hangisi?
Tek bir balığı "en lezzetli" olarak belirlemek damak zevkine bağlı olsa da mevsim takvimlerinde ekim ayında palamut ve lüfer özellikle öne çıkıyor.
Palamutun bol olduğu yıllarda ekim, palamut tüketmek için en avantajlı dönemlerden biri haline gelebiliyor. Lüfer ise yağlanması ve karakteristik lezzeti nedeniyle ayın en çok aranan balıkları arasında bulunuyor.
Kasım ayına doğru ilerledikçe uskumru, torik ve hamsi gibi balıkların ağırlığı artmaya başlıyor.
Taze balık seçerken göz ve solungaçlara dikkat
Mevsiminde balık seçmek kadar balığın tazeliğini kontrol etmek de önemli.
Taze balığın gözlerinin parlak ve dışa bombeli, solungaçlarının canlı kırmızı tonlarda olması beklenir. Eti diri olmalı ve parmakla bastırıldığında oluşan çukur kısa sürede eski haline dönmeli.
Balığın ağır ve rahatsız edici bir kokuya sahip olması ise tazelik açısından olumsuz bir işaret olabilir.
Ekim ayında balık tezgâhına gidenler için palamut ve lüfer ilk seçenekler arasında yer alırken, daha küçük balık tercih edenler istavrit, barbun ve tekire; ızgara veya fırın isteyenler ise çipura ve uskumruya yönelebilir.
