Anne babaya çocuk vazifesi

MAKALEYİ DİNLE

“Bir gün annesi bir odada otururken çocuk avluda sesi çıktığı kadar bağırıp ağlıyordu. Meğer hizmetkâr bir istediğini vermemiş de ondan bu hale gelmiş. Annesi fena şekilde kızarak “Ne haddine ki çocuğun istediğini vermeyip de onu bu hale getirmişsin? Hemen ne istiyorsa ver!” diyerek hizmetkârı azarlamaya başladı. Hizmetkâr da çaresiz bir şekilde: “Efendim, öyle bir şey istiyor ki sabaha kadar ağlasa verilemeyecek” der. Bu cevap üzerine hanım iyice sinirlenip elleri ayakları titreyerek olduğu yerden fırlayıp kocasının dostlarıyla oturduğu salona gidip “Aşağı in de şu mel’un hizmetkârı kov!” diye zorla çağırdı. Kendisi çocuğu aşırı derecede sevdiği gibi kocası da hanımını çok seviyordu. Derhal beraber aşağı inip “Be hey mel’un! Senin ne haddine ki çocuğun istediğini vermez de hanımına itaat etmezsin ve çocuğu bu hale getirirsin?” diyerek azarladı. Hizmetkâr da “Aman efendim! Çocuğun istediği verilecek bir şey değildi. Hanım kendisi de olsa veremezdi. Kuyunun yanında su dolu bir kovada gökteki ayın aksini görüp tez onu çıkar bana ver diye ağlıyor. Bu verilecek şey midir?” der.” (S. 40 – 41)

İktibas ettiğimiz hikâye Muallim Naci’nin Vezâif-i Ebeveyn adlı eserinden. Büyüyenay yayınları tarafından hazırlanan Çocukların Eğitimi Vezâif-i Ebeveyn adlı eser Mayıs 2017 itibariyle yayınlandı. 93 sayfalık kitap Ahlaki Terbiye başlığındaki ana bölümden oluşuyor.

Muallim Naci’nin daha önce aynı yayınevi tarafından neşredilen Edep Eğitimi Mekteb-i Edeb (Haziran 2016, İstanbul) kitabının mütemmim cüzü olan Vezâif-i Ebeveyn, çocuk yetiştirmek nasip olan anne ve babalara hitaben yazılmış kıymetli bir eser.

Yazar, anne babaların çocuk yetiştirmedeki ilk gayretlerinin Ahlaki Terbiye noktasında yoğunlaşmasını istiyor: “Gerçekte bir adamın ruhu güzel ahlak ile donanmış olmadığı halde kuvvetli bünye ve mütenasip endama sahip olması ne işe yarar?” (s. 18) sorusu, kitabı telif ederken ne niyetle telif ettiğini gösterir nitelikte.

Ahlaki Terbiye, 5 bölümde inceleniyor: Akıl, Meşrep, Methedilmeye Layık Ahlak, Hisler ve Terbiyenin Zamanı.

Akıl bölümünde çocuğun aklını ve fikrini açmanın önemine değinen yazar, bunu öncelikle ebeveynin yapmasını söyler; eğer bu mümkün olmazsa seçilecek mürebbinin titizlikle seçilmesi üzerinde durur: “Kesinlikle bilinmelidir ki gürültü patırtı edip hünerini satamayanlar çoğunlukla daha fazla bilgili ve ehildir. (…) Mürebbî ve öğretmen olacak kişide aranılacak sıfatlar, sabırlı, gayretli, külfetsiz, kanaatkâr, iffet sahibi, mutedil, ağırbaşlı, işinin kıymetini ve haysiyetini muhafaza edip güzelce yapabilmek olmalıdır”. (s. 30)

Methedilmeye Layık Ahlak bölümünde ise çocuğa verilecek cezanın vasat olmasının, aşırıya kaçmadan verilmesinin gerektiği üzerinde durur. Hisler bölümünde ise “En iyi terbiye akıl ve namus üzerine tesis edilen terbiyedir” cümlesi ile bir çocuğun hislerinin hangi temel üzerine bina edilmesi gerektiğini vurgular.

Terbiyenin Zamanı bölümünde de çocuğun ne zaman terbiye edileceğine dair şu cümleler önemlidir: “uygun vakit buldukça fırsatı kaçırmayıp öğütler verip nasihat edilmeli. Fakat gayet kısa ve etkili bir şekilde olması lazımdır”. (s. 81)

Yazımızın başında iktibas ettiğimiz hikâyenin yer aldığı bölüm ise Meşrep bölümü. Çocuktaki huyların gelişimiyle ilgili bölümün önemle üzerinde durduğu konu ise çocukların her istediklerini yapmanın çocukların huylarını bozacağıdır. Tüketimin ve hazzın doruk noktaya ulaştığı bu zamanda çocukların her istediklerini yapmanın, Doğu ve Batı kültürlerinden verilen örneklerle isteklerinin huylarına nasıl etki ettiği anlatılmaktadır.

İlk baskısı 1886 – 87’de yapılan bu küçük eserin işlediği konu bakımından geçerliliğini bugün de koruduğunu, anne babaların da nevi şahsına münhasır bir edibimizin kaleme aldığı kitabı okumalarını tavsiye ederiz.

Birçoğumuzun Tanzimat şairi olarak tanıdığı fakat eğitimci yönünün pek bilinmediği Muallim Naci, bu iki eğitim içerikli kitabıyla mahlasının başındaki “muallim” sıfatını hak ettiğini gösteriyor. Edep Eğitimi’nde daha genel bir çerçeve içinde ele aldığı terbiye meselesini, Çocukların Eğitimi kitabında daha özel bir alan içerisinde işliyor. İlk muhatapları da anne babalar.

# DİĞER MAKALELERİ

Yazar Fazıl Cem - Mesaj Gönder


kutuyu işaretleyip tamama basın

Yorum yazarak Milli Gazete Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Milli Gazete hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz

Anket İİT'nin Filistin'in başkentini Doğu Kudüs olarak kabul etmesini nasıl değerlendiriyorsunuz?

YÜKLENİYOR