ANKARA - Elektronik ortama aktarılan derleme eserlerin bir kopyası Milli Kütüphane‘ye gönderilecek. Bu eserler ya Braille alfabesine çevrilecek ya da seslendirmesi yapılarak görme engellilerin hizmetine sunulacak.
Konuyla ilgili AA muhabirinin sorularını yanıtlayan Milli Kütüphane Başkanı Tuncel Acar, fikir ve sanat eserlerinin devlet nüshası olarak derlenmesi ve saklanmasını öngören Çoğaltılmış Fikir ve Sanat Eserlerini Derleme Kanunu‘nun Cumhurbaşkanı Abdullah Gül tarafından onaylanarak Resmi Gazete‘de yayımlandığını anımsattı.
Acar, kanunun fikir ve sanat eserleriyle anlaşmalar uyarınca yurt dışında çoğaltılan fikir ve sanat eserlerinin dışında çoğaltılan fikir ve sanat eserlerinin etkin, sağlıklı, eksiksiz biçimde toplanması, gelecek kuşaklara aktarılması, elverişli ortamlarda saklanması, korunması ve toplumun yararına sunulmasını sağlayacak esasları düzenlediğini kaydeden Acar, yeni kanundaki en büyük değişikliklerden birinin elektronik yayınların da derlenmesi olduğunu bildirdi.
Kanunda önemli değişiklikler olduğunu kaydeden Acar, şu bilgileri verdi:
‘‘Kanuna göre, kitap, kabartma harfli kitap, kitapçık, ansiklopedi, albüm, atlas ve nota gibi tek başına ya da bir takımın veya bir dizinin parçası niteliğinde olan ayrı yayımlanmış eserler, gazete, dergi, yıllık, bülten, takvim gibi süreli eserler, yurt dışında basımı veya çoğaltımı yapılarak yurt içinde satışı ve dağıtımı yapılan eserler, elektronik ortamda üretilerek kullanıma sunulmuş elektronik yayınların elektronik ortama aktarılan bir kopyası, görme engellilerin hizmetine sunulmak üzere Milli Kütüphane‘ye gönderilecek.
Yayıncılar yayınladıkları eserlerden 6 nüshayı İstanbul‘daki Derleme Müdürlüğü‘ne, Ankara‘daki Derleme Bürosu‘na götürüp veriyorlardı. Şu anda da bu yöntem hala devam ediyor, çünkü kanun 6 ay sonra yürürlüğe girecek. Eserlerin nüshaları Ankara‘da Milli Kütüphane ve il halk kütüphanesine, TBMM Kütüphanesi‘ne, İstanbul‘da Beyazıt Devlet Kütüphanesi‘ne, İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi‘ne ve İzmir‘deki İzmir Milli Kütüphane Vakfı Kütüphanesi‘ne gidiyor. Türkiye‘de yayınlanan bütün yazılı materyaller bu şekilde dağılıyordu.‘‘
-‘‘Eserleri yayıncı teslim edecek‘‘-
Yıllar geçtikçe teknolojinin ilerlediğini yazılı eser dışında, CD ve elektronik yayınların ortaya çıktığını ifade eden Acar, bunların da derlenmesi için kanunda değişiklik yapıldığını belirtti.
Yerel gazetelerin kopyalarının artık sadece Milli Kütüphane‘ye ve bulundukları ilin halk kütüphanesine verileceğini belirten Acar, ‘‘Eskiden bütün kütüphanelere dağıtılıyordu. Artık diğer yerlere gitmesine gerek yok. Eskiden matbaa sorumluydu eserleri vermekten. Şimdi yayıncı da sorumlu olacak. Matbaa devreden çıktı. Para cezaları artırıldı, vermeyenler hakkında bir takım müeyyideler getirildi‘‘ diye konuştu.
-‘‘Hizmet yelpazesi genişleyecek‘‘-
Kanuna göre belirlenen eserlerin elektronik ortama aktarılan kopyasının görme engellilere hizmet amacıyla Milli Kütüphane‘ye verilmesi kuralı getirildiğini anlatan Acar, şunları kaydetti:
‘‘Diyelim bir kitap çıktı. Bu kitabın normal kopyası Milli Kütüphane‘ye ve diğer kütüphanelere gidiyor. Yayıncı, matbaaya verdiği elektronik kopyanın bir nüshasını da Milli Kütüphane‘ye gönderecek. Biz üzerinde bir takım işlemler yaptıktan sonra bunları görmeyenlerin hizmetine sunacağız. Seslendirme yapacağız ya da Braille alfabesine çevireceğiz.
Görme engelli vatandaşımız hangi eseri isterse ona göre seslendirme yapılacak. Biz kendi kafamıza göre ‘şu kitabı seslendirelim‘ demiyoruz. Artık harfleri sese dönüştüren programlar var, bunu da kullanıyoruz.‘‘
Acar, Milli Kütüphane bünyesinde şu an yaklaşık 6 bin 500 konuşan kitap olduğunu ifade ederek, hizmet yelpazelerinin genişlediğini sözlerine ekledi.
