Küresel piyasaların ve Orta Doğu'nun kaderini yakından ilgilendiren çok kritik bir diplomasi trafiği yaşanıyor. Washington ve Tahran yönetimleri, yıllardır süren dondurulmuş varlıklar krizini çözmek için kapalı kapılar ardında müzakere masasına oturdu. Wall Street Journal'ın dünya gündemine düşen son haberine göre, görüşmelerin en yakıcı başlığını İran’ın yurt dışında bloke edilen milyarlarca dolarlık serveti oluşturuyor.
100 MİLYAR DOLARLIK DEVASA SERVET NEREDE?
Tahran yönetiminin masaya koyduğu verilere göre, farklı ülkelerde rehin tutulan varlıkların toplam büyüklüğü en az 100 milyar doları buluyor. Uzmanlar bu rakamın daha düşük olabileceğini belirtse de, diplomatik kaynaklardan sızan bilgilere göre hedefin ilk aşamada 24 milyar dolarlık kaynağın kademeli şekilde serbest bırakılması olduğu ifade edildi. Dondurulan bu varlıkların büyük bölümünün Çin, Hindistan, Güney Kore ve Japonya’ya yapılan petrol satışlarından elde edilen gelirler olduğu kaydedildi.
Bilindiği üzere, ABD’nin 2018 yılında nükleer anlaşmadan çekilip yaptırımları devreye sokmasıyla bu devasa fonların üzerine adeta kilit vurulmuştu. Ayrıca servetin bir kısmının Japonya, Lüksemburg, Umman ve ABD’nin kendi bankalarında tutulduğu aktarıldı.
ÇİN'DEKİ FONLAR İÇİN 'DOLAYLI' FORMÜL
Yaptırımlara rağmen İran petrolünün en büyük alıcısı olmaya devam eden Çin, bu krizin tam merkezinde duruyor. Pekin yönetiminin kasalarında bloke edilen İran varlıklarının 20 milyar dolar ile 50 milyar dolar arasında olduğu tahmin ediliyor. Tahran'ın bu fonları nakit olarak çekemese de; Çin’den makine, otomotiv yedek parçası ve sanayi ürünleri almak için dolaylı yollardan kullanabildiği vurgulandı.
Bölgedeki bir diğer çıkmaz ise komşu Irak'ta yaşanıyor. Irak'ın elektrik ve doğal gaz alımları karşılığında biriken milyarlarca dolarlık borcu, yaptırımların gölgesinde hesaplarda beklemeye devam ediyor.
KATAR'DAKİ 7 MİLYAR DOLARIN ŞARTI BELLİ
Krizi derinleştiren bir diğer nokta ise Hindistan'ın yaptırımlar sonrası petrol ödemelerini tamamen durdurması oldu. Güney Kore’de kilitli kalan yaklaşık 7 milyar dolarlık fonun akıbeti ise geçtiğimiz yıllarda ABD ile gerçekleştirilen mahkum takası kapsamında Katar’a aktarılarak çözülmüştü.
