Son aylardaki bazı göstergeler, Türk iş dünyasının umutlarını 2010‘a taşırken, birçok sanayici ve işadamı toparlanmanın uzun zaman alacağı görüşünde birleşti.
Küresel krizin etkilerinin artarak devam ettiği 2009 yılının son aylarına doğru ekonomi göstergelerinde gözlenen ‘‘iyileşmeler‘‘, Türkiye iş dünyasının 2010 yılına ilişkin beklentilerini olumluya çevirdi. Kriz, üretim, ihracat, yatırım ve istihdam gibi temel verilerde meydana gelen düşüşlerle kendisini gösterirken, tüm ülkeler uygulamaya koydukları çeşitli önlem paketleriyle, krizin ülke ekonomileri üzerindeki etkilerini hafifletmeye çalıştı.
Dünyada ve Türkiye‘de yılın son aylarında ekonomik göstergelerde gözlenen gelişmelerin, gelecek yıla ilişkin olumlu sinyaller verdiği ifade edilse de ekonomide ‘‘toparlanma‘‘ ve iyileşmeye geçiş sürecinin halen belirsizliğini koruduğu belirtiliyor.
Türk Sanayicileri ve İşadamları Derneği (TÜSİAD) Yönetim Kurulu Üyesi ve Dışişleri Komisyonu Başkanı, Sabancı Holding Perakende Grubu Başkanı Haluk Dinçer, 2010 yılında dünya ekonomisinde hızlı bir büyüme beklenmediğini, dolayısıyla global ekonominin entegre bir parçası olan Türkiye‘nin de yüksek büyüme hızına ulaşmasının pek mümkün olmadığını söyledi.
Kayıpların telafisi çok zor
İstanbul Sanayi Odası (İSO) Yönetim Kurulu Başkanı Tanıl Küçük ise sanayi sektörünün, ekonominin lokomotifi olduğunu belirterek, 2008‘de başlayan olumsuzlukların 2009‘da artarak devam ettiğini ve 2009‘un Türkiye sanayisi için zor yıllardan biri olduğunu kaydetti. Küçük, verileri şöyle değerlendirdi: ‘‘Bu olumlu gelişme, moralleri bir miktar düzeltse de sanayi üretiminin henüz istikrar kazanmadığı unutulmamalıdır. Bu öngörüler, sanayide, toparlanmanın ve kayıpların telafisinin, bu krizde, 2001‘e göre daha uzun zaman alacağına işaret eder niteliktedir.‘‘
Kredi sıkıntıları sürecek
Eski TÜSİAD Başkanı ve MAP Havacılık Enerji ve Elektronik Ticaret Servis Yönetim Kurulu Başkanı Erkut Yücaoğlu, 2010‘a dünya konjonktürüne çok bağımlı bir şekilde girileceğini belirtti. Yücaoğlu, ‘‘Türkiye diğer ülkelerden daha hızlı büyüyecektir, çünkü yapısı öyle. Resesyona daha derin giriyor ama çıkışı da daha hızlı oluyor. Ama bu arada dünyadaki varlık değerlerindeki artış çok yavaş olacak. Kredilendirme konusundaki sıkıntılar devam edecek. Dolayısıyla, Türkiye‘nin işletmelerinin çok büyük ataklar yaparak büyümesi mümkün değil‘‘ dedi.
Uluslararası Yatırımcılar Derneğinin (YASED) değerlendirmesine göre, uluslararası doğrudan yatırımlara (UDY) ilişkin beklentilerde 2010 yılında tam toparlanma beklentisi bulunmazken, kriz öncesi dönemdeki giriş miktarlarına dönülmesinin ancak 2011 yılında mümkün olabileceği görülüyor. İyileşmenin 2010 yılında yavaş gerçekleşmesi ve girişlerin 1,4 trilyon doların üzerine çıkmaması, ancak 2011 yılında hız kazanarak 1,8 trilyon dolara yaklaşması bekleniyor.
Pazarda büyüme beklenmiyor
Otomotiv Distribütörleri Derneği (ODD) Yönetim Kurulu Başkanı İbrahim Aybar, otomotiv pazarındaki gelişmelerin makro ekonomideki gelişmelerle paralel olduğunu vurgulayarak, ekonomik büyüme ve kişi başına gelirde artış olmadığı sürece pazarda büyüme beklenmemesi gerektiğini dile getirdi.
Türkiye Sermaye Piyasası Aracı Kuruluşları Birliği (TSPAKB) Başkanı Nevzat Öztangut, 2008 yılı sonlarına doğru derinleşen küresel krizin, sermaye piyasalarına etkisinin 2009 yılının ikinci çeyreğinden bu yana azalmaya başladığını hatırlatarak, aracı kurumların faaliyet ve mali verilerinin de bu görüşü desteklediğini belirtti. Öztangut, 2009 yılının üçüncü çeyrek verilerinin, aracı kurum sektörünün gelirleri ve karlılığının arttığını gösterdiğine işaret ederek, ‘‘Bu durumun, ekonomideki iyileşmeye bağlı olarak 2010 yılında da devam etmesini bekliyoruz‘‘ dedi.
Konfeksiyon sektörü umutlu
İstanbul Hazırgiyim ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği (İHKİB) Başkanı Hikmet Tanrıverdi, 2009 yılında sektörün en önemli sorununun, pazarların daralması sonucunda üretim, kapasite kullanımı ve ihracatın azalması olduğunu belirterek, sektörde küçülmeden ziyade performans gerilemesinden bahsedilebileceğini ifade etti. Tanrıverdi, 2010 yılı beklentilerine ilişkin olarak, global ekonomide daralmanın hız kestiği yönündeki olumlu işaretler ile pazarlardaki hareketlenmelerin Türk hazır giyim ve konfeksiyon sektörüne de yansımaları olacağını vurguladı.
Türkiye Giyim Sanayicileri Derneği (TGSD) Başkanı Ahmet Nakkaş, 2009 yılında tekstil ihracatının geçen yıla göre yaklaşık yüzde 20 gerileyerek 5,5 milyar dolar, hazır giyim ihracatının ise yüzde 15 gerileyerek 13,5 milyar dolar seviyesinde olacağını belirterek, pazarlardaki yavaş ve kademeli iyileşmeye bağlı olarak tekstil ve hazır giyim sektöründe 2008 yılı ihracat seviyelerine ancak birkaç yıl içinde yeniden ulaşılabileceğini kaydetti.
