Ekonomide daralma sürüyor
Teğet geçmedi

2009 yılının 9 aylık döneminde ekonomi yüzde 8.4 daraldı. Yılın üçüncü çeyreğinde ise ekonomi yüzde 3.3 küçüldü. Böylece Türkiye ekonomisi dört dönem üst üste küçülmüş oldu. Avrupa'da kabul edildiği biçimiyle iki dönem üst üste küçülen ekonomiler, teknik olarak resesyona girmiş oluyor.

2009 yılının 9 aylık döneminde ekonomi yüzde 8.4 daraldı. Ocak-Eylül döneminde Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH) geçen yılın aynı dönemine göre sabit fiyatlarla yüzde 8.4 azalarak 71 milyar 294 milyon TL olarak gerçekleşirken, yılın bu döneminde GSYH cari fiyatlarla yüzde 2.3 küçülmeyle 700 milyar 958 milyon TL olarak gerçekleşti. Yılın üçüncü çeyreğinde ekonomi yüzde 3.3 küçüldü. Temmuz-Ağustos-Eylül döneminde GSYH geçen yılın aynı dönemine göre sabit fiyatlarla yüzde 3.3 azalarak 27 milyar 129 milyon TL olurken, GSYH cari fiyatlarla yüzde 0.1 azalarak 262 milyar 229 milyon TL'ye geriledi.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), GSYH Üçüncü Dönem (Temmuz-Ağustos-Eylül) 2009 sonuçlarını açıkladı. Ekonomi yılın üçüncü çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine göre sabit fiyatlarla yüzde 8.4 azalışla 27 milyar 129 milyon TL oldu. Üretim yöntemi ile hesaplanan GSYH tahmininde, 2009 yılı üçüncü üç aylık döneminde bir önceki yılın aynı dönemine göre cari fiyatlarla gayri safi yurtiçi hasıla yüzde 0.1'lik azalışla 262 milyar 229 milyon TL oldu.

2009 yılının ilk dokuz aylık döneminde bir önceki yılın aynı dönemine göre cari fiyatlarla gayri safi yurtiçi hasıla yüzde 2.3'lük azalışla 700 milyar 958 milyon TL'ye geriledi. 2009 yılının ilk dokuz aylık döneminde bir önceki yılın aynı dönemine göre sabit fiyatlarla gayri safi yurtiçi hasıla yüzde 8.4'lük azalışla 71 milyar 294 milyon TL olarak gerçekleşti.

Büyüme rakamları yine revize edildi

TÜİK, 2009 yılı birinci ve ikinci çeyrek verilerini revize etti. 2009 yılı birinci çeyrek küçülme oranı yüzde 14.7'ye yükseltilirken, ikinci çeyrekte yüzde 7 olarak açıklanan küçülme verisi ise yüzde 7.9 olarak düzeltildi. Buna göre, 2009 yılı birinci çeyrek GSYH verileri iki kez revize edilmiş oldu. İlk açıklanan birinci çeyrek GSYH verilerine göre ekonominin sabit fiyatlarla yüzde 13.8 küçüldüğü açıklanmış, ikinci çeyrek verileriyle birlikte ilk çeyrek küçülme oranı yüzde 14.3 olarak revize edilmişti. Ayrıca o dönemde 2007 yılının 4 çeyreğine ilişkin verilerle, 2008 yılı sonu büyüme rakamlarında da revizyona gidilmişti. Son açıklanan GSYH verilerine göre birinci çeyrekte küçülme oranı yüzde 14.7'ye yükseltilirken, daha önce sabit fiyatlarla 20 milyar 984 milyon TL olarak açıklanan birinci çeyrek GSYH gerçekleşmesi 20 milyar 879 milyon TL olarak değiştirildi. Birinci çeyreğe ilişkin son yapılan revizyonla, cari fiyatlarla GSYH daralma oranı yüzde 2.7 olurken, cari fiyatlarla GSYH ise 209 milyar 789 milyon TL olarak gerçekleşti. TÜİK'in ikinci çeyrek verilerde yapılan düzeltme sonrasında sabit fiyatlarla GSYH 23 milyar 285 milyon TL olurken, yüzde 4.4 küçülmenin yaşandığı cari fiyatlarla GSYH'de küçülme 228 milyar 948 milyon TL oldu.

Cumhuriyet tarihinin rekorunu kırmasına ramak kaldı

Türkiye 1945 yılında gördüğü yüzde 15.3'lük küçülmeden sonraki en yüksek küçülmeyi 2009 yılının ilk çeyreğinde yaşadı. İlk açıklanan veriler tarihi rekorun 1.5 puan altında olsa da, son yapılan revizyonlarla aradaki fark 0.6 puana kadar indi. 2009 ilk çeyrekte yaşanan yüzde 14.3'lük küçülme oranına yakın en yüksek küçülmelerden bir diğeri ise yüzde 12.8 ile 1927 yılında görülmüştü. Böylece Birinci Dünya Savaşı, Kurtuluş Savaşı ve 1929 dünya ekonomik krizini atlatan genç Türkiye Cumhuriyeti'nin bile görmediği küçülme mevcut krizde ortaya çıktı. Yılın ilk çeyreğinde görülen çift haneli bu küçülme 1932 yılında yaşanan yüzde 10.7'lik, 1941 yılında yaşanan yüzde 10.3'lük küçülmelerle birlikte Cumhuriyet tarihinin beş kez yaşanan çift haneli küçülmesinden biri oldu. Ekonominin toparlandığına yönelik iyimser senaryoların gündeme getirildiği bir dönemde, TÜİK'in yılın ikinci çeyreğine ilişkin olarak açıkladığı yüzde 7'lik küçülme ise Türkiye'nin 2001 krizi dönemini hatırlattı. 2001 yılında Türkiye ekonomisi yüzde 5.7 küçülmüştü. İlk çeyrekte yüzde 14.7 oranında rekor bir küçülme yaşayan Türkiye ekonomisi, 2009 yılı dokuz aylık döneminde gerçekleşen yüzde 8.5 oranındaki küçülmeyle, 2001 krizi döneminin üzerinde bir daralma yaşadı.

Ekonomi resesyonda

Türkiye ekonomisi dört dönem üst üste küçüldü. Avrupa'da kabul edildiği biçimiyle iki dönem üst üste küçülen ekonomiler, teknik olarak resesyona girmiş oluyor. 2008 yılının son çeyreğinde yüzde 6.5, 2009 yılının ilk çeyreğinde yüzde 14.7, ikinci çeyrekte ise yüzde 7.9 küçülen Türkiye ekonomisi, resesyon tartışmalarına da son noktayı koymuş oldu. Türkiye ekonomisi 2001 krizinin ardından yıllık bazda yüzde 5.7 küçüldükten sonra 2008 son çeyreğe kadar kesintisiz olarak büyümeye devam etmişti. TÜİK'in yaptığı son revizyonla 2008'da yıllık büyüme sabit fiyatlarla yüzde 0.9'da kalmıştı.