Geçtiğimiz Perşembe günü etkili olmaya başlayan volkanik kül yayılımı, Avrupa hava trafiğini felç etti.
Sadece İspanya, İtalya, Yunanistan ve Türkiye‘nin üzerindeki güney koridoru, o da kısmen kullanılabiliyor. Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği IATA, volkanik kül yayılımı nedeniyle ortaya çıkan uçuş kaybının 2001‘deki 11 Eylül saldırısının ardından gelişen süreçten daha ağır olduğunu açıklıyor. IATA‘ya göre hava taşıma şirketlerinin günlük zararı 200 milyon dolar. Oysa sadece Lufthansa‘nın zarar tahmini günlük 25 milyon avro. Yine UBS‘in tahminine göre, Avrupa‘daki altı büyük havayolu şirketinin toplam günlük zararı 150 milyon avroya yakın. En büyük zarar Avrupa‘daki havayolları şirketlerinde ortaya çıksa da, sorunun merkezi olan Avrupa hava sahasına çok sayıda uçuş yaptıkları için dünyanın diğer kıtalarındaki havayolu şirketleri de etkilendi. AITA‘ya göre, koşullar böyle sürerse havayolu taşımacılığı yapan şirketlerden en az 150‘sinin batacağı tahmin ediliyor.
Küresel krizle birlikte yolcu sayısının düşmesiyle sarsılan havayolu şirketleri yeni yeni toparlanıyordu. Volkanik kül yayılımı bir darbe daha vurmuş oldu. On gün önce, Avrupa‘da küresel kriz yorgunu iki havayolu şirketi, British Airways ve Iberia birleşme karar almıştı. Şimdi Avrupa‘da, önümüzdeki dönemde havayolu şirketlerinin kurtarılması için kamu kaynaklarının kullanılması gündeme oturursa şaşırmayalım. Bir doğal afet, küresel finansal afet sonrasında dökülen sırları iyice etrafa yayacak mı acaba?
İş sadece yolcu taşımacılığı ile kalmıyor tabii ki. Asıl endişe veren konuların başında hava taşımacılığının dünya ticaretindeki yeri. Dünya ticaretinde hava taşımacılığının payı, değer bazında yüzde 40‘a erişiyor. Özellikle zaman kaybına hassas olan mallar ile ileri teknoloji ürünü mallar hava kargo araçlarıyla taşınıyor. Der Spiegel‘e göre, sadece Almanya‘nın ihracatındaki günlük kayıp kabaca 1 milyar avro demek. Dünya Bankası verilerine göre, hava kargo taşımacılığında Avrupa‘nın küresel hava kargo taşımacılığı içindeki payı yüzde 20. Ayrıca yine hava sahasının kapalı olması diğer şirketleri de etkiliyor. Örneğin uzak doğulu kargo taşımacılık şirketlerinin de Avrupa‘ya taşıma yapması olanaksız hale geliyor. Alternatif taşıma mecralarına kaymak ise olasılıkla artan talep nedeniyle dış ticaret şirketlerinin daha pahalı navlun ödemesi demek olacak. Hem de eskisine göre uzun süren sipariş-teslim süreci ile. Ekonomideki ana etkileri bunlarla sınırlı olmayacak tabii ki. Doğal afet, taşımacılık sektöründeki zincirleri etkilemiş oldu. Ticareti de etkiliyor. Buna beklentilerin bozulmasının da eklenmesi olası.
